Πρόταση εισαγγελέα να αποβληθεί το Δημόσιο στα Τέμπη

Η εισαγγελέας πρότεινε να απορριφθεί η δήλωση του Ελληνικού Δημοσίου να παρασταθεί στη δίκη της Λάρισας, μια εξέλιξη της οποίας τη νομική μηχανική έχουμε ήδη εξηγήσει (To Brief). Πριν ακουστεί λέξη για το ποιος ευθύνεται για τους 57 νεκρούς, η δίκη κρίνεται σε ένα ερώτημα που μοιάζει διαδικαστικό και είναι βαθιά πολιτικό: ποιος θα έχει το δικαίωμα να μιλάει ως κατήγορος μέσα στην αίθουσα (News247, Enikos). Για τις οικογένειες, αυτό δεν είναι τεχνική νίκη. Είναι ο πρώτος έλεγχος στο ποιος ορίζει το αφήγημα.

Τι σημαίνει «παράσταση» και γιατί καίει

Η παράσταση προς υποστήριξη της κατηγορίας (η λεγόμενη πολιτική αγωγή) δεν είναι θέση θεατή. Όποιος γίνεται δεκτός, αποκτά μικρόφωνο: μέσω συνηγόρου μπορεί να εξετάζει μάρτυρες, να υποβάλλει αιτήματα, να σχολιάζει στοιχεία και να αγορεύει (SKAI). Και το μικρόφωνο καθορίζει ποια ευθύνη θα μείνει στο επίκεντρο.

Εδώ κρύβεται ο λόγος που το αίτημα του Δημοσίου ενόχλησε τόσο τους συγγενείς. Το κράτος δεν ζήτησε να μπει εναντίον και των 36 κατηγορουμένων, αλλά μόνο εναντίον τεσσάρων: των τριών σταθμαρχών της βάρδιας και του τότε προϊσταμένου Επιθεώρησης (LiFO). Αν περνούσε, το ίδιο το Δημόσιο θα έβαζε θεσμικό βάρος στην εκδοχή ότι η τραγωδία προήλθε από λάθη χειριστών πρώτης γραμμής, αφήνοντας στη σκιά την αλυσίδα ΟΣΕ, ΕΡΓΟΣΕ, υπουργείου, ΡΑΣ και Hellenic Train. Η εισαγγελική απόρριψη στηρίχθηκε σε στενά δικονομικό έδαφος: το άρθρο 63 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας απαιτεί άμεση περιουσιακή ζημία, την οποία το Δημόσιο επικαλέστηκε αόριστα, χωρίς αποτίμηση (ForMedia).

Γι' αυτό οι οικογένειες ακολουθούν εδώ και καιρό μια πάγια τακτική: μπλοκάρουν το κράτος. Η λογική τους είναι απλή. Όταν το ίδιο το κράτος βρίσκεται μέσα στην αλυσίδα που ελέγχεται, δεν μπορεί ταυτόχρονα να φοράει το ένδυμα του κατηγόρου και να επιλέγει ποιους θα δείχνει. Η Ζωή Κωνσταντοπούλου, με τον διπλό ρόλο πολιτικού αρχηγού και συνηγόρου, ήταν και η μόνη πολιτική αρχηγός που τοποθετήθηκε άμεσα, θέτοντάς το ωμά: το Δημόσιο, στοχεύοντας τέσσερις, αφήνει έξω τους υπόλοιπους 32 (Iefimerida). Από ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ και ΚΚΕ δεν καταγράφηκαν αντίστοιχες ονομαστικές παρεμβάσεις για την πρόταση.

Γιατί συνδέεται με το «μπάζωμα»

Η αξία αυτού του «μικροφώνου» φαίνεται στην ξεχωριστή έρευνα για το μπάζωμα του τόπου της σύγκρουσης. Το μπάζωμα έχει σημασία επειδή μετατρέπει μια φαινομενικά τεχνική εργασία σε ζήτημα αποδεικτικής ακεραιότητας. Αν ο χώρος διαμορφώθηκε πριν ολοκληρωθούν αυτοψία και δειγματοληψία, χάνεται η αρχική θέση κρίσιμων ιχνών και κάθε μεταγενέστερη πραγματογνωμοσύνη γίνεται ευάλωτη σε αμφισβήτηση (Zougla). Ένας κατήγορος που στοχεύει μόνο προς τα κάτω, στους χειριστές, έχει κάθε λόγο να αφήσει τέτοια στοιχεία στο περιθώριο.

Το σκέλος της αλλοίωσης του χώρου, με αναφορές στον πρώην περιφερειάρχη Θεσσαλίας Κώστα Αγοραστό και στον τότε υφυπουργό Χρήστο Τριαντόπουλο, έχει μπει σε ξεχωριστή δικαστική διερεύνηση (Το Βήμα). Τις τελευταίες ημέρες επανήλθε στη δημοσιότητα ηλεκτρονική αλληλογραφία που αποδίδεται στον Αγοραστό και φέρεται να αφορά απευθείας αναθέσεις για τις εργασίες στον χώρο. Το αυτούσιο email, με τα μεταδεδομένα του και τον πλήρη φάκελο ανάθεσης (απόφαση, εταιρεία, παραστατικά), δεν έχει δημοσιοποιηθεί (Ethnos). Πρόκειται, προς το παρόν, για ισχυρή ένδειξη, όχι για πλήρως τεκμηριωμένη αλυσίδα εντολής.

Το μοτίβο πάντως δεν είναι μεμονωμένο: ψηφιακά πειστήρια, υλικό πραγματογνωμόνων και βίντεο της εμπορικής αμαξοστοιχίας έχουν ήδη εμφανιστεί καθυστερημένα ή εκτός δικογραφίας (To Brief). Αν ο φάκελος για το μπάζωμα παραμένει ελλιπής και την ίδια ώρα ο κατήγορος που θα μπορούσε να τον στρέψει προς τα πάνω μπαίνει στη δίκη στοχεύοντας μόνο προς τα κάτω, τότε η μάχη για την πολιτική αγωγή δεν είναι διαδικαστική λεπτομέρεια. Είναι η μάχη για το ποιος θα ελέγχει τι θεωρείται αλήθεια.

Την Τετάρτη τοποθετούνται οι συνήγοροι και το δικαστήριο αποφασίζει (Newsit). Εκεί θα κριθεί οριστικά αν το κράτος θα πάρει το μικρόφωνο ως κατήγορος, ή αν θα παραμείνει στη θέση που το τοποθετούν οι συγγενείς: σε αυτή του ελεγχόμενου.