Αμερικανικό πλήγμα σε τάνκερ στον Κόλπο του Ομάν – τρεις Ινδοί αγνοούνται και το Νέο Δελχί διαμαρτύρεται

Για μήνες η σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν στον Κόλπο μετριόταν σε μέταλλο: καταρριμμένα drones, χτυπημένα ραντάρ, νηοψίες σε δεξαμενόπλοια, με την κρίση να φτάνει πλέον μέχρι την έρημο της Ιορδανίας (To Brief). Το βράδυ της 9ης Ιουνίου η ποιότητα του ρίσκου άλλαξε. Αμερικανικό αεροσκάφος έριξε πυρομαχικά ακριβείας στο μηχανοστάσιο του δεξαμενόπλοιου M/T Settebello, περίπου 20 ναυτικά μίλια βορειοανατολικά του Σοχάρ. Στο πλοίο επέβαιναν 24 Ινδοί ναυτικοί: 21 διασώθηκαν, τρεις αγνοούνται (BBC).

Το πλήγμα σηματοδοτεί την πρώτη φορά που ο αμερικανικός αποκλεισμός του Ιράν αποκτά ορατό ανθρώπινο κόστος, και μαζί ανοίγει διπλωματικό ρήγμα με τον πιο περιζήτητο εταίρο της Ουάσιγκτον στην Ασία. Το Νέο Δελχί κάλεσε τον Αμερικανό επιτετραμμένο Τζέισον Μικς και του επέδωσε επίσημο διάβημα διαμαρτυρίας (NDTV).

Από τη νηοψία στο θανατηφόρο πλήγμα

Από τις 13 Απριλίου, η αμερικανική Κεντρική Διοίκηση (CENTCOM) εφαρμόζει αυτό που η ίδια αποκαλεί «αποκλεισμό»: σταματά, ελέγχει και εκτρέπει πλοία που υποπτεύεται ότι μεταφέρουν ιρανικό πετρέλαιο. Μέχρι πρόσφατα η τακτική ήταν η «χειρουργική ακινητοποίηση», ένας πύραυλος στη μηχανή χωρίς θύματα, όπως στα πλοία Lian Star και Lexie (CENTCOM). Πριν λίγες μέρες είδαμε ακριβώς αυτό το μοτίβο: δύο εμπορικά πλοία, δύο πύραυλοι Hellfire (κατευθυνόμενοι πύραυλοι αέρος-εδάφους) καρφωμένοι στις μηχανές, καμία επιβίβαση, κανένας νεκρός (To Brief).

Στο Settebello το ίδιο εργαλείο παρήγαγε φωτιά στο μηχανοστάσιο, εκκένωση και τρεις αγνοούμενους (Reuters/Straits Times). Και εδώ είναι το κρίσιμο: οι ΗΠΑ μιλούν μόνο για «επανειλημμένες οδηγίες» που αγνοήθηκαν. Δεν έχουν δημοσιοποιήσει ασύρματη κλήση προειδοποίησης, βίντεο, απόπειρα νηοψίας ή έγγραφο φορτίου που να αποδεικνύει ότι το συγκεκριμένο ταξίδι παραβίαζε τον αποκλεισμό. Η ένδειξη για ιρανικό πετρέλαιο στηρίζεται σε ιστορικό του πλοίου: το Bloomberg, επικαλούμενο δεδομένα εμπορικής παρακολούθησης Kpler, αναφέρει ότι το Settebello «τακτικά μετέφερε ιρανικό αργό» (Bloomberg). Ισχυρό ιστορικό, όχι απόδειξη για τη συγκεκριμένη διαδρομή.

Γιατί η Ινδία είναι παγιδευμένη

Εδώ βρίσκεται το πραγματικό διακύβευμα. Η Ινδία στελεχώνει περίπου το 13% της παγκόσμιας ναυτικής εργασίας (Economic Times), και Ινδοί ναυτικοί στελεχώνουν δυσανάλογα τον «σκιώδη στόλο»: τα δεξαμενόπλοια με αδιαφανή ιδιοκτησία και αμφίβολη ασφάλιση που μεταφέρουν πετρέλαιο υπό κυρώσεις, αναθέτοντας το ρίσκο σε πληρώματα με μικρή διαπραγματευτική δύναμη (Atlantic Council).

Το αποτέλεσμα είναι μια οδυνηρή σύγκρουση συμφερόντων για το Νέο Δελχί. Οι ΗΠΑ είναι ο στρατηγικός εταίρος που χρειάζεται για να εξισορροπήσει την Κίνα. Ταυτόχρονα, τα πλοία που η Ουάσιγκτον αποφάσισε να χτυπήσει είναι γεμάτα Ινδούς πολίτες. Γι' αυτό η ινδική απάντηση ήταν σκληρή στο ανθρωπιστικό σκέλος, ζητώντας συνέχιση των ερευνών διάσωσης και παύση των επιθέσεων σε εμπορικά πλοία, αλλά μετρημένη στο στρατηγικό (Al Jazeera).

Η απουσία αποδείξεων ενισχύει ακριβώς αυτή τη γραμμή. Ένα εμπορικό τάνκερ ξένης σημαίας παραμένει νομικά προστατευμένο εκτός αν, μετά από σαφή προειδοποίηση, αρνηθεί τη νόμιμη νηοψία. Όσο μια ενέργεια πλησιάζει στο καθαρό πλήγμα, τόσο βαρύτερες γίνονται οι υποχρεώσεις προειδοποίησης, αναλογικότητας και διάσωσης (Duke Lawfire). Με τρεις αγνοούμενους και χωρίς δημόσια τεκμηρίωση, το Νέο Δελχί μπορεί να πιέσει την Ουάσιγκτον στο πεδίο όπου εκείνη είναι πιο εκτεθειμένη.

Η ελληνική σύνδεση είναι λιγότερο ορατή αλλά υπαρκτή. Από τη στιγμή που χτυπιούνται εμπορικά πλοία, ξαναγράφεται το κόστος ασφάλισης για όλη την κίνηση στον Κόλπο. Το 17% των φορτωμένων διελεύσεων άνω των 10.000 τόνων στην κρίση συνδέεται με ελληνική ιδιοκτησία ή σημαία (LMA), με την κάλυψη πολεμικού κινδύνου να φτάνει έως το 4% της αξίας του πλοίου για επταήμερη διέλευση (The National).

Το ανοιχτό ερώτημα δεν είναι αν η αμερικανική πίεση πιάνει, αλλά πόσο μακριά μπορεί να φτάσει προτού ο πρώτος φορέας του κόστους, το πλήρωμα, μετατρέψει την επιβολή του αποκλεισμού σε διπλωματικό βάρος που η ίδια η Ουάσιγκτον δεν θα θέλει να σηκώσει.