Ένοχοι 19 για εικονικές δηλώσεις σε αγροτικές επιδοτήσεις

Παραγωγοί από την Κρήτη εμφανίζονταν να νοικιάζουν ή να κατέχουν χωράφια στην Άνδρο, την Κάσο, την Κάλυμνο, τη Νίσυρο, την Καστοριά και τη Φλώρινα, εκτάσεις που ποτέ δεν πάτησαν, για να εισπράξουν αγροτικές ενισχύσεις από 25.000 έως 85.000 ευρώ ανά περίπτωση (News247 · in.gr). Χθες το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών τους έκρινε ενόχους. Είναι η δεύτερη φορά μέσα σε δύο μήνες που δικαστήριο μετατρέπει το σκάνδαλο των παράνομων επιδοτήσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ (του οργανισμού που πληρώνει τις αγροτικές ενισχύσεις) από καταγγελία σε ποινική καταδίκη.

Οι ενισχύσεις αυτές είναι κονδύλια της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής που η Ελλάδα καταβάλλει μέσω του ΟΠΕΚΕΠΕ. Όταν μια ψευδής δήλωση οδηγεί σε παράνομη πληρωμή, ζημιώνεται ο προϋπολογισμός της ΕΕ, γι' αυτό και τη δίωξη ανέλαβε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (European Commission).

Η λογιστική της απόφασης είναι καθαρή. Ο εντεταλμένος Ευρωπαίος εισαγγελέας Διονύσης Μουζάκης είχε ζητήσει την ενοχή και των 22· το δικαστήριο καταδίκασε τους 19 και αθώωσε τους 3 (CNN Greece, ERT). Από τους καταδικασθέντες, 14 κρίθηκαν φυσικοί αυτουργοί απάτης με επιχορηγήσεις και 5 απλοί συνεργοί.

Στους 14 επιβλήθηκε φυλάκιση ενός έως δύο ετών με τριετή αναστολή, καταδίκη που δεν οδηγεί στη φυλακή όσο δεν υπάρξει νέο αδίκημα μέσα στην τριετία· από τους συνεργούς, ο ένας πήρε ένα έτος με αναστολή και οι τέσσερις χρηματικές ποινές 8.500 έως 11.000 ευρώ (SKAI, LamiaReport). Παρότι ο εισαγγελέας ζήτησε να μη δοθεί ελαφρυντικό, το δικαστήριο το δέχθηκε κατά πλειοψηφία σε 18 από τους 19 (Alfavita, Naftemporiki).

Ο μηχανισμός, όπως τον περιέγραψε ο εισαγγελέας, στηριζόταν σε δηλώσεις χωρίς αντίκρισμα: οι φερόμενοι ιδιοκτήτες δεν είχαν πραγματική κυριότητα, τα μισθώματα εμφανίζονταν ασυνήθιστα χαμηλά και στις εκτάσεις δεν υπήρχε ούτε ζωικό κεφάλαιο ούτε πραγματική καλλιέργεια (Ethnos). Στην καρδιά του βρισκόταν, κατά Μουζάκη, η «τεχνική λύση» και το εθνικό απόθεμα βοσκοτόπων, που επέτρεπαν σε παραγωγό να «δανείζεται» εκτάσεις βόσκησης από άλλες περιοχές όταν δεν είχε διαθέσιμες κοντά του (Newsbeast, ΕφΣυν).

Τι δεν κρίνει η απόφαση

Σύμφωνα με το δικαστικό ρεπορτάζ, η υπόθεση ξεκίνησε από ανώνυμη καταγγελία προς την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και ο έλεγχος της Οικονομικής Αστυνομίας περιορίστηκε στα αγροτεμάχια που ο ίδιος ο ΟΠΕΚΕΠΕ είχε ήδη απορρίψει σε διοικητικό έλεγχο (in.gr). Αυτό ορίζει και το μέγεθός της: αποδεικνύει έναν συγκεκριμένο τρόπο απάτης και ατομικές ευθύνες σε συγκεκριμένες δηλώσεις και έτη (κυρίως 2019-2020), όχι το συνολικό εύρος του συστήματος επιδοτήσεων.

Δείχνει, πάντως, ότι ένα δικαστήριο δέχθηκε πως μέρος των ενισχύσεων αποσπάστηκε με ψευδείς δηλώσεις και όχι με διοικητικά λάθη. Για τους νόμιμους παραγωγούς, το διακύβευμα δεν είναι οι τιμές αλλά η αξιοπιστία του μηχανισμού πληρωμών: όσο εικονικές δηλώσεις απορροφούν πόρους και ελέγχους, τόσο μεγαλώνει η πίεση για αυστηρότερους ελέγχους (News247). Η απόφαση δεν κρίνει ποιος επέτρεψε θεσμικά την «τεχνική λύση», ποιοι ελεγκτικοί μηχανισμοί την άφησαν να δουλέψει, ούτε αν υπάρχουν ευθύνες ψηλότερα στην αλυσίδα.

Η χθεσινή δίκη αφορά δικαιούχους και εκμισθωτές· είναι διαφορετική από τη δικογραφία που ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία στις 16 Ιουλίου, με 22 κατηγορούμενους ανάμεσά τους τέσσερις εν ενεργεία βουλευτές, πρώην πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ και πρώην γενικό διευθυντή, για πράξεις του 2021 (EPPO, Euronews). Εκεί η διαδικασία βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της δίωξης, όχι της δικαστικής κρίσης· τα δύο σκέλη κινούνται μέσα στο ίδιο πλέγμα ερευνών, αλλά κρίνουν διαφορετικούς ανθρώπους.

Δεν είναι η πρώτη τέτοια απόφαση. Τον Ιούνιο το ίδιο δικαστήριο είχε καταδικάσει 57 Κρητικούς παραγωγούς σε παρόμοια υπόθεση (To Brief), ενώ τον Αύγουστο η ΑΑΔΕ έκανε τον πρώτο μαζικό επιτόπιο έλεγχο σε 195 κτηνοτρόφους στον Μυλοπόταμο και τα Ζωνιανά (To Brief).

Η καταδίκη είναι πρωτόδικη. Αν ασκηθεί έφεση, η υπόθεση θα κριθεί ξανά σε δεύτερο βαθμό· αν όχι, σταθεροποιείται μετά την πάροδο των προθεσμιών. Δεν έχει γίνει γνωστό αν κάποιος από τους καταδικασθέντες ή ο εισαγγελέας θα προσφύγει (Parapolitika).

Μένει ένα κενό που η απόφαση δεν καλύπτει. Οι χρηματικές ποινές των 8.500 έως 11.000 ευρώ είναι ποινική κύρωση, όχι επιστροφή χρήματος. Ποιος θα ζητήσει πίσω τα κονδύλια που εισπράχθηκαν παρανόμως, ο ΟΠΕΚΕΠΕ ή το Δημόσιο, δεν έχει ανακοινωθεί (Iefimerida).