Δύο μη κρατικά πανεπιστήμια ξαναπήραν άδεια, όχι έγκριση προγραμμάτων

Ο υφυπουργός Παιδείας Νίκος Παπαϊωάννου υπέγραψε χθες την επαναχορήγηση άδειας εγκατάστασης και λειτουργίας σε δύο μη κρατικά πανεπιστήμια, τα ελληνικά παραρτήματα των βρετανικών Keele και York, δύο εβδομάδες αφότου το Συμβούλιο της Επικρατείας (το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο) είχε ακυρώσει τις άδειές τους. Είναι το επόμενο κεφάλαιο στην πρώτη προσπάθεια να λειτουργήσουν ιδιωτικά πανεπιστήμια στην Ελλάδα: οι ακυρώσεις του δικαστηρίου άνοιξαν ερώτημα για το πόσο σοβαρά ελέγχονται οι άδειες πριν εκδοθούν (To Brief). Η υπογραφή όμως καλύπτει μόνο το ένα από τα δύο μπλοκαρίσματα: η άδεια αφορά το κτίριο και τη διοικητική ύπαρξη των παραρτημάτων, όχι την πιστοποίηση των ίδιων των προγραμμάτων σπουδών, που παραμένει ανοιχτή στην ΕΘΑΑΕ.

Η σειρά των γεγονότων είναι σφιχτή. Στις 13 Αυγούστου το Γ΄ Τμήμα του ΣτΕ δημοσιοποίησε τις αποφάσεις που ακύρωσαν άδειες και εγκρίσεις για τρία ιδρύματα (Το Βήμα). Στις 25 Αυγούστου η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη προανήγγειλε ότι Keele και York θα έπαιρναν πίσω τις άδειές τους μέσα στην εβδομάδα, μετά τη γνώμη του ΕΟΠΠΕΠ (in.gr). Και χθες, 28 Αυγούστου, η επαναδειοδότηση αφορούσε μόνο αυτά τα δύο, όχι το τρίτο (News247).

Οι αποφάσεις 1167/2026 και 1169/2026 δεν ακύρωσαν τις άδειες επειδή τα κτίρια ήταν ακατάλληλα, ούτε επειδή ο θεσμός των μη κρατικών πανεπιστημίων κρίθηκε αντισυνταγματικός. Το πρόβλημα ήταν στενότερο και πιο τεχνικό: ο ΕΟΠΠΕΠ (ο φορέας που πιστοποιεί την καταλληλότητα των κτιρίων) δεν είχε βεβαιώσει έγκαιρα, πριν βγει η άδεια, ότι τα δύο παραρτήματα είχαν συμμορφωθεί με παρατηρήσεις για κτιριολογικές προσαρμογές (Protagon). Με άλλα λόγια, το κράτος αδειοδότησε πρώτα και έκλεισε μετά τον κύκλο ελέγχου. Το ΣτΕ επανέλαβε όσα είχε ήδη κρίνει η Ολομέλεια: τα παραρτήματα ξένων πανεπιστημίων μπορούν να σταθούν, αλλά η εφαρμογή ελέγχεται αυστηρά (ProtoThema).

Δημόσια, πάντως, δεν έχει αναρτηθεί η νέα υπουργική πράξη, ούτε ο αριθμός ή η ημερομηνία του επανελέγχου, ούτε η τεχνική έκθεση του ΕΟΠΠΕΠ που να δείχνει ποιες παρατηρήσεις θεραπεύτηκαν. Το υπουργείο λέει ότι προηγήθηκε «εκ νέου διενέργεια της διοικητικής διαδικασίας» και θετική γνώμη του ΕΟΠΠΕΠ (Υπουργείο Παιδείας, Naftemporiki). Το τεκμήριο για το πρόβλημα υπάρχει δημόσια, το τεκμήριο για τη λύση όχι, τουλάχιστον προς το παρόν.

Η άδεια, όμως, δεν ισοδυναμεί με ανοιχτή τάξη. Ο νόμος 5094/2024 βάζει δύο ξεχωριστά φίλτρα: το άρθρο 139 δίνει την άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας του παραρτήματος, ενώ το άρθρο 145 απαιτεί χωριστή πιστοποίηση κάθε προγράμματος σπουδών από την ΕΘΑΑΕ, την αρχή που αξιολογεί την ποιότητα στην ανώτατη εκπαίδευση. Κάθε πρόγραμμα, λέει ο νόμος, ξεκινά με την κοινοποίηση της πιστοποίησης, όχι με την άδεια (Υπουργείο Παιδείας). Τέτοιες νέες πιστοποιήσεις για Keele και York δεν έχουν δημοσιοποιηθεί. Αντίθετα, η ίδια η ΕΘΑΑΕ ανακοίνωσε ότι πρέπει πρώτα να εξειδικεύσει τα κριτήρια που το ΣτΕ έκρινε ασαφή και μετά να ξανααξιολογήσει τα προγράμματα (ΕΘΑΑΕ).

Το τρίτο ίδρυμα, το Anatolia που συνεργάζεται με το βρετανικό Open University, έμεινε εκτός. Ο λόγος δεν είναι νέα απόρριψη αλλά διαφορετικό ελάττωμα: η απόφαση 1171/2026 ακύρωσε την άδειά του επειδή στην επιτροπή αξιολόγησης μετείχε μέλος με σχέση προς τον ενδιαφερόμενο φορέα, κάτι που δημιουργούσε υπόνοια μεροληψίας (Capital). Η Ζαχαράκη είπε ότι το ζήτημα θεραπεύτηκε με αλλαγή της σύνθεσης και ότι η σειρά του Anatolia έρχεται την επόμενη εβδομάδα (ΥΠΑΙΘΑ).

Η αντιπολίτευση διαβάζει τη βιασύνη ως ομολογία. Το ΠΑΣΟΚ, με τον υπεύθυνο Παιδείας Στέφανο Παραστατίδη, μίλησε για λογική «αποφασίζουμε και διατάζουμε» και για δημόσια πίεση προς ανεξάρτητες αρχές (News247), ενώ κατήγγειλε εμπορευματοποίηση της ανώτατης εκπαίδευσης με ταχείες διαδικασίες (CNN Greece). Η κυβέρνηση αντιτείνει ότι το ΣτΕ χτύπησε την εφαρμογή, όχι τον νόμο, και ότι «δεν θα χαθεί το ακαδημαϊκό έτος» για κανέναν φοιτητή (Libre).

Πίσω από τους αριθμούς των αποφάσεων υπάρχουν περίπου 600 φοιτητές και υποψήφιοι. Η κυβέρνηση επαναλαμβάνει ότι κανένας δεν θα χάσει το έτος, αλλά δεν έχει δημοσιοποιήσει σχέδιο για εγγραφές, δίδακτρα, επιστροφές ή ημερομηνίες έναρξης (Ethnos). Για έναν πρωτοετή που ξεκινά φέτος στο Keele, η χθεσινή άδεια είναι μόνο η μισή απάντηση: αν η χρονιά του μετρήσει, θα το κρίνει η πιστοποίηση του προγράμματός του, που ακόμη δεν έχει έρθει.