Αναίρεση στον Άρειο Πάγο για την αποφυλάκιση Γιωτόπουλου

Η αποφυλάκιση του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου προκάλεσε την άμεση, δημόσια παρέμβαση δύο πρωτευουσών. Τέσσερις ημέρες μετά, ο Άρειος Πάγος καλείται να ελέγξει την ίδια απόφαση για στενά δικονομικούς λόγους, με την κρίση να αναμένεται μέσα στο πρώτο δεκαήμερο του Ιουνίου.

Η Άγκυρα κινήθηκε πρώτη. Σε ανακοίνωση που χαρακτήρισε την αποφυλάκιση «απαράδεκτη», συνέδεσε ονομαστικά τη 17 Νοέμβρη με τη δολοφονία του Çetin Görgü, την απόπειρα κατά του Deniz Bölükbaşı και τη δολοφονία του Haluk Sipahioğlu, καλώντας την Αθήνα να μη λάβει μέτρα που υπονομεύουν την καταπολέμηση της τρομοκρατίας (Turkish MFA, TRT Haber). Δύο ημέρες αργότερα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ μίλησε για «καταδικασμένο δολοφόνο και τρομοκράτη», εκφράζοντας αλληλεγγύη στις οικογένειες των θυμάτων (Enikos, Newsbomb).

Η αμερικανική δήλωση δεν περιέχει ρητό αίτημα επαναφυλάκισης. Ούτε χρειάζεται. Η Ουάσιγκτον χρησιμοποιεί τη μνήμη των δικών της θυμάτων, από τον σταθμάρχη της CIA Richard Welch το 1975 έως τον αμυντικό ακόλουθο William Nordeen το 1988, σε μια λίστα 23 δολοφονιών έως το 2000, για να υπενθυμίσει δημόσια στην Αθήνα τις δεσμεύσεις της στην αντιτρομοκρατική συνεργασία (Iefimerida, Audacy/AP). Σε μια περίοδο που η ελληνική κυβέρνηση φιλοδοξεί να εδραιωθεί ως πυλώνας της αμερικανικής αρχιτεκτονικής στην Ανατολική Μεσόγειο, η υπενθύμιση δεν είναι τυπική.

Η αναίρεση που ασκήθηκε στις 25 Μαΐου από τον αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Σοφοκλή Λογοθέτη κινείται σε εντελώς διαφορετικό επίπεδο. Δεν επανακρίνεται η ενοχή. Δεν αξιολογείται η διεθνής αντίδραση. Ελέγχεται μόνο αν το βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών, που ανέτρεψε προηγούμενη αρνητική εισαγγελική εισήγηση και έκανε δεκτή την πέμπτη αίτηση αποφυλάκισης, στηρίζεται νομικά.

Το επιχείρημα είναι στενά τεχνικό. Για τους πολυϊσοβίτες, ο νόμος απαιτεί 25 χρόνια πραγματικής έκτισης. Ο Γιωτόπουλος είχε εκτίσει περίπου 24 (News247, Euronews). Σε αυτό προστίθεται η εκτίμηση ότι δεν πληρούνται οι ουσιαστικές προϋποθέσεις της υφ' όρον απόλυσης (LiFO, Newsbomb).

Στο εσωτερικό μέτωπο, η κυβέρνηση κρατά αυστηρή θεσμική απόσταση. Ο εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης δήλωσε ότι πρόκειται για «ξεκάθαρη αρμοδιότητα της Δικαιοσύνης και όχι πολιτική υπόθεση» (HuffPost Greece). Η διατύπωση είναι άμυνα. Από τη μία πλευρά, οι οικογένειες των θυμάτων μιλούν για βαθιά προσβολή της μνήμης τους και έχουν εκφράσει δημόσια αγανάκτηση. Από την άλλη, η Νέα Αριστερά υπερασπίζεται την αποφυλάκιση ως ζήτημα «νομικού πολιτισμού», καταγγέλλοντας «ποινικό λαϊκισμό» όσων ζητούν παρέμβαση στη δικαστική κρίση. Η ίδια η αρχή ότι ο νόμος εφαρμόζεται καθολικά, ακόμη και στους βαρύτερα καταδικασμένους, έχει γίνει αντικείμενο διαμάχης μεταξύ δύο εκδοχών του δημόσιου συναισθήματος που η κυβέρνηση επιχειρεί να μη χρεωθεί καμία.

Η αναίρεση δεν είναι νέα δίκη. Είναι έλεγχος νομιμότητας του βουλεύματος που επέτρεψε την έξοδο του Γιωτόπουλου από τον Κορυδαλλό. Αν το αρμόδιο συμβούλιο την απορρίψει, η αποφυλάκιση παραμένει σε ισχύ. Οι όροι που του είχαν επιβληθεί, παραμονή στη χώρα, δηλωμένη κατοικία, τακτική εμφάνιση στην αστυνομία, ισχύουν στο μεταξύ (To Brief).

Αν η αναίρεση γίνει δεκτή στις αρχές Ιουνίου, ο Γιωτόπουλος επιστρέφει στη φυλακή, όχι επειδή επιβάλλεται νέα ποινή, αλλά επειδή καταρρέει η νομική βάση της υφ' όρον απόλυσης (Enikos). Μια τεχνική απόφαση επί του χρόνου πραγματικής έκτισης θα έχει λειτουργήσει ως βαλβίδα εκτόνωσης για ένα ζήτημα που μέσα σε τέσσερις ημέρες μπήκε στις ατζέντες τριών πρωτευουσών.