Τα drones αλλάζουν το δόγμα πυρηνικής ασφάλειας

Όταν drone χτύπησε τον πυρηνικό σταθμό Μπαράκα των ΗΑΕ στις 17 Μαΐου, ο κίνδυνος δεν ήρθε από τρύπα στον αντιδραστήρα αλλά από την απώλεια του εξωτερικού ρεύματος που τον κρατά ψυχρό, όπως εξηγήσαμε το πρωί (To Brief). Το ερώτημα που μένει ανοιχτό σήμερα είναι διαφορετικό: πώς προστατεύεις έναν σταθμό όταν η απειλή δεν χτυπά τον θόλο, αλλά την ηλεκτρική του τροφοδοσία, και ποιος ευθύνεται όταν κανείς δεν αναλαμβάνει την ευθύνη.

Η απάντηση που έδινε δεκαετίες η πυρηνική βιομηχανία ήταν χωρική. Φτιάχνεις έναν δακτύλιο ασφαλείας γύρω από τον πυρήνα, με τσιμέντο, φράχτες και αποστάσεις. Το Μπαράκα δείχνει ότι αυτός ο δακτύλιος αφήνει απ' έξω τα πιο τρωτά σημεία: το switchyard, τις εξωτερικές γραμμές μεταφοράς, τις εφεδρικές γεννήτριες, τα συστήματα επικοινωνίας. Όλα όσα κρατούν τον αντιδραστήρα ψυχρό βρίσκονται διάσπαρτα έξω από το θωρακισμένο κέλυφος, εκτεθειμένα σε ένα φθηνό ιπτάμενο όχημα.

Ο ΔΟΑΕ προετοιμάζει τεχνική αποτίμηση και ειδική συνεδρίαση του Συμβουλίου Διοικητών, με το ενδιαφέρον να μετατοπίζεται ακριβώς σε αυτές τις περιφερειακές υποδομές: switchyards, εξωτερικές γραμμές, εφεδρικές γεννήτριες, και ασκήσεις για ταυτόχρονη απώλεια ρεύματος μαζί με επεισόδιο φυσικής ασφάλειας (Euronews, Reuters via Devdiscourse). Ο Γκρόσι περιέγραψε το χτύπημα ως επιχείρηση ακριβείας, όχι ως τυχαίο πλήγμα (Türkiye Today). Αυτό αλλάζει τον σχεδιασμό. Δεν αρκεί η ραδιολογική θωράκιση όταν ο στόχος είναι η λειτουργική αλυσίδα.

Η ψευδαίσθηση που πρέπει να σπάσει είναι ότι υπάρχει ένα μαγικό σύστημα anti-drone. Στο Μπαράκα, η αεράμυνα δούλεψε εν μέρει, και αυτό το «εν μέρει» είναι το πρόβλημα. Η λύση που προκρίνεται είναι η στρωματωμένη άμυνα: ανίχνευση, έλεγχος του εναέριου χώρου, φυσική σκλήρυνση των υποστηρικτικών υποδομών, εφεδρείες και γρήγορες διαδικασίες αντίδρασης σε έκτακτη ανάγκη (Jerusalem Post/Reuters, BAE Systems). Η αρχή πίσω από αυτό είναι η ίδια που διέπει την πυρηνική ασφάλεια εδώ και χρόνια, οι πολλαπλοί φραγμοί: αν αποτύχει ένα στρώμα, το επόμενο κρατά (ENSI). Μόνο που τώρα ο φραγμός δεν είναι μόνο το τσιμέντο γύρω από τον πυρήνα, αλλά και η ικανότητα να βλέπεις και να ρίχνεις ένα drone πριν φτάσει στον μετασχηματιστή. Η ίδια η ρύθμιση του εναέριου χώρου γύρω από κρίσιμες υποδομές μπαίνει στην εξίσωση (FAA).

Το δεύτερο πρόβλημα δεν είναι τεχνικό αλλά πολιτικό, και είναι ίσως δυσκολότερο. Τα ΗΑΕ συνέδεσαν την επίθεση με ιρανικές ή proxy ενέργειες και ιρακινό έδαφος, και ζήτησαν σκληρότερη δράση από το Συμβούλιο Ασφαλείας (Aletihad, MOFA UAE). Ο ΔΟΑΕ όμως δεν υιοθετεί αυτή την απόδοση. Ο Γκρόσι μίλησε για «εικασία», όχι για απτή απόδειξη που να επιτρέπει να κατονομαστεί το Ιράν (The National).

Εκεί κρύβεται η γκρίζα ζώνη. Τα drones που εκτοξεύονται από proxies ή από θολές αλυσίδες διοίκησης προσφέρουν πίεση με αρνησιμότητα: πλήττεις χωρίς να υπογράφεις. Αναλύσεις δείχνουν το Ιράκ ως βάση εκτόξευσης για φιλοϊρανικές επιθέσεις με drones, αλλά αυτό εξηγεί έναν πιθανό μηχανισμό, δεν αποδεικνύει δράστη στο Μπαράκα (The New Arab). Ένας πυρηνικός σταθμός μπορεί έτσι να γίνει στόχος χωρίς να υπάρχει επίσημος εχθρός να λογοδοτήσει, και χωρίς σαφή κατώφλι για αντίποινα.

Αυτή η αρνησιμότητα είναι που κάνει την προστασία τόσο δύσκολη. Δεν ξέρεις από πού θα έρθει το επόμενο, ούτε ποιος θα το στείλει. Από τα τρία drones εκείνης της ημέρας, η αεράμυνα των ΗΑΕ ανέκοψε τα δύο (Ahram Online). Το ένα πέρασε.