Ελληνικός πληθωρισμός 5,1%, οι αγορές μεταθέτουν αυξήσεις επιτοκίων

Τον Σεπτέμβριο οι τιμές στην Ελλάδα ανέβηκαν με ετήσιο ρυθμό 5,1%, ενώ στην ευρωζώνη ο ρυθμός ήταν 3,8% (Eurostat). Η διαφορά είναι 1,3 ποσοστιαίες μονάδες. Το Inflation Monitor της Τράπεζας της Ελλάδος, που δημοσιεύθηκε σήμερα, δείχνει ότι οι αγορές μεταθέτουν τις επόμενες αυξήσεις επιτοκίων λίγο αργότερα απ' ό,τι υπολόγιζαν πριν από έναν μήνα (ΤτΕ). Η ακρίβεια φτάνει στο νοικοκυριό από το ταμείο του σούπερ μάρκετ. Η δόση του δανείου του θα κριθεί από τον πληθωρισμό ολόκληρης της ευρωζώνης.

Από πού έρχεται η διαφορά

Ο αναλυτικός πίνακας της ΤτΕ δείχνει δύο κατηγορίες που επιταχύνθηκαν απότομα. Η ενέργεια ακρίβυνε κατά 25,4% σε ετήσια βάση, από 15,4% τον Αύγουστο, και οι υπηρεσίες κατά 6,4%, από 4,5% (ΤτΕ). Στην ευρωζώνη η ενέργεια ανέβηκε 18,8% και οι υπηρεσίες μόλις 3,2% (Eurostat). Στις υπηρεσίες, δηλαδή σε ό,τι πληρώνουμε για να μας εξυπηρετήσει κάποιος, ο ελληνικός ρυθμός είναι διπλάσιος από τον ευρωπαϊκό.

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ο δομικός πληθωρισμός, που αφήνει έξω την ενέργεια, τα τρόφιμα, το αλκοόλ και τον καπνό. Ανέβηκε σε 4,6% από 3,5% (ΤτΕ), άρα η πίεση έχει απλωθεί πέρα από τα καύσιμα. Οι ρυθμοί αυτοί δείχνουν προς τα πού κινούνται οι τιμές. Δεν δείχνουν πόσο από τις 1,3 μονάδες οφείλεται σε κάθε κατηγορία, γιατί γι' αυτόν τον υπολογισμό χρειάζονται τα βάρη του ελληνικού δείκτη, που δεν έχουν δημοσιευθεί. Η ΕΛΣΤΑΤ ανακοίνωσε 5% επειδή μετρά με τον εθνικό δείκτη τιμών καταναλωτή και όχι με τον εναρμονισμένο (ΕΛΣΤΑΤ). Γι' αυτό ο αριθμός της είναι λίγο χαμηλότερος από το 5,1% (To Brief).

Το 5,1% δοκιμάζει και την πρόβλεψη της ίδιας της ΤτΕ. Τον Σεπτέμβριο η ΤτΕ προέβλεψε μέσο εναρμονισμένο πληθωρισμό 3,5% για όλο το 2026 (Liberal). Ο μέσος όρος του εννεαμήνου είναι 3,8%. Για να βγει η πρόβλεψη, ο ετήσιος ρυθμός στο τελευταίο τρίμηνο πρέπει να πέσει κατά μέσο όρο γύρω στο 2,6%, δηλαδή περίπου στο μισό του Σεπτεμβρίου (ΣΚΑΪ). Ο υπολογισμός γίνεται από στρογγυλοποιημένους μέσους όρους και δείχνει τι απαιτείται, όχι τι θα συμβεί.

Τι προεξοφλεί η αγορά

Η τελευταία απόφαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ελήφθη στις 10 Σεπτεμβρίου. Η ΕΚΤ αύξησε τότε τα επιτόκιά της κατά 0,25 μονάδα και το επιτόκιο καταθέσεων ανέβηκε στο 2,50% (ΕΚΤ). Η ΤτΕ συγκρίνει τι περίμεναν οι επενδυτές στις 8 Οκτωβρίου με όσα περίμεναν στις 10 Σεπτεμβρίου. Η σύγκριση βασίζεται στις συμβάσεις ανταλλαγής επιτοκίων: με αυτά τα συμβόλαια οι επενδυτές κλειδώνουν μελλοντικά επιτόκια, οπότε οι τιμές τους δείχνουν τι αναμένουν. Και στις δύο ημερομηνίες η αγορά βλέπει αύξηση τον Δεκέμβριο, την οποία η ΤτΕ χαρακτηρίζει «πολύ πιθανή», και τρεις αυξήσεις συνολικά. Αυτό που άλλαξε είναι ο χρόνος των δύο επόμενων: τον Σεπτέμβριο αναμένονταν έως τα μέσα του 2027, ενώ τώρα μετατίθενται προς τα τέλη του (ΤτΕ). Οι «τρεις αυξήσεις» για τις οποίες γράφουν σήμερα τα μέσα είναι τιμολόγηση της αγοράς σε μια συγκεκριμένη μέρα. Δεν είναι δέσμευση της ΕΚΤ (Newsit).

Το ελληνικό 5,1% ήταν γνωστό από τις 2 Οκτωβρίου (Eurostat). Η αγορά το γνώριζε στις 8 Οκτωβρίου, και οι αναμενόμενες αυξήσεις μετατέθηκαν παρ' όλα αυτά αργότερα. Από την ίδια την ΕΚΤ έχουν ακουστεί επιχειρήματα υπέρ της αναμονής. Ο επικεφαλής οικονομολόγος της, Φίλιπ Λέιν, σημείωσε ότι ο πληθωρισμός της ευρωζώνης χωρίς την ενέργεια ήταν 2,3% τον Σεπτέμβριο. Η Κριστίν Λαγκάρντ προειδοποίησε ότι οι ήδη υψηλότερες αποδόσεις πιέζουν την ανάπτυξη (Λέιν, Λαγκάρντ). Στη δημοσκόπηση του Reuters, 64 από τους 73 οικονομολόγους περιμένουν αύξηση τον Δεκέμβριο. Οι 70 περιμένουν να μείνουν τα επιτόκια αμετάβλητα τον Οκτώβριο (RTÉ). Κανένα στοιχείο δεν αποδίδει τη μετατόπιση σε έναν μόνο παράγοντα.

Από την καμπύλη της αγοράς ως τη μηνιαία δόση υπάρχουν αρκετά βήματα. Τον Αύγουστο τα νέα στεγαστικά κυμαινόμενου επιτοκίου χρεώνονταν κατά μέσο όρο 3,39% (ΤτΕ). Ένα παράδειγμα: σε δάνειο 100.000 ευρώ με 20 χρόνια αποπληρωμής και επιτόκιο 4%, μια αύξηση κατά 0,25 μονάδα, στο 4,25%, θα ανέβαζε τη μηνιαία δόση από περίπου 606 σε 619 ευρώ (In.gr). Το σενάριο υποθέτει ότι η αύξηση περνά ολόκληρη και αμέσως στο δάνειο. Στην πράξη, κάθε κυμαινόμενο δάνειο αναπροσαρμόζεται όπως ορίζει η σύμβασή του, συνήθως με βάση το Euribor συν το περιθώριο της τράπεζας. Οι καταθέτες θα ωφεληθούν μόνο αν οι τράπεζες ανεβάσουν τις αποδόσεις τους. Τον Αύγουστο οι νέες καταθέσεις απέδιδαν κατά μέσο όρο 0,37%, ενώ τα νέα δάνεια χρεώνονταν 4,79% (ΤτΕ).

Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ αποφασίζει για ολόκληρη την ευρωζώνη και κρίνει κάθε συνεδρίαση με βάση τα νέα στοιχεία, χωρίς προαναγγελμένη διαδρομή επιτοκίων (ΕΚΤ). Το ελληνικό 5,1% δείχνει πόσο ακρίβυνε το καλάθι του νοικοκυριού. Τη δόση του θα την καθορίσει το 3,8% της ευρωζώνης (Eurostat), και σε αυτό η αγορά βλέπει σήμερα λίγο λιγότερη βιασύνη απ' ό,τι πριν από έναν μήνα.