Αναίρεση για τον Γιωτόπουλο εξετάζει ο Άρειος Πάγος

Ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος εξέτισε 24 χρόνια και αποφυλακίστηκε κάνοντας χρήση του ευμενέστερου νόμου, όπως ακριβώς προβλέπει η ελληνική έννομη τάξη. Σήμερα, το ίδιο το δικαστικό σύστημα αναζητά νομικά εργαλεία για να αναιρέσει τη λειτουργία του. Η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου εξετάζει αναίρεση του βουλεύματος του Συμβουλίου Εφετών Πειραιά, με τους λόγους που μπορεί νόμιμα να επικαλεστεί να είναι στενοί και αυστηρά τεχνικοί (Euronews, iefimerida).

Τι κάνει νομικά η υφ' όρον απόλυση

Η υφ' όρον απόλυση δεν είναι χάρη, αμνηστία ή διαγραφή ποινής. Η καταδίκη παραμένει, οι όροι επιβάλλονται για ορισμένο διάστημα και η απόλυση ανακαλείται αν παραβιαστούν ή τελεστεί νέο αδίκημα, βάσει του άρθρου 105Β του Ποινικού Κώδικα (e-nomothesia.gr). Στην πράξη, ο κρατούμενος μετακινείται από καθεστώς εγκλεισμού σε καθεστώς δεσμευτικής επιτήρησης. Για τον Γιωτόπουλο, οι δημοσιοποιημένοι όροι περιλαμβάνουν απαγόρευση εξόδου από τη χώρα, υποχρεωτική διαμονή στον Βύρωνα και τακτική εμφάνιση στο αστυνομικό τμήμα (Parapolitika).

Γιατί τα 24 χρόνια αρκούν

Το 2019 το όριο για τα πολλαπλά ισόβια ορίστηκε στα 20 χρόνια πραγματικής έκτισης (ΦΕΚ ν. 4619/2019). Το 2021 αυστηροποιήθηκε στα 25 (ΦΕΚ ν. 4855/2021). Επειδή ο Γιωτόπουλος καταδικάστηκε το 2003 και τελεσίδικα το 2007 σε 17 ισόβια και 25 χρόνια κάθειρξη, το σύστημα είναι υποχρεωμένο να εφαρμόσει τον ευνοϊκότερο νόμο που ίσχυσε στο μεσοδιάστημα. Δηλαδή το κατώφλι των 20 ετών. Στα 24 χρόνια έκτισης, βρισκόταν ήδη πάνω από αυτό, με τη σωφρονιστική του εικόνα να ενισχύεται από τακτικές άδειες από το 2022 χωρίς παραβίαση (Newsit, ProtoThema).

Το Συμβούλιο Εφετών Πειραιά κινήθηκε σε αυτό το πλαίσιο. Σύμφωνα με τα δημοσιοποιημένα κριτήρια, συνεκτιμήθηκαν η ηλικία των 82 ετών, η καλή διαγωγή, η ολοκλήρωση σπουδών στη φυλακή και η απουσία πειθαρχικών παραβάσεων (Newsbeast, ERT). Το πλήρες βούλευμα, καθώς και ο ακριβής υπολογισμός πραγματικού και ευεργετικού χρόνου, δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.

Η τουρκική αντίδραση

Η Άγκυρα καταδίκασε την αποφυλάκιση κατονομάζοντας τρία θύματα: τον ακόλουθο Τύπου Çetin Görgü, δολοφονημένο στην Αθήνα στις 7 Οκτωβρίου 1991, τον διπλωμάτη Ömer Haluk Sipahioğlu, δολοφονημένο στις 4 Ιουλίου 1994 έξω από το σπίτι του, και τον Deniz Bölükbaşı, στόχο απόπειρας το 1991 (TRT Haber, El País). Η 17 Νοέμβρη ανέλαβε την ευθύνη και για τις τρεις ενέργειες. Το τουρκικό ΥΠΕΞ συνέδεσε ρητά την αποφυλάκιση με αυτό το ιστορικό, σε επίσημη πολιτική θέση (Daily Sabah).

Το νομικό εμπόδιο μπροστά στον Άρειο Πάγο

Η Εισαγγελία ζήτησε ήδη το βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών για να εξετάσει την άσκηση αναίρεσης (ProtoThema), όμως ο Άρειος Πάγος δεν λειτουργεί ως δεύτερος βαθμός ουσιαστικής κρίσης. Δεν μπορεί να αναθεωρήσει αν τα 17 ισόβια «αξίζουν» 24 χρόνια, ούτε να επανεκτιμήσει την επικινδυνότητα. Οι λόγοι αναίρεσης είναι αυστηρά τυπικοί: εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή του νόμου, ανεπαρκής ή αντιφατική αιτιολογία του βουλεύματος, υπέρβαση εξουσίας. Αν διαπιστωθεί τέτοιο σφάλμα, η υπόθεση επανέρχεται στο Συμβούλιο Εφετών για νέα κρίση. Δεν προβλέπεται αυτόματη επιστροφή του Γιωτόπουλου στη φυλακή (Newsit).

Ο πυρήνας του ζητήματος δεν είναι αν ο νόμος επιτρέπει την αποφυλάκιση. Φαίνεται να την επιτρέπει. Είναι αν η αιτιολογία του συγκεκριμένου βουλεύματος αντέχει νομικά, σε μια υπόθεση όπου είχαν προηγηθεί αρνητικές εισαγγελικές προτάσεις και απορριπτική κρίση. Η δημόσια συζήτηση γίνεται στο κενό. Το πλήρες βούλευμα, ο ακριβής υπολογισμός των ευεργετικών ημερών και η αξιολόγηση κινδύνου παραμένουν μη δημοσιοποιημένα έγγραφα.