Η ΕΜΥ περιόρισε την επίσημη πρόγνωση από τις 7 στις 3 ημέρες

Η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία, ο μοναδικός κρατικός φορέας που εκδίδει τα επίσημα δελτία καιρού και τις έκτακτες προειδοποιήσεις της χώρας, έπαψε να δημοσιεύει την πολυήμερη πρόγνωσή της: το επίσημο παράθυρο που έφτανε ως τις επτά ημέρες συρρικνώθηκε ουσιαστικά στο τριήμερο. Η αλλαγή έγινε αντιληπτή στις αρχές Ιουλίου, εν μέσω θέρους και αντιπυρικής περιόδου, και σημαίνει κάτι απλό για κάθε πολίτη, δήμαρχο ή αγρότη: λιγότερος χρόνος για να προετοιμαστεί κανείς πριν χτυπήσει η κακοκαιρία ή ο καύσωνας.

Η μεταβολή φάνηκε πρώτα σιωπηρά. Ο σύνδεσμος προς τους χάρτες των επόμενων ημερών σταμάτησε να λειτουργεί και η «εβδομαδιαία» πρόγνωση εξαφανίστηκε, χωρίς δημόσια εξήγηση από τη διοίκηση της υπηρεσίας (iefimerida.gr). Την καταγγελία την έκανε δημόσια ο πρώην διευθυντής της ΕΜΥ, Θοδωρής Κολυδάς, μιλώντας για «αποδυνάμωση του Εθνικού Μετεωρολογικού Κέντρου» και ζητώντας παρέμβαση του αρμόδιου υπουργού και άμεση επαναφορά της επταήμερης πρόγνωσης (pronews.gr). Στις 13 Ιουλίου η αντίδραση διευρύνθηκε σε ολόκληρο το σώμα των μετεωρολόγων, με τον Κολυδά να μιλά για μετακινήσεις έμπειρου προσωπικού και όχι για μια απλή τεχνική αλλαγή προϊόντος (newsbomb.gr).

Μια υπηρεσία που δουλεύει με το 30% του προσωπικού της

Οι εργαζόμενοι αποδίδουν την περικοπή σε έναν λόγο: τη στελέχωση. Σύμφωνα με όσα μετέφερε ο Κολυδάς μέσω της εφημερίδας «Απογευματινή», από το 2006 δεν έχει γίνει καμία νέα πρόσληψη πολιτικού προσωπικού, δεν έρχονται πλέον στρατιωτικά στελέχη, και η υπηρεσία λειτουργεί με προσωπικό που δεν ξεπερνά το 30% των αναγκών της (news247.gr). Το «30%» δεν προκύπτει από επίσημο, δημοσιευμένο πίνακα στελέχωσης, αλλά είναι ο ισχυρισμός των μετεωρολογικών κύκλων, ο οποίος παραμένει χωρίς δημόσια αντίκρουση από τη διοίκηση.

Εδώ κρύβεται και το ερώτημα της ευθύνης. Η ΕΜΥ δεν είναι ανεξάρτητη αρχή, αλλά κρατική υπηρεσία που υπάγεται στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας (dnews.gr). Η καθημερινή διοίκηση αποφασίζει πώς μοιράζονται οι βάρδιες και ποια προϊόντα υποστηρίζονται. Όμως το ότι δεν γίνονται προσλήψεις δεκαέξι χρόνια δεν λύνεται από κανέναν εσωτερικό διευθυντή: η λογοδοσία ανεβαίνει στο υπουργείο και στην κεντρική κρατική πολιτική στελέχωσης.

Από την ανθρώπινη κρίση στο σκέτο μοντέλο

Η ουσία βρίσκεται στη μέθοδο παραγωγής της πρόγνωσης. Στην αρχιτεκτονική της ΕΜΥ, τα αριθμητικά μοντέλα ECMWF και COSMO-GR (τα υπολογιστικά μοντέλα που τρέχουν σε υπερυπολογιστές και δίνουν πιθανά σενάρια καιρού) εμφανίζονται ως ξεχωριστή κατηγορία προϊόντων. Είναι εργαλεία, όχι η τελική κρατική πρόγνωση (oldportal.emy.gr). Η επίσημη πρόγνωση είναι κάτι άλλο. Ένας προγνώστης ζυγίζει τα μοντέλα, τις παρατηρήσεις, την τοπικότητα και τα όρια κινδύνου πριν εκδώσει δελτίο. Η καταγγελία Κολυδά είναι ακριβώς ότι αυτή η ανθρώπινη κρίση υποχωρεί υπέρ της αυτόματης αναπαραγωγής των μοντέλων (aftodioikisi.gr).

Γιατί μετράει η 4η ως 7η ημέρα, που έχει έτσι κι αλλιώς χαμηλότερη ακρίβεια; Γιατί δεν χρειάζεται να προβλέψει με ακρίβεια ένα συμβάν για να είναι χρήσιμη. Αρκεί να δείξει έγκαιρα έναν επικίνδυνο συνδυασμό τάσεων, ζέστη, ξηρότητα, ισχυρούς ανέμους, επιμονή συνθηκών, δηλαδή ακριβώς το προφίλ που ενεργοποιεί μια αντιπυρική επιφυλακή. Στα τέλη Ιουνίου, όταν οι αρχές είχαν κηρύξει πορτοκαλί συναγερμό και αυξημένη ετοιμότητα για πυρκαγιές και ισχυρά μελτέμια (To Brief), αυτό ακριβώς το πρώιμο σήμα έδινε σε έναν δήμαρχο τον χρόνο να προετοιμάσει μηχανήματα και βάρδιες, και σε έναν αγρότη να αλλάξει τα σχέδιά του.

Υπάρχει και η υπερασπιστική ανάγνωση: μια υπηρεσία χωρίς προσωπικό ίσως προτιμά λιγότερα προϊόντα με καλύτερο έλεγχο από περισσότερα που δεν στηρίζει, προστατεύοντας την αξιοπιστία της. Το επιχείρημα στέκει, αλλά μόνο αν συνοδευτεί από στοιχεία: πραγματική στελέχωση ανά βάρδια, ποια προϊόντα κόβονται, αν υπάρχει εναλλακτικό προϊόν τάσης. Τίποτα από αυτά δεν έχει δοθεί δημόσια.

Και εδώ είναι το πραγματικό διακύβευμα. Η χώρα μπαίνει στην πιο επικίνδυνη περίοδο του χρόνου έχοντας μικρύνει, όχι μεγαλώσει, το επίσημο παράθυρο προειδοποίησής της, τη στιγμή που τα ακραία φαινόμενα απαιτούν περισσότερο ορίζοντα προετοιμασίας. Το ερώτημα δεν είναι αν οι μετεωρολόγοι έχουν δίκιο να οργίζονται. Είναι ποιος στο Υπουργείο Άμυνας θα εξηγήσει γιατί η μοναδική κρατική πηγή πρόγνωσης βλέπει πλέον τρεις ημέρες μπροστά, αντί για επτά.