Η ΕΚΤ δεν αποκλείει νέα αύξηση επιτοκίων

Στις 23 Ιουλίου η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (η κεντρική τράπεζα της ευρωζώνης, που ορίζει το κόστος του χρήματος για 20 χώρες) άφησε αμετάβλητα τα βασικά της επιτόκια. Το πραγματικό μήνυμα όμως δεν ήταν η ακινησία. Ήταν ότι μια νέα αύξηση παραμένει ζωντανή επιλογή, κάτι που για ένα ελληνικό νοικοκυριό με κυμαινόμενο στεγαστικό σημαίνει ότι η ανακούφιση που περίμενε μετατίθεται ξανά.

Ο λόγος είναι αυτός: πίσω από τον καθησυχαστικό γενικό πληθωρισμό, κρύβεται ένας επίμονος πληθωρισμός υπηρεσιών. Ο γενικός δείκτης (το headline, δηλαδή η μέση αύξηση όλων των τιμών) υποχώρησε στο 2,8% τον Ιούνιο από 3,2% τον Μάιο (ECB). Το πρόβλημα είναι ένα στρώμα πιο κάτω. Ο πληθωρισμός στις υπηρεσίες (ενοίκια, εστίαση, μεταφορές, διακοπές) έτρεχε ακόμη στο 3,2%, ενώ ο δομικός πληθωρισμός (χωρίς ενέργεια και τρόφιμα, που δείχνει την υποκείμενη τάση) στο 2,4%, πάνω από τον στόχο του 2%.

Αυτή η διαφορά εξηγεί τα πάντα. Οι υπηρεσίες συνδέονται στενά με μισθούς και εγχώριο κόστος, γι' αυτό αποκλιμακώνονται αργά και επίμονα (ECB). Ο ενεργειακός πληθωρισμός σκαρφάλωσε στο 8,5%, αλλά αυτό οφείλεται εν μέρει σε «base effect»: η σύγκριση γίνεται με μια περίοδο που οι τιμές ήταν φθηνότερες (ECB). Δεν είναι νέα έκρηξη τιμών. Η αβεβαιότητα τροφοδοτείται από τις γεωπολιτικές εντάσεις, που ανεβάζουν την ενέργεια και απειλούν να πυροδοτήσουν δεύτερο γύρο πληθωρισμού μέσω μισθών και τιμολογίων. Αυτόν ακριβώς τον δεύτερο γύρο φοβάται η ΕΚΤ.

Τι είπε, τι εννοούσε

Η Κριστίν Λαγκάρντ διατύπωσε αυτόν τον δισταγμό με προσοχή. Η απόφαση, είπε, ήταν ομόφωνη «αλλά όχι χωρίς συζήτηση», με ορισμένα μέλη να θέτουν αν έπρεπε ήδη να εξεταστεί αύξηση, ενώ ο Σεπτέμβριος θα φέρει δύο νέες μετρήσεις πληθωρισμού και φρέσκες προβολές (Euronews). Η προειδοποίηση του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννη Στουρνάρα για πιθανή αύξηση δεν ήταν, επομένως, μεμονωμένη φωνή (To Brief).

Εδώ χρειάζεται ψυχραιμία. Το «κρατάμε ανοιχτές επιλογές» δεν είναι το ίδιο με το «έρχεται αύξηση». Για να μιλήσουμε για επικείμενη σύσφιγξη θα χρειαζόταν καθαρή ανατιμολόγηση στις αγορές, χειρότερες μεσοπρόθεσμες προβολές και πρακτικά συνεδρίασης που να δείχνουν οργανωμένο μπλοκ υπέρ της αύξησης, στοιχεία που δεν έχουν ακόμη επιβεβαιωθεί (ECB). Η φημολογία για πρόωρη αποχώρηση της Λαγκάρντ (To Brief) κάνει επιπλέον τα μεμονωμένα «γερακίσια» σχόλια πιο θορυβώδη και λιγότερο αξιόπιστα ως προάγγελους.

Ποιος πληρώνει το «ψηλά για περισσότερο»

Η αναμονή της ΕΚΤ έχει πολύ συγκεκριμένο κόστος στην Ελλάδα, και δεν μοιράζεται δίκαια. Τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος για τον Μάιο δείχνουν μέσο επιτόκιο νέων δανείων 4,65% και νέων καταθέσεων μόλις 0,35%, ένα τραπεζικό περιθώριο 4,30 ποσοστιαίων μονάδων (Bank of Greece). Στις καταθέσεις όψεως των νοικοκυριών η αμοιβή πέφτει στο εξωφρενικά χαμηλό 0,03% (Bank of Greece).

Αυτό σημαίνει ότι όσο η ΕΚΤ κρατά τα επιτόκιά της στο 2,25% και το Euribor 3μήνου παραμένει στο 2,35% (EMMI), ο δανειολήπτης πληρώνει σχεδόν όλη τη μετάδοση και ο αποταμιευτής εισπράττει ελάχιστη. Κερδισμένες βγαίνουν πρώτα οι τράπεζες. Χαμένοι είναι όσοι έχουν κυμαινόμενο στεγαστικό, οι μικρές επιχειρήσεις που δανείζονται στο 4,43% και οι ελεύθεροι επαγγελματίες, που πληρώνουν ήδη 6,85%. Το Δημόσιο αντέχει καλύτερα, γιατί το χρέος του έχει μακρές λήξεις και δεν ανατιμολογείται άμεσα (PDMA).

Η ΕΚΤ δεν μπορεί να ρίξει την τιμή του πετρελαίου ούτε να λύσει γεωπολιτικές κρίσεις. Μπορεί μόνο να κρατά ακριβό το χρήμα ώστε να μη ριζώσει ο πληθωρισμός, αγοράζοντας αξιοπιστία με κόστος την ανάπτυξη. Στην Ελλάδα, αυτός ο λογαριασμός φτάνει στη δόση του δανείου πριν καν φανεί στα κρατικά ταμεία.