Αναθεώρηση Συντάγματος: πρόεδρος Βορίδης, αποχώρησε η Κωνσταντοπούλου

Η Επιτροπή που θα κρίνει ποια άρθρα του Συντάγματος ανοίγουν προς αναθεώρηση ξεκίνησε τις ουσιαστικές εργασίες της τη Δευτέρα 15 Ιουνίου, λίγες μέρες αφότου συγκροτήθηκε με 42 μέλη (To Brief). Πρόεδρος εξελέγη ο Μάκης Βορίδης με 25 ψήφους στους 38 που ψήφισαν. Μέσα σε λίγα λεπτά, η Ζωή Κωνσταντοπούλου είχε αποχωρήσει δηλώνοντας ότι δεν νομιμοποιεί την προεδρία του. Μια διαδικασία που χρειάζεται την ευρύτερη δυνατή εμπιστοσύνη για να πετύχει ξεκίνησε χάνοντάς την.

Η αριθμητική της εκλογής λέει την ιστορία. Η ΝΔ διαθέτει 23 μέλη στην 42μελή Επιτροπή, οπότε οι 25 ψήφοι για τον Βορίδη σημαίνουν τουλάχιστον δύο ψήφους πέραν της κυβερνητικής δύναμης (Newsit). Δίπλα στις θετικές ψήφους όμως καταγράφηκαν 11 λευκά και 2 άκυρα, ενώ αντιπρόεδρος εξελέγη η Ευαγγελία Λιακούλη του ΠΑΣΟΚ και γραμματέας ο Θεόφιλος Ξανθόπουλος του ΣΥΡΙΖΑ (ProtoThema). Το προεδρείο είναι, τυπικά, διακομματικό. Η ίδια η προεδρία ξεκίνησε χωρίς ισχυρή διακομματική νομιμοποίηση.

Γιατί η προεδρία δεν είναι λεπτομέρεια

Η Επιτροπή δεν ξαναγράφει το Σύνταγμα. Είναι το όργανο που επεξεργάζεται τις προτάσεις και εισηγείται στην Ολομέλεια ποια άρθρα κρίνονται αναθεωρητέα. Εδώ μπαίνει το στοίχημα του άρθρου 110: αν ένα άρθρο πάρει τώρα 180 ψήφους, η επόμενη Βουλή μπορεί να το αλλάξει με 151, ενώ αν τώρα συγκεντρώσει 151 έως 179, η επόμενη χρειάζεται 180 (CNN Greece, To Vima). Με άλλα λόγια, η συναίνεση δεν είναι κόσμημα, είναι το νόμισμα που καθορίζει ποιος ελέγχει την επόμενη αναθεώρηση.

Ο πρόεδρος δεν αλλάζει αυτή την αριθμητική, αλλά ορίζει το πεδίο: ρυθμό συνεδριάσεων, ημερήσια διάταξη, σειρά εξέτασης των άρθρων, χρόνο παρεμβάσεων, περιθώριο για ακροάσεις. Όταν το πρόσωπο που διευθύνει τη διαδικασία θεωρείται από κρίσιμα κόμματα μέρος της κομματικής σύγκρουσης και όχι ουδέτερος διαχειριστής, μειώνεται το κίνητρο της αντιπολίτευσης να επενδύσει στους 180. Η Κωνσταντοπούλου το διατύπωσε ως «προσβολή στη δημοκρατική λειτουργία» και αποχώρησε (Ethnos). Ο ΣΥΡΙΖΑ μίλησε για fast-track απαξίωση, το ΠΑΣΟΚ κατέγραψε ενστάσεις για το πρόσωπο.

Ο χρόνος ως πεδίο σύγκρουσης

Η αντίφαση που κουβαλά η διαδικασία φαίνεται καθαρότερα στο ημερολόγιο. Η Ολομέλεια ενέκρινε δίμηνη προθεσμία για την έκθεση της Επιτροπής, με ορίζοντα γύρω στις 10 Αυγούστου (LiFO). Όμως ο Βορίδης εισηγήθηκε τρεις συνεδριάσεις την εβδομάδα και πρόγραμμα 15 συνεδριάσεων από τις 16 Ιουνίου έως τις 15 Ιουλίου (Enikos). Ουσιαστικά ένας μήνας εργασιών για 30 άρθρα. Πάνω σε αυτό το νούμερο στηρίζει ο ΣΥΡΙΖΑ την καταγγελία ότι η διαδικασία «ευτελίζεται» (News247).

Η κυβερνητική απάντηση είναι θεσμική, όχι προσωπική: η παρούσα Βουλή απλώς προτείνει αναθεωρητέα άρθρα, δεν γράφει το τελικό κείμενο, άρα ένα πειθαρχημένο πρόγραμμα αρκεί. Ο Γιώργος Φλωρίδης παρουσίασε τη ΝΔ ως δύναμη που «αναλαμβάνει την ευθύνη» θεσμικών αλλαγών και κατηγόρησε την αντιπολίτευση ότι αποσύρεται από μια ιστορική διαδικασία (ERT). Ο ίδιος ο Βορίδης άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο η πλειοψηφία να συμπληρώσει τις 50 υπογραφές που λείπουν από προτάσεις άλλων κομμάτων, ώστε να συζητηθούν (Enikos).

Τη βαρύτερη θεσμική ένσταση την έβαλε ο Προκόπης Παυλόπουλος: η αναθεώρηση δικαιολογείται όταν συγκεκριμένες διατάξεις έχουν αποδειχθεί ανεπαρκείς, όχι ως «συνταγματικός εντυπωσιασμός» (SKAI), μιλώντας μάλιστα για «σύνδρομο πλεονασμών» που αποδυναμώνει αντί να ενισχύει το κείμενο (Newsbomb).

Κάτι λείπει, πάντως, από όλη τη συζήτηση. Δεν έχει δημοσιοποιηθεί λίστα ακροάσεων συνταγματολόγων, Ανεξάρτητων Αρχών ή δικαστικών ενώσεων, ούτε ανοιχτή διαβούλευση για κρίσιμα άρθρα όπως τα 86, 90, 16 και 103, τη στιγμή που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επανειλημμένα ζητήσει από την Ελλάδα ουσιαστικές διαβουλεύσεις και έγκαιρη συμμετοχή φορέων (European Commission). Μέχρι να φανούν αυτά, μένει η εικόνα ενός προγράμματος που κλείνει τις εργασίες έναν ολόκληρο μήνα πριν λήξει η επίσημη προθεσμία της Ολομέλειας. Και το ερώτημα που έθεσε η πρώτη κιόλας μέρα παραμένει: πώς χτίζεις 180 ψήφους όταν η ίδια η αφετηρία τραβά τα κόμματα σε μετωπική σύγκρουση;