Αβραμόπουλος κατά του εντάλματος: η «ακύρωση» είναι παρανόηση

Ο πρώην επίτροπος ζητά να μπει «στο αρχείο» το βελγικό ένταλμα, αλλά ένα ελληνικό δικαστήριο δεν κρίνει αν είναι ένοχος. Κρίνει μόνο αν θα παραδώσει τον εκζητούμενο, σε ένα σύστημα όπου η παράδοση είναι ο κανόνας.

Με μια ματιά

• Ο Δημήτρης Αβραμόπουλος προσέφυγε στον Άρειο Πάγο ζητώντας «ακύρωση» του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης για το Qatargate.
• Νομικά αυτό δεν γίνεται: η Ελλάδα αποφασίζει αν θα το εκτελέσει, όχι αν θα το σβήσει.
• Η υπεράσπιση χτυπά στους τύπους (ασαφής χρόνος, τόπος), όχι στην ουσία της κατηγορίας.
• Η Βουλή θα κρίνει μόνο την άρση ασυλίας, όχι το ίδιο το σκάνδαλο.
• Το ανοιχτό ερώτημα: μια δραστηριότητα που είχε ευρωπαϊκή έγκριση, σήμερα διώκεται ποινικά.

Σε συνέχεια όσων ήδη παρακολουθούμε, με το βελγικό ένταλμα να φτάνει στη Βουλή για άρση ασυλίας (To Brief), ο Δημήτρης Αβραμόπουλος έκανε το επόμενο βήμα: προσέφυγε στην Εισαγγελία του Αρείου Πάγου ζητώντας να «ακυρωθεί» το ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης που εξέδωσε η βελγική Δικαιοσύνη (Newsit). Η λέξη «ακύρωση» είναι παραπλανητική, και εκεί κρύβεται η ουσία: ένα ελληνικό δικαστήριο δεν μπορεί να σβήσει μια βελγική δικαστική πράξη. Μπορεί μόνο να αποφασίσει αν θα την εκτελέσει εδώ, και σε ένα ευρωπαϊκό σύστημα η εκτέλεση είναι ο κανόνας και η άρνηση η σπάνια εξαίρεση.

Η υπεράσπιση στηρίζεται σε ένα απλό δεδομένο: η αμειβόμενη σχέση του πρώην επιτρόπου με τη Fight Impunity του Αντόνιο Παντσέρι δεν ήταν κρυφή. Είχε εγκριθεί γραπτώς από την Κομισιόν μετά από θετική γνώμη της επιτροπής δεοντολογίας στις 10 Δεκεμβρίου 2020, και η αμοιβή των 5.000 ευρώ μικτά τον μήνα (Φεβρουάριος 2021 έως Φεβρουάριος 2022) δηλωνόταν κανονικά (Euro2day). Με βάση αυτό, η πλευρά του διατείνεται ότι το ένταλμα είναι τυπικά ελαττωματικό: ασαφές ως προς τον χρόνο και τον τόπο τέλεσης, χωρίς επαρκή αναφορά σε εθνική βελγική δικαστική απόφαση.

Πώς δουλεύει το ένταλμα, και τι ελέγχει ο Έλληνας δικαστής

Το ευρωπαϊκό ένταλμα δεν είναι ένταλμα «των Βρυξελλών». Είναι δικαστική απόφαση ενός κράτους-μέλους που ζητά από άλλο να συλλάβει και να παραδώσει ένα πρόσωπο, και κινείται με την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης (EUR-Lex · e-Justice). Πρακτικά, η ελληνική Δικαιοσύνη δεν ξαναδικάζει αν ο Αβραμόπουλος είναι ένοχος. Δεν ζυγίζει αν τα χρήματα ήταν νόμιμη αμοιβή ή μίζα. Ελέγχει μόνο αν συντρέχουν οι τυπικές προϋποθέσεις εκτέλεσης και αν υπάρχει κάποιος από τους περιορισμένους λόγους άρνησης.

Κι εδώ μπαίνει ο μηχανισμός που αλλάζει την εικόνα. Η Απόφαση-Πλαίσιο 2002/584 απαιτεί όντως να αναφέρονται χρόνος, τόπος και βαθμός συμμετοχής. Όμως, αν αυτά λείπουν, το άρθρο 15 δεν λέει «αρνηθείτε την παράδοση», λέει «ζητήστε επειγόντως συμπληρωματικές πληροφορίες» (EUR-Lex). Με πιο απλά λόγια: αν το ένταλμα είναι ελλιπές, ο Έλληνας δικαστής δεν το πετάει, ζητά συμπλήρωση από το Βέλγιο. Ένα ασαφές ένταλμα οδηγεί πρώτα σε διευκρινίσεις, όχι σε ακύρωση.

Το ισχυρότερο τεχνικό σημείο της υπεράσπισης είναι το δεύτερο, η ύπαρξη υποκείμενης εθνικής δικαστικής βάσης. Εκεί η νομολογία Bob-Dogi του Δικαστηρίου της ΕΕ (όπου κρίθηκε ότι το ευρωπαϊκό ένταλμα προϋποθέτει συγκεκριμένη εθνική δικαστική πράξη) δίνει στον δικαστή εκτέλεσης δικαίωμα ελέγχου (CURIA, C-241/15). Αλλά ακόμη κι αυτό σπάνια καταλήγει σε μπλόκο: μόνο ένα έλλειμμα που δεν θεραπεύεται μετά τις διευκρινίσεις γίνεται πραγματικό εμπόδιο.

Άλλωστε, την κρίσιμη απόφαση σε μη συναινετική παράδοση δεν την παίρνει ο εισαγγελέας μόνος του, αλλά το Συμβούλιο Εφετών (Ν. 3251/2004). Παράλληλα τρέχει η Βουλή, που επίσης δεν κρίνει το Qatargate: αποφασίζει μόνο αν θα αρθεί η ασυλία ώστε να προχωρήσει η διαδικασία, μέσω Επιτροπής Δεοντολογίας και Ολομέλειας (Euronews).

Η σύγκρουση που κρύβει η δικονομία

Η μετατόπιση της κουβέντας από την ουσία στους τύπους βολεύει δύο πλευρές. Πρώτα τον ίδιο τον Αβραμόπουλο, που από ελεγχόμενος για διασυνδέσεις γίνεται κάποιος που αμύνεται απέναντι σε «προβληματικό ένταλμα». Και δευτερευόντως την κυβέρνηση: ο Παύλος Μαρινάκης μίλησε για «απολύτως προβλεπόμενη» διαδικασία, μια γραμμή θεσμικού ουδετερισμού που μεταφέρει το βάρος στη Δικαιοσύνη (Enikos).

Πίσω όμως από τη συζήτηση για τύπους στέκει μια ουσιαστική αντίφαση. Το αμυντικό αφήγημα «η Κομισιόν τον καθάρισε» δεν επιβεβαιώνεται όπως παρουσιάζεται: η Επιτροπή διευκρίνισε ότι το 2022 έκανε μόνο ελέγχους συμμόρφωσης με τους όρους της μετα-θητείας δραστηριότητας, όχι ποινική ή ενδελεχή έρευνα για τη Fight Impunity (Newsbeast). Από την άλλη, η βελγική οπτική θεωρεί ότι περίπου 73.000 ευρώ που εισέπραξε εντάσσονται σε χρήματα «εγκληματικού δικτύου» (To Vima), με αποδιδόμενα αδικήματα εγκληματικής οργάνωσης, διαφθοράς και ξεπλύματος (BankingNews).

Αυτή είναι η πραγματική ένταση: μια δραστηριότητα που έλαβε ευρωπαϊκή θεσμική έγκριση χθες, και που σήμερα γίνεται αντικείμενο βελγικής ποινικής δίωξης. Η διοικητική έγκριση δεν είναι ποινική θωράκιση. Και το ερώτημα που μένει ανοιχτό δεν είναι αν ο Άρειος Πάγος θα «ακυρώσει» κάτι, αλλά πόσο αντέχει η ευρωπαϊκή λογοδοσία όταν πέφτει πάνω σε ασυλίες και εγκρίσεις του παρελθόντος.