Δημοσιονομικό Συμβούλιο: στάσιμοι μισθοί παρά την ανάπτυξη

Ένα οικονομικό πρόβλημα που δεν βγαίνει: η ελληνική οικονομία μεγαλώνει, η ανεργία υποχωρεί, αλλά ο μισθός που φτάνει στην τσέπη μένει σχεδόν ακίνητος. Αυτή ακριβώς την απόσταση, ανάμεσα στους καλούς μακροοικονομικούς δείκτες και στο διαθέσιμο εισόδημα των εργαζομένων, αναδεικνύει η Εαρινή Έκθεση 2026 του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου, του ανεξάρτητου οργανισμού που παρακολουθεί τα δημόσια οικονομικά. Αν αυτή η κάλυψη σας θυμίζει κάτι, υπάρχει λόγος: σε συνέχεια όσων είδαμε τις προηγούμενες ημέρες, ο πληθωρισμός έχει ήδη εξαϋλώσει τις ονομαστικές αυξήσεις (To Brief).

Η αριθμητική από πίσω είναι απλή. Οι ονομαστικές αμοιβές ανά εργαζόμενο προβλέπεται να αυξηθούν κατά 3,5% φέτος και 3,6% του χρόνου (Newsit). Με τον πληθωρισμό να τρέχει στο 3,2% για το 2026 (ΥΠΟΙΚ), η πραγματική αύξηση του μισθού συρρικνώνεται σχεδόν στο μηδέν και τις δύο χρονιές. Η «αύξηση» υπάρχει στη μισθοδοσία, εξαφανίζεται στο σούπερ μάρκετ.

Η πίτα μεγάλωσε, το κομμάτι των μισθωτών όχι

Το πιο εύγλωττο νούμερο δεν αφορά έναν μήνα, αλλά μια πενταετία. Την περίοδο 2019-2023 το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών αυξήθηκε κατά περίπου 8,3 δισ. ευρώ. Από αυτά, οι πραγματικοί μισθοί πήραν μόλις 130 εκατ. ευρώ. Το εισόδημα από περιουσία, δηλαδή ενοίκια, μερίσματα και αποδόσεις κεφαλαίου, κέρδισε 4,5 δισ., και το εισόδημα από μη μισθωτή εργασία 2,6 δισ. (To Brief). Με άλλα λόγια, η ανάπτυξη πέρασε σχεδόν ολόκληρη σε επιχειρήσεις, ελεύθερους επαγγελματίες και ιδιοκτήτες περιουσίας, ενώ ο μισθωτός χωρίς άλλο εισόδημα έμεινε να κοιτά την πρόοδο από απόσταση.

Ποιος κερδίζει, λοιπόν, και ποιος πληρώνει είναι ξεκάθαρο. Κερδίζει όποιος έχει επιχείρηση, ακίνητο ή κεφάλαιο. Χάνει ο εργαζόμενος που εξαρτάται μόνο από τον μισθό, ο νέος, ο ενοικιαστής, το νοικοκυριό χωρίς περιουσιακό μαξιλάρι. Γι' αυτό η πτώση της ανεργίας από μόνη της δεν λέει την αλήθεια: μετράει πόσοι δουλεύουν, όχι πόσο αξίζει η δουλειά τους.

Η απόσταση φαίνεται ακόμη πιο σκληρά στη σύγκριση με την Ευρώπη. Ο μέσος ετήσιος μισθός πλήρους απασχόλησης στην Ελλάδα είναι περίπου 18.000 ευρώ, έναντι σχεδόν 39.800 ευρώ στην ΕΕ (Eurostat). Στα μη στρογγυλοποιημένα μεγέθη, 17.954 έναντι 39.808 ευρώ, το χάσμα φτάνει τα 21.854 ευρώ τον χρόνο, με τον Έλληνα εργαζόμενο περίπου στο 45% του ευρωπαϊκού επιπέδου (Euronews, OT).

Ένα σημείο εδώ χρειάζεται προσοχή. Πρόκειται για μέσο, όχι διάμεσο μισθό. Ο διάμεσος είναι ο μισθός του εργαζόμενου που στέκεται ακριβώς στη μέση της κατανομής, όπου οι μισοί παίρνουν λιγότερα και οι μισοί περισσότερα. Επειδή οι λίγοι υψηλόμισθοι τραβούν τον μέσο προς τα πάνω, ο «τυπικός» Έλληνας εργαζόμενος πιθανότατα βρίσκεται ακόμη χαμηλότερα από τα 18.000 ευρώ.

Το καμπανάκι μετά τον Αύγουστο του 2026

Εδώ μπαίνει η δομική προειδοποίηση της έκθεσης. Η ελληνική οικονομία δυσκολεύεται να μετατρέψει την ανάπτυξη σε βιώσιμες αυξήσεις επειδή η παραγωγικότητα παραμένει χαμηλή, μια ανάκαμψη που η ΕΚΤ χαρακτηρίζει ακόμη «work in progress» (ECB). Και μεγάλο μέρος της επενδυτικής ώθησης των τελευταίων ετών στηρίχθηκε σε προσωρινό ευρωπαϊκό χρήμα: το Ταμείο Ανάκαμψης, το κεντρικό επενδυτικό εργαλείο της ΕΕ μετά την πανδημία. Η Ελλάδα έχει ήδη λάβει 24,6 δισ. ευρώ, το 68,5% των 35,95 δισ. που της αναλογούν, με όλα τα ορόσημα να πρέπει να κλείσουν έως τον Αύγουστο του 2026 (Greece 2.0).

Η ίδια η Κομισιόν προειδοποιεί ότι το τέλος του Ταμείου αφήνει χρηματοδοτικό κενό που θα καλυφθεί μόνο μερικώς το 2027 (European Commission). Δεν σημαίνει αυτόματη μείωση μισθών. Σημαίνει ότι αν αυτή η ώθηση δεν αντικατασταθεί από ιδιωτική επένδυση και υψηλότερη παραγωγικότητα, θα λείψει ακριβώς ο μηχανισμός που θα μπορούσε να σπάσει τη στασιμότητα.

Το ζητούμενο για την κυβέρνηση Πιερρακάκη δεν είναι πια αν το ΑΕΠ μεγαλώνει, γιατί μεγαλώνει. Είναι αν η ανάπτυξη θα φτάσει ποτέ στον μισθό, ή αν η μεταμνημονιακή Ελλάδα θα παγιωθεί ως οικονομία που ευημερεί στους δείκτες και λιμνάζει στο πορτοφόλι.