Ελληνικοί Patriot αναχαίτισαν πυραύλους στη Σαουδική Αραβία

Το πρωί του Σαββάτου 25 Ιουλίου, μια ελληνική πυροβολαρχία Patriot στη Σαουδική Αραβία αναχαίτισε δύο βαλλιστικούς πυραύλους που εκτοξεύτηκαν από την Υεμένη με στόχο την περιοχή Γιανμπού, όπου βρίσκεται μεγάλη εγκατάσταση διυλιστηρίων. Λίγες ώρες αργότερα, η ίδια συστοιχία κατέρριψε και drone στην ίδια περιοχή (Ethnos, in.gr). Για πρώτη φορά τόσο ξεκάθαρα, ελληνικό οπλικό σύστημα με ελληνικό πλήρωμα έριξε πραγματικά πυρά μέσα σε ενεργό πολεμικό θέατρο, κι αυτό μετέφερε τη διαμάχη πίσω στην Αθήνα: πρόκειται για αμυντική αποστολή ή για εμπλοκή της χώρας σε ξένο πόλεμο; Η σύγκρουση δεν είναι καινούργια, αλλά τώρα στηρίζεται σε συγκεκριμένο συμβάν και όχι σε δηλώσεις (To Brief).

Η κυβέρνηση κράτησε στενή, τεχνική γραμμή. Όπως αποδίδεται στον κυβερνητικό εκπρόσωπο Παύλο Μαρινάκη, πρόκειται για «καθαρά αμυντική ενέργεια» χωρίς «ουδεμία εμπλοκή» στον πόλεμο, η ελληνική δύναμη βρίσκεται εκεί από το 2021 βάσει στρατηγικής συμφωνίας και απόφασης του Κυβερνητικού Συμβουλίου Εξωτερικών και Άμυνας (ΚΥΣΕΑ), ενώ η τεχνική συμφωνία με το Ριάντ προβλέπει αντικατάσταση των βλημάτων (News247). Το επιχείρημα έχει βάση: το Patriot είναι σύστημα αντιαεροπορικής και αντιβαλλιστικής άμυνας, σχεδιασμένο να αναχαιτίζει εισερχόμενες απειλές και όχι να πλήττει επίγειους στόχους (RTX), και η αποστολή εντάσσεται στο πλαίσιο ολοκληρωμένης αεράμυνας (IAMD) που περιγράφει το ΝΑΤΟ (NATO). Σε τακτικό επίπεδο, η λέξη «αμυντικό» δεν είναι προσχηματική.

Το όριο όμως είναι πολιτικό. Ελληνικό προσωπικό πάτησε σκανδάλη για να προστατεύσει σαουδαραβική ενεργειακή υποδομή, όχι ελληνικό έδαφος ούτε Έλληνες πολίτες. Πάνω σε αυτό πατά η αντιπολίτευση. ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ και Νέα Αριστερά ζητούν την επιστροφή της πυροβολαρχίας, με το επιχείρημα ότι η χώρα δεν έχει πλέον απλή παρουσία αλλά επιχειρησιακή δράση σε ζώνη πολέμου (Enikos, Newsbomb). Ο ΣΥΡΙΖΑ μιλά για «ωμή παραδοχή» εμπλοκής, το ΚΚΕ εντάσσει την υπόθεση σε συνολική κριτική για τους αμερικανοΝΑΤΟϊκούς σχεδιασμούς και ζητά απεμπλοκή (Dnews).

Η αντιπολίτευση έχει όμως ένα ευάλωτο σημείο. Δημοσιεύματα αναφέρουν ότι ΣΥΡΙΖΑ και ΠΑΣΟΚ είχαν στηρίξει κοινοβουλευτικά τη σχετική αμυντική συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία, ενώ το ΚΚΕ την είχε καταψηφίσει (Ethnos). Για να σταθεί η σημερινή τους κριτική, πρέπει να εξηγήσουν αν καταγγέλλουν αλλαγή του χαρακτήρα της αποστολής, από περιορισμένη αεράμυνα υποδομών σε πραγματική εμπλοκή, ή αν αναθεωρούν παλιότερη στάση. Η μικρότερη αντίφαση ανήκει στο ΚΚΕ.

Δύο ερωτήματα μένουν αναπάντητα, και είναι τα κρισιμότερα. Το πρώτο: ποιος δίνει την τελική άδεια βολής. Το δημόσιο υλικό δείχνει πλήρωμα 120-130 Ελλήνων με πολιτική έγκριση από την Αθήνα, ενταγμένο σε ευρύτερη σαουδαραβική αρχιτεκτονική αεράμυνας (To Vima), αλλά δεν έχει αποσαφηνιστεί αν η απόφαση πυρός είναι αποκλειστικά ελληνική ή αν εκτελείται μέσα σε ξένη αλυσίδα διοίκησης. Η διαφορά ορίζει σε ποιον οδηγεί η λογοδοσία: στην κυβέρνηση, το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας (ΥΠΕΘΑ) και το Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας (ΓΕΕΘΑ), ή σε ένα θολό πολυεθνικό δίκτυο. Το δεύτερο: ποιος πληρώνει τα βλήματα. Κάθε αναχαίτιση καταναλώνει ακριβό, πεπερασμένο υλικό, και δεν έχει δημοσιοποιηθεί ο μηχανισμός αναπλήρωσης ούτε η επίπτωση στα ελληνικά αποθέματα, ερώτημα που έθεσε δημόσια και το ΠΑΣΟΚ (ΠΑΣΟΚ, DefenceLine). Η Βουλή διαθέτει εργαλεία κοινοβουλευτικού ελέγχου για να τα ζητήσει (Βουλή).

Πέρα από τις λέξεις «αμυντικό» και «εμπλοκή», ένα στοιχείο δεν αλλάζει: αυτή τη στιγμή περίπου 130 Έλληνες στρατιωτικοί βρίσκονται σε εμπόλεμη ζώνη, ρίχνουν πραγματικά πυρά, και δεν έχει ειπωθεί δημόσια ποιος δίνει την εντολή στο όνομά τους.