Το Δημόσιο μένει κατήγορος στα Τέμπη, έξω οι φορείς

Το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Λάρισας κράτησε στη δίκη των Τεμπών τους συγγενείς των θυμάτων, τους τραυματίες και το Ελληνικό Δημόσιο, αλλά απέβαλε τους Δικηγορικούς Συλλόγους και το σωματείο μηχανοδηγών (ΠΕΠΕ) (News247, Ethnos). Με απλά λόγια: το κράτος, που ελέγχεται κοινωνικά και νομικά για την κατάρρευση των συστημάτων ασφαλείας στον σιδηρόδρομο, αποκτά θέση κατηγόρου μέσα στην αίθουσα. Οι θεσμικές φωνές που θα πίεζαν για τη συστημική διάσταση της τραγωδίας, όχι.

Αυτό το σημείο αλλάζει τη δικονομική ισορροπία. Η «παράσταση προς υποστήριξη της κατηγορίας» δεν είναι τυπική λεπτομέρεια: δίνει στον διάδικο, μέσω συνηγόρου, πρόσβαση στη δικογραφία, δικαίωμα να υποβάλλει αιτήματα, να εξετάζει μάρτυρες και να αγορεύει υπέρ της ενοχής (European e-Justice). Το κρίσιμο, επομένως, δεν είναι ποιος «κάθεται» στην αίθουσα, αλλά ποιος αποκτά μικρόφωνο για να ορίσει ποια ευθύνη θα φωτιστεί.

Τέσσερις στους τριάντα έξι

Εδώ έρχεται η αντίφαση. Το Δημόσιο δεν μπαίνει ως ουδέτερος ζημιωθείς. Στρέφεται μόνο κατά τεσσάρων από τους 36 κατηγορουμένους, δηλαδή κατά των τελευταίων επιχειρησιακών κρίκων της βάρδιας.

Πρόκειται για τους τρεις σταθμάρχες Βασίλειο Σαμαρά, Κωνσταντίνο Παυλόπουλο, Παναγιώτη Χαμηλό και τον Δημήτριο Νικολάου, τότε προϊστάμενο Επιθεώρησης Λάρισας του ΟΣΕ (Protothema, News247 EN). Εκτός της δικής του στόχευσης μένουν οι υπόλοιποι 32: στελέχη του ΟΣΕ, δεκαέξι της ΕΡΓΟΣΕ, η πρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων, υπάλληλοι του υπουργείου Μεταφορών και διευθυντές της Hellenic Train (SKAI, CNN Greece). Όλο το πλέγμα, δηλαδή, που συγκροτεί το επιχείρημα της συστημικής αποτυχίας.

Η εκπρόσωπος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους διευκρίνισε ότι η εστίαση στους τέσσερις δεν σημαίνει πως φέρουν «αποκλειστικά την ευθύνη» (Iefimerida), και ότι δεν υπήρξε εντολή υπουργού αλλά εντολή της προέδρου του ΝΣΚ (Enikos). Όταν η Ζωή Κωνσταντοπούλου ζήτησε να προσκομιστεί το έγγραφο επικοινωνίας ΝΣΚ-Κυρανάκη, το δικαστήριο το απέρριψε ως μη αναγκαίο για το παραδεκτό (Zougla).

Νομικά, η δήλωση του Δημοσίου δεν δεσμεύει το δικαστήριο ούτε αθωώνει τους υπόλοιπους. Αφηγηματικά όμως, η κρατική πλευρά επιλέγει το στενότερο δυνατό κάδρο, εκείνο του «ανθρώπινου λάθους».

Ποιες φωνές σβήνουν

Η αποβολή των φορέων αφαιρεί ακριβώς τη φωνή που θα πίεζε για το ευρύτερο σύστημα. Οι συγγενείς και οι τραυματίες φέρνουν την ανθρώπινη και αποδεικτική διάσταση. Αυτό που χάνεται είναι ο οργανωμένος θεσμικός διάδικος για τη δημόσια ασφάλεια των συγκοινωνιών ως γενικό έννομο αγαθό, καθώς και η κλαδική φωνή των μηχανοδηγών για εκπαίδευση, επιχειρησιακούς κανόνες και τεχνικά κενά στο δίκτυο.

Το δικαστήριο αντέστρεψε την εισαγγελική πρόταση. Η εισαγγελέας είχε εισηγηθεί το ακριβώς αντίθετο: να απορριφθούν το Δημόσιο και η ΠΕΠΕ, και να γίνουν δεκτοί οι Δικηγορικοί Σύλλογοι, μόνο όμως για το αδίκημα της διατάραξης της ασφάλειας των συγκοινωνιών (Ethnos, Formedia). Είχε αμφισβητήσει μάλιστα και την άμεση ζημία του Δημοσίου: δεν προσδιοριζόταν ποιο τροχαίο υλικό ζημιώθηκε, ενώ η κυριότητα μπορεί να ανήκε στη Eurofima ή στον ΟΣΕ, όχι στο Δημόσιο (Dnews). Την ίδια γραμμή πρότασης αποβολής του Δημοσίου είχαμε καταγράψει νωρίτερα (To Brief).

Η Ολομέλεια των Προέδρων Δικηγορικών Συλλόγων χαρακτήρισε την αποβολή «σεβαστή αλλά εσφαλμένη», με την απόφαση να λαμβάνεται κατά πλειοψηφία 2-1 και μειοψηφία της προέδρου της έδρας. Επικαλέστηκε το άρθρο 90 περ. ζ' του Κώδικα Δικηγόρων για υποθέσεις μείζονος κοινωνικού ενδιαφέροντος και την υπ' αρ. 6/2026 απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου (Zougla).

Το στενότερο κάδρο έχει πολιτικό αποδέκτη. Όσο η ποινική σκηνή περιορίζεται στους υπηρεσιακούς «τελευταίους τροχούς», τόσο απομακρύνεται η πίεση προς την αλυσίδα που οδηγεί στον πρώην υπουργό Κώστα Αχ. Καραμανλή, η ευθύνη του οποίου ακολουθεί χωριστή διαδρομή μέσω του άρθρου 86 του Συντάγματος (Hellenic Parliament). Το ερώτημα που μένει δεν είναι αν οι τέσσερις σταθμάρχες έχουν ρόλο στην αλυσίδα. Είναι αν μια υπόθεση με 57 νεκρούς θα κριθεί ως αποτυχία τεσσάρων ανθρώπων ή ενός ολόκληρου συστήματος που το κράτος, παρών στην αίθουσα, επιλέγει να μη βάλει στο στόχαστρο (Newsit).