Επίσημη προειδοποίηση Κοβέσι για την τροπολογία Φλωρίδη

Η Λάουρα Κοβέσι δεν ζήτησε (ακόμα) το πάγωμα ευρωπαϊκών κονδυλίων για την Ελλάδα. Αυτό που έκανε στις 22 Μαΐου ήταν να τραβήξει μια κόκκινη γραμμή: ενεργοποίησε επίσημα τον μηχανισμό προειδοποίησης της ΕΕ, καταγγέλλοντας ότι οι πρόσφατες κινήσεις της Αθήνας μπλοκάρουν το έργο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO).

Η σύγκρουση κορυφώνεται τη στιγμή που η ευρωπαϊκή έρευνα για τον ΟΠΕΚΕΠΕ παράγει τα πρώτα απτά αποτελέσματα, με τις χθεσινές 13 καταδίκες στις Σέρρες (To Brief) και τις 20 συλλήψεις στην Κρήτη (To Brief). Πέρα από τις δηλώσεις του Μαξίμου και τις αντιδράσεις της αντιπολίτευσης, το διακύβευμα είναι αμιγώς θεσμικό: μπορεί μια εθνική νομική αλλαγή να «τυφλώσει» μια ευρωπαϊκή εισαγγελική αρχή;

Τι κάνει πραγματικά το άρθρο 32Α

Η τροπολογία Φλωρίδη, που υπερψηφίστηκε στις 19 Μαΐου, εισάγει fast-track για ποινικές υποθέσεις βουλευτών. Τα πλημμελήματα οδηγούνται κατευθείαν στο Τριμελές Πλημμελειοδικείο. Τα κακουργήματα περνούν υποχρεωτικά σε ειδικό εφέτη ανακριτή, με προτεραιότητα στην εκδίκαση (Agrotypos). Η κυβέρνηση το παρουσιάζει ως μηχανισμό επιτάχυνσης που, μετά τη νομοτεχνική βελτίωση, δεν αγγίζει τις αρμοδιότητες της EPPO (ERT).

Η Κοβέσι κοιτάζει αλλού. Σύμφωνα με τον Κανονισμό 2017/1939, οι Ευρωπαίοι Εντεταλμένοι Εισαγγελείς διεξάγουν την έρευνα με εξουσίες εθνικού ανακριτή και χρειάζονται εθνικό όργανο μόνο σε στενά οριοθετημένες πράξεις, όπως η προσωρινή κράτηση (EUR-Lex). Με το 32Α, στα κακουργήματα βουλευτών η κύρια ανάκριση μεταφέρεται υποχρεωτικά σε ειδικό εφέτη ανακριτή. Νομικά η αρμοδιότητα παραμένει στην EPPO. Πρακτικά, οι Ευρωπαίοι εισαγγελείς χάνουν τη δυνατότητα να κατευθύνουν οι ίδιοι την έρευνα (News247).

Σε αυτό το κενό ανάμεσα στην τυπική και την πραγματική αρμοδιότητα παίζεται ολόκληρη η σύγκρουση.

Μια θητεία που κόπηκε στα μισά

Στις 12 Νοεμβρίου 2025, το Κολέγιο της EPPO ανανέωσε για πέντε χρόνια τις θητείες τριών Ελλήνων Εντεταλμένων Εισαγγελέων (EPPO). Φέτος τον Μάιο, το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο της χώρας αναγνώρισε μόνο διετή παράταση, χωρίς ρητή δέσμευση ανάληψης νέων υποθέσεων. Για την Κοβέσι, ένα εθνικό όργανο που κόβει στα μισά τη θητεία εισαγγελέων που χειρίζονται φακέλους όπως ο ΟΠΕΚΕΠΕ συνιστά δομικό πλήγμα στην ανεξαρτησία της Υπηρεσίας (To Vima).

Ο χρόνος μετράει: 11 βουλευτές της ΝΔ καλούνται αυτές τις μέρες για εξηγήσεις, με τους Κατερίνα Παπακώστα και Κωνσταντίνο Καραμανλή να ελέγχονται κακουργηματικά λόγω ποσών άνω των 120.000 ευρώ (Euronews, Newsit). Αυτές ακριβώς είναι οι υποθέσεις που, υπό το 32Α, περνούν στον ειδικό εφέτη ανακριτή.

Από επιστολή σε «πάγωμα κονδυλίων»: η απόσταση είναι μεγάλη

Η επιστολή της Κοβέσι δεν σημαίνει αυτόματο πάγωμα κονδυλίων. Ο μηχανισμός αιρεσιμότητας (Κανονισμός 2020/2092) απαιτεί από την Κομισιόν να αποδείξει κάτι πολύ δύσκολο: ότι η αλλαγή του νόμου πλήττει «αρκούντως άμεσα» τα οικονομικά της Ένωσης (CURIA C-156/21). Από εκεί και πέρα ξεκινάει μια κλιμακωτή διαδικασία (γραπτή κοινοποίηση, απάντηση, διορθωτικά μέτρα) που καταλήγει στο Συμβούλιο και απαιτεί ειδική πλειοψηφία (EUR-Lex).

Αν οι Βρυξέλλες αποφασίσουν να πιέσουν, τα άμεσα εργαλεία τους είναι άλλα: είτε η έναρξη νομικής διαδικασίας επί παραβάσει (European Commission), είτε η επιβολή «δημοσιονομικών διορθώσεων», δηλαδή προστίμων, στις επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ αν διαπιστωθούν τρύπες στο σύστημα πληρωμών (European Commission). Σε κάθε περίπτωση, το κράτος υποχρεούται να συνεχίζει τις πληρωμές στους τελικούς δικαιούχους, μεταφέροντας το βάρος στον εθνικό προϋπολογισμό.

Λείπει ακόμη το πλήρες κείμενο της επιστολής, το σκεπτικό του ΑΔΣ για τη διετή θητεία, και κυρίως η θέση της Επιτροπής για το αν άνοιξε προαξιολόγηση. Χωρίς αυτά δεν μετριέται η πραγματική απόσταση από την προειδοποίηση στο θεσμικό μέτρο.

Η ιστορία δεν είναι αν η Ελλάδα θα χάσει αύριο κονδύλια. Είναι αν μια δικονομική παρέμβαση γραμμένη για εσωτερική χρήση κατάφερε να αναβαθμίσει το ζήτημα από κοινοβουλευτικό φίλτρο σε ευρωπαϊκή υπόθεση κράτους δικαίου, ανοίγοντας ένα κανάλι ελέγχου που μέχρι χθες ήταν θεωρητικό.