Τα drones έγιναν η κύρια αιτία θανάτου αμάχων στο Σουδάν

Στο Σουδάν, δύο χρόνια εμφυλίου έχουν αλλάξει μορφή. Ο πόλεμος που κρινόταν σε πολιορκίες και επίγειες μάχες γίνεται πλέον από αέρος, με φθηνά μη επανδρωμένα αεροσκάφη που χτυπούν αγορές, νοσοκομεία, σχολεία και ουρές για νερό. Ο ΟΗΕ το ονόμασε καθαρά: μεταξύ Ιανουαρίου και Μαΐου 2026 τα πλήγματα με drones σκότωσαν πάνω από 1.000 αμάχους, περίπου το 80% των θανάτων αμάχων που κατέγραψε φέτος το γραφείο ανθρωπίνων δικαιωμάτων του (UN News). Δεν είναι το 80% όλου του πολέμου. Είναι το 80% ενός συγκεκριμένου, τεκμηριωμένου δείγματος. Δείχνει όμως ποιο όπλο σκοτώνει τώρα τους περισσότερους πολίτες.

Για να καταλάβει κανείς τι σημαίνει αυτό, πρέπει να δει τι κρατά μια πόλη ζωντανή. Ένα drone που πέφτει σε αγορά δεν σκοτώνει μόνο όσους βρέθηκαν εκεί την ώρα της έκρηξης. Καίει το σημείο όπου μια πολιορκημένη πόλη αγοράζει τρόφιμα, καύσιμα και φάρμακα. Ένα πλήγμα σε υποσταθμό ρεύματος ή αντλία νερού κλείνει μονάδες αιμοκάθαρσης, βυθίζει γειτονιές στο σκοτάδι και μετατρέπει την αναζήτηση νερού σε καθημερινό ρίσκο ζωής (UN News). Οι Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης (RSF), η παραστρατιωτική οργάνωση του Χεμέντι, και ο σουδανικός στρατός (SAF) δεν χτυπούν απλώς κτίρια. Αδειάζουν την πόλη από τις λειτουργίες της.

Δύο σκηνές δείχνουν το μοτίβο. Στις 15-16 Φεβρουαρίου 2026, μέσα σε δύο μέρες, ο ΟΗΕ κατέγραψε φερόμενο πλήγμα του στρατού στην αγορά Al Safiya με 28 νεκρούς, φερόμενο πλήγμα του στρατού σε καταφύγιο εκτοπισμένων στο Al Sunut με 26 νεκρούς, ανάμεσά τους 15 παιδιά, και φερόμενα πλήγματα των RSF σε δύο δημοτικά σχολεία και σε νοσοκομείο (UN News). Στις 20 Μαρτίου, το νοσοκομείο El Daein χτυπήθηκε με απολογισμό 70 νεκρούς και 146 τραυματίες, βγάζοντας εκτός λειτουργίας το βασικό νοσοκομείο αναφοράς για την πρωτεύουσα του Ανατολικού Νταρφούρ και εννέα ακόμη περιφέρειες (UN News). Ποιος το έριξε; Οι RSF κατηγόρησαν τον στρατό, ο στρατός αρνήθηκε (Security Council Report). Αυτή η αμφισβήτηση είναι ο κανόνας, όχι η εξαίρεση.

Ποιος δίνει στα δύο στρατόπεδα την εμβέλεια

Το κρίσιμο δεν είναι μόνο ότι τα drones σκοτώνουν, αλλά ότι αλλάζουν τη γεωμετρία του κινδύνου. Συστήματα με βεληνεκές που φτάνει τα 1.500-2.500 χλμ. σημαίνουν ότι μια περιοχή μακριά από το μέτωπο δεν είναι πια ασφαλές πίσω μέρος (Geeska/Yale HRL). Ο στρατός στηρίζεται κυρίως στο ιρανικής κατασκευής Mohajer-6, drone επιτήρησης και ακριβούς πλήγματος μαζί (Al Jazeera). Οι RSF εμφανίζονται με «περιφερόμενα πυρομαχικά», drones που πετούν πάνω από μια περιοχή, περιμένουν να εντοπίσουν στόχο και μετά βουτούν πάνω του, εκτοξευόμενα από θέσεις γύρω από τη Νιάλα.

Κανένα από τα δύο στρατόπεδα δεν τα κατασκευάζει μόνο του, και εδώ μπαίνουν οι ξένοι. Η Human Rights Watch τεκμηρίωσε ότι ευρωπαϊκής προέλευσης πυρομαχικά αγορασμένα για τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εκτράπηκαν προς τις RSF, ενώ Κολομβιανοί μισθοφόροι με ρόλους χειρισμού drones πέρασαν από εμιρατινές βάσεις και διαδρόμους σε Τσαντ, Λιβύη και Σομαλία (HRW, BBC). Τα Εμιράτα απορρίπτουν κατηγορηματικά κάθε τέτοιον ισχυρισμό. Για τον στρατό, το πιο στέρεο εύρημα είναι η ιρανική γραμμή, με πτήσεις μεταφοράς φορτίου και αμερικανικό κατηγορητήριο για απόπειρα συμφωνίας 70 εκατ. δολαρίων (FDD). Ένα drone σπάνια ταξιδεύει ολόκληρο. Περνά σε κομμάτια, ως εξαρτήματα διπλής χρήσης, δηλαδή μέρη με νόμιμη πολιτική χρήση που στρατιωτικοποιούνται κοντά στο πεδίο (ACLED).

Αυτή η ξένη τροφοδοσία εξηγεί γιατί τα drones επεκτείνουν τον πόλεμο πέρα από το μέτωπο, χτυπώντας γέφυρες, αυτοκινητόδρομους και πρατήρια στο Ελ Ομπέιντ και το Κορντοφάν (Guardian). Η πειθαρχημένη ανάγνωση είναι ότι λειτουργούν ως πολλαπλασιαστής ισχύος που βαθαίνει την πολιορκία και κόβει τον ανεφοδιασμό, όχι ως αυτόνομος μηχανισμός κατάκτησης εδάφους.

Οι ίδιες αυτές αλυσίδες τραβούν και την Ευρώπη μέσα στο κάδρο, ως προμηθευτή εξαρτημάτων αλλά και ως προορισμό όσων φεύγουν. Η ΕΕ απαγόρευσε τον Ιούλιο τις εισαγωγές σουδανικού χρυσού, χτυπώντας την πολεμική οικονομία αντί μόνο πρόσωπα (To Brief). Όμως για τα ίδια τα drones το ευρωπαϊκό οπλοστάσιο μένει το γενικό καθεστώς ελέγχου των εξαγωγών διπλής χρήσης, χωρίς ειδική λίστα εξαρτημάτων για το Σουδάν. Και η πίεση επιστρέφει: το 2025 οι αφίξεις Σουδανών στην Ευρώπη τριπλασιάστηκαν σε πάνω από 12.600, με περίπου 65% να φτάνει στην Ελλάδα (UN News). Η Αθήνα, μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας, έχει καταδικάσει τα πλήγματα ως πιθανά εγκλήματα πολέμου (Greece for UNSC). Το δίκαιο απαγορεύει τις αδιάκριτες επιθέσεις. Το πρόβλημα δεν είναι πια η άγνοια. Είναι ότι η ατιμωρησία κάνει τον φθηνό αεροπόλεμο τη λιγότερο κοστοβόρα επιλογή, και γι' αυτό θα συνεχιστεί.