Ενεργειακό νομοσχέδιο βάζει ετήσιο τέλος στα data centers

Την άνοιξη του 2026 περίμεναν στον ΑΔΜΗΕ (τον διαχειριστή του δικτύου υψηλής τάσης) 30 αιτήματα σύνδεσης για νέα κέντρα δεδομένων, συνολικά περίπου 3 GW. Την ίδια περίοδο μόλις οκτώ έργα, 547,5 MW, είχαν εξασφαλίσει σύνδεση, σύμφωνα με απάντηση του διαχειριστή που δημοσίευσε το Solomon. Το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) για την αγορά ηλεκτρισμού κατατέθηκε στη Βουλή στις 31 Οκτωβρίου και εξετάζεται σήμερα στην Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου (Βουλή). Σε αυτή την ουρά απαντά με τιμή εισόδου: ετήσιο τέλος υπέρ κατοίκων και δήμων, εγγυητική και υποχρέωση για νέες ανανεώσιμες πηγές.

Ένα αίτημα σύνδεσης δεν είναι επένδυση. Είναι κράτηση σε έναν πόρο που δεν φτάνει για όλους. Δημοσίευμα του Ιουνίου ανέβαζε τα αιτήματα σχεδόν στα 5 GW (Energypress). Ο αριθμός αυτός δεν εμφανίζεται σε κανένα δημόσιο μητρώο, και η τελευταία εικόνα που έδωσε ο ίδιος ο ΑΔΜΗΕ μένει τα 30 αιτήματα.

Ούτε ο χρόνος λύνει από μόνος του το πρόβλημα. Μελέτη της PwC, που μεταφέρει το ίδιο ρεπορτάζ, εκτιμά ότι το δίκτυο μπορεί να σηκώσει έως 2,9 GW νέων φορτίων data centers ως το 2034 (Solomon). Αυτό ισχύει μόνο αν γίνουν πρώτα τα έργα δικτύου. Τον Σεπτέμβριο η κυβέρνηση προετοίμαζε ακόμη το πλαίσιο που θα ξεχώριζε τα έργα (To Brief). Τώρα το πλαίσιο έχει ποσά.

Ποιος πληρώνει τι

Το πιο χειροπιαστό νέο στοιχείο είναι το τέλος. Δημοσιεύματα που παραθέτουν το άρθρο 27 του σχεδίου αναφέρουν ότι κάθε νέο κέντρο δεδομένων θα πληρώνει από την έναρξη λειτουργίας του 15.000 ευρώ τον χρόνο για κάθε MW μέγιστης ισχύος κατανάλωσης. Τα χρήματα πηγαίνουν στους οικιακούς καταναλωτές και στους δήμους της περιοχής όπου εγκαθίσταται (Insider). Μια μονάδα 100 MW θα πλήρωνε δηλαδή 1,5 εκατ. ευρώ τον χρόνο. Σύμφωνα με την Energymag, το τέλος προστέθηκε μετά τη δημόσια διαβούλευση.

Το MW μετρά το μέγιστο φορτίο που δεσμεύει το κέντρο στο δίκτυο, όχι τις μεγαβατώρες που καταναλώνει τελικά. Γι' αυτό ένα κέντρο που δουλεύει στο μισό της ισχύος του πληρώνει όσο ένα που δουλεύει γεμάτο. Το πώς θα φτάσουν τα χρήματα στα νοικοκυριά δεν έχει ξεκαθαρίσει. Για την κατανομή, η διάταξη παραπέμπει σε υφιστάμενο μηχανισμό ενός νόμου του 2022, και δεν έχουν γίνει γνωστά ούτε τα ποσοστά ούτε ο φορέας που θα εισπράττει (Energypress).

Το δεύτερο φίλτρο εφαρμόζεται πριν από την κατασκευή. Το ΥΠΕΝ επιβεβαιώνει εγγυητική 200.000 ευρώ ανά MW, δηλαδή 20 εκατ. ευρώ για αίτημα 100 MW. Μαζί με την εγγυητική, ο επενδυτής αναλαμβάνει τη σύνδεση και τις ενισχύσεις δικτύου που προκαλεί μόνο το δικό του έργο. Η εγγυητική είναι το κόστος για να κρατήσει κανείς θέση στην ουρά: όποιος έχει χρηματοδότηση την καταθέτει, όποιος απλώς πιάνει θέση το ξανασκέφτεται. Σύμφωνα με τη Ναυτεμπορική, τα κέντρα που ήδη λειτουργούν και ηλεκτροδοτούνται εξαιρούνται.

Ο τρίτος όρος δένει το data center με νέα παραγωγή. Τουλάχιστον το 60% της ετήσιας κατανάλωσής του πρέπει να καλύπτεται από νέους σταθμούς ΑΠΕ. Νέος θεωρείται ο σταθμός που δεν είχε άδεια λειτουργίας όταν υποβλήθηκε το αίτημα σύνδεσης. Αν αυτοί οι σταθμοί δεν λειτουργούν όταν έρθει η ώρα να ηλεκτροδοτηθεί το κέντρο, η ηλεκτροδότηση αναστέλλεται ώσπου να τεθούν σε λειτουργία (EnergyGame). Το ισοζύγιο μετριέται μία φορά τον χρόνο, άρα δεν εξασφαλίζει ότι οι σταθμοί παράγουν τις ώρες που το κέντρο τραβά το περισσότερο ρεύμα. Για σύγκριση, η ιρλανδική ρυθμιστική αρχή ζητά από τα νέα μεγάλα κέντρα κάλυψη 80% με πρόσθετες εγχώριες ΑΠΕ και τους δίνει έξι χρόνια για να την πετύχουν (CRU).

Οι αντιδράσεις

Οι επενδυτές ζήτησαν στη διαβούλευση πιο ήπιους και πιο διαφανείς όρους. Η κλαδική ένωση GRDCA πρότεινε να μειώνεται η εγγυητική σταδιακά, όσο προχωρά ένα έργο. Η Digital Realty ζήτησε από τον ΑΔΜΗΕ να δημοσιεύει τη διαθέσιμη χωρητικότητα ανά περιοχή και κόμβο (EnergyGame).

Από την άλλη πλευρά, η ΕΒΙΚΕΝ εκπροσωπεί τις ενεργοβόρες βιομηχανίες που διεκδικούν το ίδιο δίκτυο. Κρίνει το 60% ανεπαρκές και ζητά πλήρη κάλυψη από νέα παραγωγή, με αντιστοίχιση παραγωγής και κατανάλωσης ανά 15 λεπτά (ienergeia). Ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος εξηγεί, κατά το Insider, ότι το πλαίσιο στοχεύει να περιορίσει τις επιπτώσεις στο σύστημα και στον τελικό καταναλωτή. Οι δήμοι και η ΚΕΔΕ, δηλαδή όσοι θα εισπράξουν το τέλος, δεν έχουν πάρει δημόσια θέση.

Η Βουλή σημειώνει ότι το αναρτημένο κείμενο δεν είναι το τελικό. Το ΥΠΕΝ αφήνει σε υπουργική απόφαση την εξειδίκευση των ποσοστών κάλυψης από ΑΠΕ και αποθήκευση (Βουλή, ΥΠΕΝ). Το νομοσχέδιο ορίζει με ακρίβεια τι πληρώνει ο επενδυτής για να μπει στην ουρά και τι για να μείνει σε αυτήν. Δεν ορίζει ακόμη πώς τα χρήματα θα φτάσουν στον λογαριασμό του κατοίκου, ούτε ποιος αποφασίζει την αναστολή της ηλεκτροδότησης. Αυτές τις απαντήσεις χρωστά το ΥΠΕΝ στην Επιτροπή, πριν το κείμενο φτάσει στην Ολομέλεια.