Απλό ρινικό τεστ ανιχνεύει το Αλτσχάιμερ με 81% ακρίβεια πριν τα συμπτώματα

Φανταστειτε να μαθαινετε αν κινδυνευετε απο Αλτσχαιμερ οχι με τρυπημα στη σπονδυλικη στηλη, ουτε καν με αιμοληψια, αλλα με ενα απλο επιχρισμα στη μυτη, σαν αυτο που καναμε για Covid. Ερευνητες του Duke Health δημοσιευσαν στο Nature Communications μια μεθοδο που κανει ακριβως αυτο: με λιγο τοπικο αναισθητικο σπρει και μια διαδικασια λιγων λεπτων σε εξωτερικο ιατρειο, συλλεγει κυτταρα απο το ανωτερο ρινικο περασμα και ψαχνει σημαδια της νοσου πριν εμφανιστουν συμπτωματα.

Στο βαθος της ρινικης κοιλοτητας ζουν νευρωνες που συνδεονται απευθειας με τον εγκεφαλο. Ειναι ενα απο τα ελαχιστα σημεια οπου το κεντρικο νευρικο συστημα ειναι προσιτο απ' εξω. Οι ερευνητες αναλυουν τη γονιδιακη εκφραση αυτων των κυτταρων: περιπου 40 γονιδια που «ανοιγουν» η «κλεινουν» διαφορετικα σε ατομα με Αλτσχαιμερ (Time). Δεν ψαχνουν πρωτεϊνες που συσσωρευονται μετα απο χρονια ζημιας. Ψαχνουν τη δυσλειτουργια ενω ακομα συμβαινει. Σαν να ακους τον κινητηρα να χτυπαει παραξενα, αντι να περιμενεις να σταματησει. Με αυτη τη μεθοδο, η ακριβεια εφτασε το 81%, εντοπιζοντας ακομα και ατομα χωρις κανενα γνωστικο συμπτωμα (Duke Health).

Η αποσταση μεχρι το ιατρειο

Η δοκιμη εγινε σε μολις 22 ατομα. Ειναι αποδειξη οτι η ιδεα λειτουργει, οχι οτι ειναι ετοιμη. Τα τεστ αιματος που ηδη αναπτυσσονται, οπως αυτο με ακριβεια 96% απο το HKUST (To Brief), εχουν πολυ μεγαλυτερα δειγματα και προχωρημενη επικυρωση. Το ρινικο επιχρισμα θα χρειαστει τουλαχιστον 3-5 χρονια μεχρι πιθανη κλινικη χρηση (Time).

Υπαρχει ομως κατι που τα τεστ αιματος δεν κανουν: δειγματοληψια ζωντανου νευρικου ιστου. Οπως εξηγει ο ερευνητης Vincent D'Anniballe: «Το μεγαλυτερο μερος οσων ξερουμε για το Αλτσχαιμερ προερχεται απο ιστο μετα θανατον. Τωρα μπορουμε να μελεταμε ζωντανο νευρικο ιστο» (WUNC). Αυτο ανοιγει μια δυνατοτητα που κανενα αλλο τεστ δεν προσφερει: να παρακολουθεις αν μια θεραπεια δουλευει, επαναλαμβανοντας το επιχρισμα. Τα νεα αντιαμυλοειδη φαρμακα δειχνουν αποτελεσματικοτητα μονο οταν χορηγουνται πολυ νωρις (Science). Το ζητουμενο ειναι αν μπορουμε να βρουμε αυτο το «νωρις» με αξιοπιστια.

Κι εδω κρυβεται το πραγματικο διλημμα, πεντε χρονια πριν καν φτασει σε ιατρειο: θα θελατε να μαθετε οτι σε 20 χρονια μπορει να νοσησετε, οταν η θεραπεια ακομα δεν εχει φτασει εκει;