Δύο νέα περάσματα στη διχοτομημένη Κύπρο, χωρίς ημερομηνία

Το νέο πέρασμα ανάμεσα στα Λύμπια και τη Λουρουτζίνα θα ενώσει χωριά που τα χωρίζουν λιγότερα από 400 μέτρα (Cyprus Mail). Θα περιμένει όμως έναν δρόμο εγκαταλελειμμένο από το 1974, στον Κάμπο, σε άλλη άκρη της Κύπρου (SigmaLive). Ο λόγος είναι η συμφωνία που έκαναν στις 9 Νοεμβρίου ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Τουφάν Ερχιουρμάν (To Brief): τα δύο περάσματα, Λουρουτζίνα-Λύμπια και Κάμπος-Καραβοστάσι, θα ανοίξουν ταυτόχρονα (ΟΗΕ). Σήμερα λειτουργούν εννέα περάσματα (ειρηνευτική δύναμη του ΟΗΕ στην Κύπρο). Θα γίνουν έντεκα όταν ολοκληρωθούν τα έργα, για τα οποία δεν έχει δοθεί ημερομηνία.

Η Πράσινη Γραμμή είναι η ζώνη που επιτηρεί ο ΟΗΕ και χωρίζει το νησί από το 1974. Τη διασχίζει κανείς μόνο από εγκεκριμένα σημεία, με έλεγχο ταυτότητας (EUR-Lex). Όποιος ξεκινά σήμερα από τα Λύμπια για τη Λουρουτζίνα (Ακιντζιλάρ για τους Τουρκοκυπρίους) περνά από κάποιο από τα υφιστάμενα σημεία. Ο αντιδήμαρχος Λυμπιών Παντελής Ξυνιστέρης περιμένει ότι το απευθείας πέρασμα θα τονώσει το τοπικό εμπόριο (SigmaLive).

Το ένα πέρασμα περιμένει το άλλο

Το δεύτερο πέρασμα θα συνδέσει τον Κάμπο με το Καραβοστάσι, που βρίσκεται στην τουρκοκυπριακή πλευρά της βορειοδυτικής ακτής. Το σημείο του βρίσκεται ανάμεσα στα υφιστάμενα περάσματα του Λιμνίτη και της Λεύκας (Πολίτης). Ο κοινοτάρχης του Κάμπου Ιωάννης Παπαδόπουλος εκτίμησε ότι τα έργα στον εγκαταλελειμμένο δρόμο μπορεί να απαιτήσουν πάνω από δύο χρόνια. Πρόσθεσε ότι ακριβής χάραξη δεν έχει οριστεί (AlphaNews). Πρόκειται για εκτίμηση τοπικού αξιωματούχου, όχι για επίσημο χρονοδιάγραμμα. Τεχνικό σχέδιο με κόστος και φορέα υλοποίησης δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Ο Χριστοδουλίδης δήλωσε ότι τα δύο περάσματα θα λειτουργήσουν την ίδια μέρα, αφού γίνει η αναγκαία προεργασία, χωρίς να δώσει ημερομηνία (Προεδρία της Δημοκρατίας, Neos Kosmos). Με αυτόν τον όρο, το πέρασμα των Λυμπιών δεν θα λειτουργήσει πριν ετοιμαστεί ο δρόμος του Κάμπου. Η μόνη εκτίμηση χρόνου που έχει ακουστεί δημόσια μιλά για χρόνια, όχι για μήνες.

Από το 2003 έως τον Μάρτιο του 2026, τα οδοφράγματα κατέγραψαν πάνω από 190 εκατομμύρια διελεύσεις, σύμφωνα με στοιχεία της τουρκοκυπριακής Yeni Düzen (Πολίτης). Αυτό σημαίνει κατά μέσο όρο περίπου οκτώ εκατομμύρια διελεύσεις τον χρόνο, όχι οκτώ εκατομμύρια διαφορετικούς ανθρώπους. Το τελευταίο νέο σημείο προστέθηκε πριν από οκτώ χρόνια: η Δερύνεια και το Λεύκα-Απλίκι άνοιξαν στις 12 Νοεμβρίου 2018 (Cyprus Times, ειρηνευτική δύναμη του ΟΗΕ).

Δύο αφηγήσεις της ίδιας συμφωνίας

Οι δύο ηγέτες περιγράφουν διαφορετικά τη διαπραγμάτευση. Ο Χριστοδουλίδης υποστηρίζει ότι τα μέτρα βγήκαν από τις 19 προτάσεις που είχε παραδώσει στον Ερχιουρμάν και στην απεσταλμένη του ΟΗΕ Μαρία Άνχελα Ολγκίν. Λέει επίσης ότι μια νέα πρόταση του Τουρκοκύπριου ηγέτη δεν μπορούσε να γίνει αποδεκτή (ΚΥΠΕ). Ο Ερχιουρμάν απαντά ότι η πρόταση αυτή, που δεν έχει δημοσιοποιηθεί, «παραμένει στο τραπέζι». Υποστηρίζει ακόμη ότι το ζεύγος που εγκρίθηκε ήταν η τέταρτη εναλλακτική του: πρώτα είχε ζητήσει τέσσερα περάσματα μαζί και μετά τη Μια Μηλιά με το Καραβοστάσι (Cyprus Mail).

Το ανακοινωθέν του ΟΗΕ προβλέπει και άλλα μέτρα. Αναθέτει στις δικοινοτικές τεχνικές επιτροπές ανταλλαγή αρχείων, περιβαλλοντικά έργα, επανέναρξη του μαθητικού προγράμματος Imagine και αποκατάσταση μνημείων, ως εντολές και όχι ως ολοκληρωμένα έργα (ΟΗΕ). Η τριμερής με τον Αντόνιο Γκουτέρες θα γίνει «τις προσεχείς εβδομάδες», και ο Χριστοδουλίδης είπε ότι η ημερομηνία αναμένεται να οριστεί τις επόμενες ημέρες (Προεδρία της Δημοκρατίας).

Εκεί οι δύο ηγέτες θα φέρουν διαφορετικά ζητούμενα. Ο Χριστοδουλίδης θέλει να προκύψει διευρυμένη διάσκεψη πριν λήξει η θητεία του Γενικού Γραμματέα, με τη συμμετοχή των εγγυητριών δυνάμεων: της Ελλάδας, της Τουρκίας και του Ηνωμένου Βασιλείου (Cyprus Mail). Επανέναρξη διαπραγματεύσεων για συνολική λύση δεν ανακοινώθηκε. Ο Ερχιουρμάν θέτει όρους: η ελληνοκυπριακή πλευρά πρέπει να δείξει ότι είναι έτοιμη να μοιραστεί την εξουσία και τον πλούτο του νησιού, και η εκ περιτροπής προεδρία πρέπει να συζητηθεί από νωρίς (Haber Kıbrıs).

Το πρώτο χρονοδιάγραμμα το οφείλουν οι δύο ηγέτες, και η συνάντηση με τον Γκουτέρες είναι η φυσική ευκαιρία να το δώσουν. Μέχρι τότε, το πέρασμα των Λυμπιών μένει δεμένο με τον πιο αργό δρόμο της συμφωνίας, έναν δρόμο στον Κάμπο που ακόμη δεν έχει χάραξη.