ΣτΕ ακύρωσε άδειες ιδιωτικών ΑΕΙ, η ΕΘΑΑΕ αλλάζει κριτήρια

Το Συμβούλιο της Επικρατείας, το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο, ακύρωσε τρεις άδειες ιδιωτικών πανεπιστημίων, ιδρυμάτων που άνοιξαν για πρώτη φορά στην Ελλάδα το 2025 (To Brief). Τον θεσμό δεν τον έθιξε. Έκρινε πλημμελή τον τρόπο με τον οποίο η διοίκηση έλεγξε και αδειοδότησε τα συγκεκριμένα σχήματα. Και τώρα η αρχή που πιστοποιεί την ποιότητα των σπουδών παραδέχεται ότι πρέπει να αλλάξει τα ίδια της τα κριτήρια.

Στις 19 Αυγούστου η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ) ανακοίνωσε ότι σέβεται τις αποφάσεις και προχωρά σε «περαιτέρω εξειδίκευση των κριτηρίων πιστοποίησης», ώστε να καλύπτονται πλήρως οι απαιτήσεις του νόμου (Alfavita). Στην ίδια ανακοίνωση υπερασπίστηκε το εργαλείο που εφάρμοσε: ένα πρότυπο ευθυγραμμισμένο με τα ευρωπαϊκά standards ποιότητας, που, όπως τόνισε, ισχύει από το 2018 σε όλα τα ΑΕΙ της χώρας. Το ίδιο πρότυπο που θεωρείται επαρκές για τα δημόσια πανεπιστήμια δεν άντεξε τον δικαστικό έλεγχο στα ιδιωτικά.

Τρία σημεία που δεν άντεξαν

Το δικαστήριο βρήκε τρία κενά. Στο πρώτο, ο ΕΟΠΠΕΠ, ο οργανισμός που ελέγχει τα κτίρια, δεν είχε διαπιστώσει εγκαίρως ότι οι εγκαταστάσεις συμμορφώθηκαν με τις δικές του παρατηρήσεις (in.gr). Στο δεύτερο, μια άδεια έπεσε επειδή μέλος της επιτροπής που έκρινε είχε δεσμό που έκανε τη γνωμοδότηση ύποπτη (LegalNews24). Στο τρίτο, και κρισιμότερο, οι πιστοποιήσεις των προγραμμάτων ακυρώθηκαν επειδή οι κανόνες πιστοποίησης που θέσπισε η ΕΘΑΑΕ στα τέλη του 2024 δεν περιείχαν τα «συγκεκριμένα ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια» που απαιτεί ο νόμος 5094/2024 (Euro2day, Ethnos).

Γιατί ένα πρότυπο που δουλεύει στα δημόσια ΑΕΙ δεν κάλυψε τα ιδιωτικά; Επειδή ο νόμος ζητά για τα μη κρατικά κάτι παραπάνω από τον κλασικό ακαδημαϊκό έλεγχο (μαθησιακά αποτελέσματα, δομή προγράμματος, ποιότητα διδασκαλίας). Απαιτεί ειδική, μετρήσιμη τεκμηρίωση για το προσωπικό, τις εγκαταστάσεις και το ότι το παράρτημα λειτουργεί σαν πραγματικό κλαδί του ξένου πανεπιστημίου, με τον ακαδημαϊκό έλεγχο να ασκείται όντως από το μητρικό ίδρυμα (SyntagmaWatch, ΥΠΑΙΘΑ). Το ΣτΕ έκρινε ότι το πλαίσιο της Αρχής ήταν υπερβολικά αόριστο γι' αυτό το δεύτερο φίλτρο. Με την ανακοίνωσή της, η ΕΘΑΑΕ ουσιαστικά το αποδέχεται: δεν λέει ότι το πρότυπο ήταν λάθος στη λογική του, αλλά ότι δεν ήταν αρκετά εξειδικευμένο.

Εδώ κρύβεται το πιο άβολο ερώτημα. Η ίδια η ΕΘΑΑΕ λέει ότι το πρότυπο ισχύει για όλα τα ΑΕΙ, δημόσια και ιδιωτικά, και ταυτόχρονα ότι θα το εξειδικεύσει. Αν ισχύει για όλα, η εξειδίκευση δύσκολα μπορεί να αφήσει άθικτες τις πιστοποιήσεις των δημόσιων πανεπιστημίων, εκτός αν η Αρχή το πει ρητά. Δεν το λέει. Το υπουργείο Παιδείας πλαισιώνει το ζήτημα αποκλειστικά ως υπόθεση των μη κρατικών ΑΕΙ (ΥΠΑΙΘΑ), αλλά διαβεβαίωση ότι το δημόσιο σύστημα μένει έξω δεν έχει δώσει κανείς.

Πίσω από τη διαδικασία, οι φοιτητές

Εδώ κρέμονται περίπου 600 φοιτητές και υποψήφιοι των τριών ιδρυμάτων, που περιμένουν να δουν αν θα χάσουν χρονιά. Κανείς δεν έχει δώσει επίσημη κατανομή ανά ίδρυμα. Η μόνη δημόσια δέσμευση είναι η πολιτική διαβεβαίωση ότι «δεν θα χαθεί το ακαδημαϊκό έτος για κανέναν» (ieidiseis). Τι γίνεται όμως με εγγραφές, δίδακτρα, μεταφορά στο μητρικό ίδρυμα ή αναγνώριση μαθημάτων; Σχέδιο εφαρμογής για αυτά δεν έχει δημοσιοποιηθεί (financialreport).

Και το πρόβλημα δεν σταματά στις τρεις υποθέσεις. Στις 24 Ιουλίου το υπουργείο είχε χορηγήσει επτά νέες άδειες για το 2026-2027, από το Georgetown και το Deree μέχρι τη Sorbonne Paris Nord και το Essex (ΥΠΑΙΘΑ, Foititikanea). Ο καθηγητής Πάνος Λαζαράτος, που κέρδισε τις πρώτες προσφυγές, κατέθεσε αίτηση ακύρωσης και για τις επτά, με το επιχείρημα ότι στηρίχθηκαν στο ίδιο πλαίσιο που κρίθηκε ανεπαρκές (News247, Newsbomb). Αν το επιχείρημα σταθεί, η επαναπιστοποίηση δεν αφορά τρία μεμονωμένα ιδρύματα, αλλά όλη τη νέα γενιά μη κρατικών ιδρυμάτων ταυτόχρονα.

Ο νόμος φέρει την υπογραφή του Κυριάκου Πιερρακάκη. Οι άδειες του 2025 εκδόθηκαν από τον τότε υφυπουργό Νίκο Παπαϊωάννου (Euronews). Τη διόρθωση θα την κάνει τώρα η υπουργός Σοφία Ζαχαράκη. Το ΣτΕ δεν είπε ότι τα ιδιωτικά πανεπιστήμια είναι αντισυνταγματικά. Είπε κάτι πιο άβολο για την κυβέρνηση: ότι η μεταρρύθμιση που έφερε για πρώτη φορά ιδιωτικά πανεπιστήμια στη χώρα στήθηκε πάνω σε κριτήρια που η ίδια η αρμόδια αρχή αναγκάζεται τώρα να ξαναγράψει.