Η Επιτροπή των 42 συγκροτήθηκε, αλλά οι 180 ψήφοι για το Σύνταγμα δεν υπάρχουν

Ο αριθμός που κρίνει τα πάντα στη Συνταγματική Αναθεώρηση δεν είναι τα 42 μέλη της Επιτροπής που συγκρότησε σήμερα η Βουλή. Είναι το 180. Και αυτόν ακριβώς τον αριθμό αρνήθηκαν να δώσουν, ρητά και «σε κανένα άρθρο», τόσο το ΠΑΣΟΚ όσο και ο ΣΥΡΙΖΑ. Η συνέπεια όμως είναι σαφής: η αναθεώρηση που η Νέα Δημοκρατία παρουσιάζει ως θεσμικό εκσυγχρονισμό μετατρέπεται, από σήμερα, σε διακύβευμα των επόμενων εκλογών.

Σήμερα η Ολομέλεια συγκρότησε την 42μελή Επιτροπή Αναθεώρησης, μετά την πρόταση της ΝΔ που κατατέθηκε με 154 υπογραφές βουλευτών (Newsbeast) και με απόφαση του προέδρου της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη. Η σύνθεση: 23 βουλευτές της ΝΔ, 5 του ΠΑΣΟΚ, 4 του ΣΥΡΙΖΑ, 3 του ΚΚΕ, 2 της Ελληνικής Λύσης, από 1 της Νίκης και της Πλεύσης Ελευθερίας, και 3 ανεξάρτητοι (News247). Η Επιτροπή έχει δίμηνη προθεσμία να καταθέσει έκθεση, με πρώτη συνεδρίαση την Παρασκευή 12 Ιουνίου για την εκλογή προεδρείου (Iefimerida). Επικρατέστερος για την προεδρία εμφανίζεται ο Μάκης Βορίδης, χωρίς αυτό να έχει ακόμη επιβεβαιωθεί επίσημα.

Γιατί το 180 αλλάζει τα πάντα

Εδώ μπαίνει ο κανόνας που σπάνια εξηγείται καθαρά. Το άρθρο 110 του Συντάγματος προβλέπει ότι η αναθεώρηση γίνεται υποχρεωτικά σε δύο διαδοχικές Βουλές: η σημερινή, η «προτείνουσα», αποφασίζει ποια άρθρα ανοίγουν· η επόμενη, μετά τις εκλογές, γράφει το τελικό κείμενο (Βουλή των Ελλήνων). Ο μηχανισμός των πλειοψηφιών είναι σταυρωτός: αν ένα άρθρο πάρει 180 ψήφους τώρα, η επόμενη Βουλή το αλλάζει με απλή πλειοψηφία 151. Αν πάρει τώρα μόνο 151 έως 179, τότε η επόμενη Βουλή χρειάζεται 180 για να το οριστικοποιήσει (Ethnos).

Με δυο λόγια: 180 τώρα σημαίνει 151 μετά. 151 τώρα σημαίνει 180 μετά. Γι' αυτό η άρνηση της αντιπολίτευσης δεν σταματά τη διαδικασία, αλλά αφαιρεί από όποιον κυβερνήσει μετά τις εκλογές τη δυνατότητα να ολοκληρώσει μόνος του τις αλλαγές. Ο Νίκος Ανδρουλάκης το διατύπωσε ως άρνηση «λευκής επιταγής»: το ΠΑΣΟΚ θα καταθέσει δικές του προτάσεις, αλλά δεν θα συμβάλει σε πλειοψηφία 180 «σε κανένα άρθρο», γιατί «πρώτα πρέπει να μιλήσει ο λαός στις κάλπες» (Newsit, ProtoThema). Πανομοιότυπη γραμμή από τον Σωκράτη Φάμελλο, που κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι έχει «ναρκοθετήσει» τις συναινέσεις (Newsit, Enikos). Το ΚΚΕ, μέσω Δημήτρη Κουτσούμπα, απέρριψε συνολικά τη διαδικασία και ζήτησε πλήρη κατάργηση του άρθρου 86 (News247).

Σκληρή κομματική διαχείριση, όχι συναίνεση

Η κυβέρνηση επιμένει ότι πρόκειται για ουσιαστική μεταρρύθμιση. Ο εισηγητής της ΝΔ Ευριπίδης Στυλιανίδης μίλησε για δέσμη «34 αλλαγών» που ενισχύουν τους θεσμικούς ελέγχους και αντίβαρα (Enikos). Το άρθρο 86 είναι ο πυρήνας. Η προκαταρκτική εξέταση για υπουργικές υποθέσεις φεύγει από τις προανακριτικές επιτροπές και περνά σε ανώτερους δικαστές. Η Βουλή, ωστόσο, διατηρεί την τελική απόφαση για τη δίωξη (Protothema). Το άρθρο αυτό είναι ακριβώς εκείνο που οι ευρωπαϊκές εκθέσεις για το κράτος δικαίου έχουν στοχοποιήσει ως εμπόδιο στην απόδοση ευθυνών (European Commission).

Η συναίνεση όμως παραμένει άπιαστη όταν η προεδρία της Επιτροπής οδεύει προς τον Μάκη Βορίδη, πρόσωπο που η αντιπολίτευση συνδέει με τις σκληρότερες κοινοβουλευτικές μάχες λογοδοσίας, από τις υποκλοπές μέχρι τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Η επιλογή αυτή λειτουργεί ως σήμα κομματικής διαχείρισης, όχι ως χειρονομία γέφυρας προς τα 180.

Και εδώ είναι το σημείο που μένει ανοιχτό. Η ΝΔ μπορεί να περάσει στην παρούσα Βουλή όσα άρθρα συγκεντρώσουν 151 ψήφους, αλλά κανένα δεν θα κλειδώσει. Η ουσία της αναθεώρησης, το τελικό κείμενο για την ευθύνη υπουργών και την επιλογή της δικαστικής ηγεσίας, μετατίθεται για την επόμενη κάλπη. Με την αντιπολίτευση να αρνείται σήμερα τη συναίνεση, οι επόμενες εκλογές δεν θα κρίνουν απλώς ποιος κυβερνά, αλλά ποιος θα μπορέσει να χτίσει τις 180 ψήφους για να αλλάξει το Σύνταγμα.