Αμερικανικά πλήγματα στα ιρανικά ραντάρ του Ορμούζ

Τέσσερα ιρανικά drones-καμικάζι (μιας χρήσης πυρομαχικά) καταρρίφθηκαν καθώς, σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, κατευθύνονταν προς τα Στενά του Ορμούζ. Λίγες ώρες αργότερα, αμερικανικά πλήγματα χτύπησαν παράκτια ραντάρ στο Γκόρουκ και στην Κεσμ (Middle East Eye). Η εκεχειρία της 8ης Απριλίου παραμένει επίσημα ζωντανή. Στο πεδίο, πρακτικά δεν υφίσταται πλέον.

Το πιο αποκαλυπτικό όμως συνέβη εκτός Κόλπου. Μετά τα χτυπήματα στα δεξαμενόπλοια Lian Star και Lexie μέσα στην εβδομάδα (To Brief), η αμερικανική Διοίκηση Ινδο-Ειρηνικού (USINDOPACOM) ανακοίνωσε ρεσάλτο σε τρίτο πλοίο, το υπό κυρώσεις MT Davina, αυτή τη φορά στον Ινδικό Ωκεανό (USINDOPACOM). Τρία πλοία σε μία εβδομάδα, δύο διαφορετικές αμερικανικές διοικήσεις, δύο ωκεανοί. Δεν πρόκειται για τυχαία περιστατικά, αλλά για συντονισμένη στρατηγική ασφυξίας του ιρανικού πετρελαϊκού δικτύου, οπουδήποτε κι αν επιχειρεί.

Τα ίδια τα πλήγματα έχουν γίνει σχεδόν καθημερινά μετά τις 13 Απριλίου (To Brief). Αυτό που κλιμακώνεται τώρα είναι ο πόλεμος αφηγήσεων γύρω τους. Η αμερικανική Κεντρική Διοίκηση (CENTCOM) διέψευσε ως «ψευδή» τον ιρανικό ισχυρισμό ότι ιρανικά πλοία πυροβόλησαν κατά αμερικανικών πολεμικών στον Κόλπο του Ομάν, λέγοντας ότι κάτι τέτοιο θα ήταν «κατάφωρη παραβίαση της εκεχειρίας» (Iran International, Turkiye Today). Μέσα από μέσα που ελέγχονται από τους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC), όπως το Tasnim, η Τεχεράνη προβάλλει την αντίθετη εικόνα: «προειδοποιητικοί πύραυλοι» και αμερικανική υποχώρηση (Tasnim).

Γιατί καμία πλευρά δεν λέει ότι η εκεχειρία τελείωσε

Η εκεχειρία της 8ης Απριλίου δεν ήταν ποτέ υπογεγραμμένο κείμενο με κανόνες για κάθε περιστατικό. Ήταν μια πολιτική κατανόηση που συνδέθηκε με πακιστανική διαμεσολάβηση, χωρίς να υπογραφεί καν μνημόνιο στις συνομιλίες της 11ης-12ης Απριλίου (Express Tribune). Άφησε θολά ακριβώς τα πιο εκρηκτικά πεδία: ναυτικός αποκλεισμός, νηοψίες, drones, «αμυντικά πλήγματα».

Αυτό το κενό εξηγεί τη διπλή γλώσσα. Η Ουάσιγκτον βαφτίζει κάθε ενέργεια «αυτοάμυνα» απέναντι σε «άμεση απειλή» (CENTCOM), ενώ το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών μιλά για «επανειλημμένες παραβιάσεις» χωρίς ποτέ να ανακοινώνει λήξη της εκεχειρίας (Mehr). Καμία πλευρά δεν θέλει να φανεί ότι έσπασε πρώτη την παύση πυρός. Χωρίς ουδέτερο μηχανισμό παρακολούθησης, η εκεχειρία έχει μετατραπεί σε ανταγωνισμό αφηγήσεων.

Επιβεβαιωμένο είναι ότι εκδόθηκαν αυτές οι ανακοινώσεις, όχι το ίδιο το πεδίο μάχης. Δεν υπάρχουν ανεξάρτητα δορυφορικά στοιχεία που να δείχνουν την έκταση των ζημιών στα ραντάρ ή να επιβεβαιώνουν τα ιρανικά πυρά. Η Κεσμ, πάντως, κάθεται στον βόρειο ώμο ενός περάσματος που η αμερικανική δεξαμενή σκέψης CSIS περιγράφει ως κρίσιμο λαιμό της παγκόσμιας ενεργειακής ναυσιπλοΐας (CSIS). Χτυπώντας το στρώμα επιτήρησης, οι ΗΠΑ πιθανότατα προκαλούν τοπική και προσωρινή υποβάθμιση, όχι αποδεδειγμένη «τύφλωση» του Ιράν.

Τι αλλάζει για την Αθήνα

Η νηοψία στο MT Davina, που εμφανίζεται σε εμπορικές βάσεις και ως Lenore, μεταφέρει το ρίσκο σε νέο επίπεδο. Το πλοίο ήταν ήδη κυρωμένο για εμπλοκή στο εμπόριο ιρανικού πετρελαίου, με αναφερόμενο φορτίο περίπου 1,9 εκατομμυρίων βαρελιών ιρανικού αργού βάσει πηγών παρακολούθησης (Maritime Executive). Το μήνυμα προς τη ναυτιλία είναι ότι ο κίνδυνος δεν είναι μόνο πύραυλοι και νάρκες, αλλά και έλεγχος σημαίας, ιδιοκτησίας και προέλευσης φορτίου, οπουδήποτε στον πλανήτη.

Για τα ελληνόκτητα πλοία, που κυριαρχούν στην παγκόσμια μεταφορά αργού, αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα. Δεν βρέθηκε ελληνικό πλοίο στα σημερινά περιστατικά, ούτε νέα ανακοίνωση της Αθήνας. Η καθαρότερη γραμμή παραμένει η δήλωση Μητσοτάκη στα Ποσειδώνια την 1η Ιουνίου: επιστροφή σε ελεύθερη ναυσιπλοΐα «χωρίς διόδια ή τέλη διέλευσης», με την ελληνική συμμετοχή στην επιχείρηση «Ασπίδες» (ASPIDES) συνδεδεμένη με την προστασία της ναυσιπλοΐας (primeminister.gr).

Και εδώ η Αθήνα μπαίνει σε δύσκολη θέση. Η διπλωματική υπηρεσία της ΕΕ (EEAS) έχει προτείνει η «Ασπίδες» να αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στην εκκαθάριση ναρκών στο Ορμούζ, κάτι που απαιτεί ομοφωνία και των 27 (Internazionale/Reuters). Πρακτικά, ζητείται από ευρωπαϊκές φρεγάτες, με ελληνική συμμετοχή, να ξηλώνουν νάρκες σε ένα σημείο όπου ΗΠΑ και Ιράν ανταλλάσσουν πυρά. Αφού η Τεχεράνη δεν αναγνωρίζει επίσημα καμία εκεχειρία, ένα πολεμικό πλοίο που αποναρκοθετεί τα Στενά γίνεται αυτομάτως πιθανός στόχος των Φρουρών της Επανάστασης. Αυτό είναι το κόστος που καλείται να ζυγίσει η Αθήνα.