Η EPPO ερευνά σπιτάκια ανακύκλωσης έως 370.000 ευρώ

Μονάδες ανακύκλωσης αγοράζονταν κάτω από 66.000 ευρώ, σύμφωνα με τις καταγγελίες. Σε ελληνικούς φορείς τιμολογήθηκαν έως και 370.000 ευρώ με ΦΠΑ ανά τεμάχιο, ή περίπου 300.000 ευρώ χωρίς αυτόν (Mononews, iEidiseis). Αυτή η απόσταση τιμών βρίσκεται πλέον στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO), του θεσμού που ερευνά αδικήματα σε βάρος του προϋπολογισμού της ΕΕ. Κλιμάκια πραγματοποίησαν αιφνιδιαστικούς ελέγχους στα γραφεία της ΤΕΧΑΝ στην Αττική, με κατάσχεση έντυπου και ψηφιακού υλικού, σε συνέχεια όσων είχαμε δει όταν άνοιξε ο φάκελος (To Brief, Radar).

Ο λόγος που η υπόθεση αφορά τον φορολογούμενο είναι απλός: μιλάμε για δημόσιο και ευρωπαϊκό χρήμα που πλήρωσε υποδομές οι οποίες, εκτός από ακριβές, κινδυνεύουν τώρα να μείνουν και ανενεργές.

Ποιοι αγόρασαν και πόσο

Οι μονάδες, τα λεγόμενα «σπιτάκια», κατέληξαν σε τρεις μεγάλους περιφερειακούς φορείς διαχείρισης απορριμμάτων: τον ΕΔΣΝΑ στην Αττική (περίπου 130 μονάδες, γύρω στα 48 εκατ. ευρώ), τον ΕΣΔΑΚ στην Κρήτη (60 μονάδες, περίπου 18 εκατ. ευρώ) και τον ΦΟΔΣΑ Πελοποννήσου (58 μονάδες, περίπου 17,4 εκατ. ευρώ) (Patris). Ο αρχικός διαγωνισμός του 2020 αφορούσε πάνω από 200 «σπιτάκια» με συνολικό προϋπολογισμό περίπου 83 εκατ. ευρώ (iEidiseis).

Εθνικά ελεγκτικά όργανα είχαν ήδη σημάνει προβληματικά σημεία, αλλά οι πληρωμές προχώρησαν. Αυτό ακριβώς το κενό έρχεται να καλύψει τώρα η EPPO.

Η διαφορά τιμής από μόνη της δεν αποδεικνύει απάτη. Ένας ισοδύναμος τεχνικός φάκελος περιλαμβάνει προδιαγραφές, εγκατάσταση, λογισμικό και συντήρηση, και η ποινική ευθύνη απαιτεί απόδειξη γνώσης ή παραπλάνησης. Έρευνα της EPPO σημαίνει ενδείξεις για πιθανή ζημιά, όχι τετελεσμένη καταδίκη (EPPO).

Η αντεπίθεση της εταιρείας

Η ΤΕΧΑΝ πέρασε από τη γενική διάψευση σε οργανωμένη δημόσια αντεπίθεση. Εξέδωσε γραπτή ανακοίνωση με τίτλο «Όλες οι αλήθειες για τα Πολυκέντρα Ανακύκλωσης», την οποία παρουσίασε ως πρώτο μέρος σειράς τοποθετήσεων, δομημένη γύρω από δέκα ερωτήματα για την τιμή του εξοπλισμού, το πόρισμα της ΕΔΕΛ και απόφαση της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου (Anagnostis). Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, η εταιρεία στρέφεται κατά πολιτικών και επιχειρηματιών, μιλώντας για οργανωμένη δυσφήμηση, αν και η ακριβής διατύπωση της κατηγορίας δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί αυτούσια.

Το πιο χειροπιαστό γεγονός για τους δήμους δεν είναι ακόμη λογιστικό, αλλά λειτουργικό: η ΤΕΧΑΝ ενημέρωσε τον ΕΔΣΝΑ και δήμους της Αττικής ότι από τις 15 Ιουλίου παύει να υποστηρίζει τη λειτουργία των «σπιτιών» και να καταβάλλει το ανταποδοτικό αντίτιμο (SKAI). Οι δήμοι κινδυνεύουν να μείνουν με ακριβοπληρωμένες υποδομές που δεν δουλεύουν.

Ένας δεύτερος, μεγαλύτερος διαγωνισμός

Την ώρα που η EPPO ερευνά τον παλιό κύκλο, ανοίγει παράλληλα νέο μέτωπο. Τρέχει διαγωνισμός για το Σύστημα Εγγυοδοσίας Επιστροφών (DRS), το μοντέλο όπου ο καταναλωτής πληρώνει μικρή εγγύηση για κάθε πλαστικό ή μεταλλικό μπουκάλι και την παίρνει πίσω επιστρέφοντάς το σε μηχάνημα. Το έργο, φορέας του οποίου εμφανίζεται η DRS Hellas υπό την εποπτεία του ΕΟΑΝ, αφορά περίπου 4.000 σημεία επιστροφής και προϋπολογισμό γύρω στα 210 εκατ. ευρώ (ProtoThema). Νορβηγική εταιρεία που συμμετέχει καταγγέλλει «φωτογραφικές διατάξεις», χωρίς όμως να έχουν δημοσιοποιηθεί οι επίμαχοι τεχνικοί όροι.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης απάντησε επικαλούμενος 13 εγκεκριμένα ολιστικά σχέδια και τον κανόνα ότι καμία δαπάνη εξοπλισμού ανακύκλωσης δεν χρηματοδοτείται χωρίς εγκεκριμένο σχέδιο. Για τα μηχανήματα του DRS, ωστόσο, μετέθεσε την ευθύνη στη DRS Ελλάς και δεν απάντησε στο ποιος θα κάνει την ανακύκλωση σε Αττική, Πελοπόννησο και Κρήτη (ProtoThema).

Η ΕΔΕΛ είχε ήδη καταγράψει παρατυπίες και ζητήσει επιστροφές, με δημόσιες αναφορές για δημοσιονομικές διορθώσεις έως και 39,66 εκατ. ευρώ (Newsbreak, Patris). Το ερώτημα είναι γιατί οι εθνικοί έλεγχοι δεν σταμάτησαν εγκαίρως τις πληρωμές. Όταν το ευρωπαϊκό χρήμα περνά από εθνικά φίλτρα που κλείνουν αργά, τη σκυτάλη την παίρνει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.