Το 75% δεν μετρά το τρένο σας

Το ETCS είναι το σύστημα που επιτηρεί την ταχύτητα και φρενάρει αυτόματα το τρένο. Σύμφωνα με τη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ), είναι εγκατεστημένο σε όλο τον άξονα Αθήνα–Θεσσαλονίκη αλλά λειτουργεί μόνο στο 75% περίπου του μήκους του. Τον αριθμό τον μετέφερε η Ντολόρς Μονσεράτ, μιλώντας για την αντιπροσωπεία του Ευρωκοινοβουλίου που εξέτασε την ασφάλεια του σιδηροδρόμου μετά τα Τέμπη (News247). Δεν προέρχεται από μέτρηση της αντιπροσωπείας, και δεν διευκρινίστηκε τι ακριβώς μετρά. Γι' αυτό κανένας επιβάτης δεν μπορεί να πει αν το δικό του InterCity κινείται μέσα σε αυτό το 75%.

Φανταστείτε ένα InterCity που φεύγει από την Αθήνα για τη Θεσσαλονίκη. Για να το προστατεύει το ETCS σε ένα τμήμα της διαδρομής, πρέπει να ισχύουν ταυτόχρονα δύο πράγματα. Στη γραμμή πρέπει να υπάρχει εγκεκριμένος εξοπλισμός που λειτουργεί. Μέσα στον συρμό πρέπει να υπάρχει συμβατός και ενεργός εξοπλισμός, δοκιμασμένος μαζί με τη γραμμή. Αν λείπει το ένα από τα δύο, την ασφάλεια την κρατούν άνθρωποι και διαδικασίες.

Τα χαρτιά και η δήλωση

Την άδεια λειτουργίας για τον εξοπλισμό της γραμμής τη δίνει η ΡΑΣ (ΡΑΣ). Ως τώρα έχουν δημοσιοποιηθεί δύο τέτοιες εγκρίσεις. Η απόφαση 67/2026, της 1ης Σεπτεμβρίου, καλύπτει περίπου 119 χιλιόμετρα από τη Λάρισα ως το Πλατύ, χωρίς τους ακραίους σταθμούς (in.gr). Η απόφαση 68/2026 καλύπτει το τμήμα Οινόη–Τιθορέα, όπως ανακοίνωσε η κυβέρνηση στις 3 Σεπτεμβρίου (κυβερνητική ενημέρωση). Στις ίδιες αποφάσεις η ΡΑΣ καταγράφει κινδύνους που αντιμετωπίζονται ακόμη χειροκίνητα. Ένας από αυτούς είναι οι προσωρινοί περιορισμοί ταχύτητας, τους οποίους το σύστημα δεν επιτηρεί αυτόματα (ΕφΣυν). Καμία από τις δύο αποφάσεις δεν πιστοποιεί ότι κάθε τρένο που περνά από αυτά τα τμήματα έχει ενεργό ETCS.

Η αντιπροσωπεία, την επίσκεψη της οποίας καλύψαμε χθες (To Brief), συναντήθηκε με συγγενείς θυμάτων, τον ΟΣΕ και τη ΡΑΣ. Στη γραπτή αποτίμησή της εκφράζει ανησυχία για την ελλιπή ανάπτυξη του ETCS, χωρίς να δίνει ποσοστό (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο). Το ποσοστό ακούστηκε μόνο στη συνέντευξη Τύπου, με τη διατύπωση «50% συν 25%» του βασικού άξονα (News247). Δεν διευκρινίστηκε αν μετρά χιλιόμετρα, τμήματα ή εγκρίσεις, ούτε σε ποια ημερομηνία αναφέρεται. Και τα μέσα δεν το περιγράφουν με τον ίδιο τρόπο: το Έθνος γράφει για ETCS «πιστοποιημένο» (Έθνος).

Ούτε το τέταρτο που λείπει έχει κοινή περιγραφή. Τα ΤΑ ΝΕΑ γράφουν για ETCS «σε λειτουργία» και κατονομάζουν ως εκκρεμή τα τμήματα Δομοκός–Κραννώνας και ΣΚΑ–Οινόη (ΤΑ ΝΕΑ). Το Ποντίκι κατονομάζει άλλα δύο, το Δομοκός–Παλαιοφάρσαλος και το Λιόσια–Κιάτο. Μεταφέρει επίσης, από ανώνυμες πηγές, ότι ο ΟΣΕ λέει πως κατέθεσε όλους τους φακέλους, ενώ η ΡΑΣ λέει πως δεν έλαβε φάκελο για δύο τμήματα (Το Ποντίκι). Το Λιόσια–Κιάτο, πάντως, ανήκει στη γραμμή προς το Κιάτο και όχι στον άξονα προς τη Θεσσαλονίκη (Hellenic Train).

Στα τμήματα χωρίς ενεργό ETCS, την κυκλοφορία την ελέγχουν άνθρωποι. Για την περιοχή του Δομοκού, ρεπορτάζ της 3ης Σεπτεμβρίου επικαλείται εσωτερική εγκύκλιο του ΟΣΕ. Η εγκύκλιος προβλέπει κλειστά σήματα, τηλεγράφημα «γραμμής ελευθέρας» και επιβεβαίωση ότι ο προηγούμενος συρμός έφθασε ακέραιος (Έθνος). Είναι οργανωμένη διαδικασία άδειας κίνησης, αλλά δεν φρενάρει κανένα τρένο αυτόματα. Υπουργική απόφαση έθεσε σε υποχρεωτική εφαρμογή νέο Εγχειρίδιο Σημάτων από τις 24 Αυγούστου (ΥΑ 94063/2026). Οι ειδικές εντολές κυκλοφορίας και τα όρια ταχύτητας που ισχύουν σήμερα στα επίμαχα τμήματα δεν εντοπίστηκαν δημόσια.

Η δέσμευση του Αυγούστου

Ο τότε αναπληρωτής υπουργός Κωνσταντίνος Κυρανάκης είχε ορίσει τον Αύγουστο του 2026 ως ορόσημο για διπλή γραμμή και σύγχρονα συστήματα ασφαλείας στον άξονα. Τον Απρίλιο κατονόμασε ρητά και την αυτόματη πέδηση (ΣΚΑΪ). Τον Ιούλιο ο διευθύνων σύμβουλος του ΟΣΕ Χρήστος Παληός διευκρίνισε το χρονοδιάγραμμα: ως τα τέλη Αυγούστου προβλεπόταν πλήρης εγκατάσταση, και η λειτουργία θα ακολουθούσε μετά την πιστοποίηση (Enikos). Στις 6 Σεπτεμβρίου ο πρωθυπουργός είπε ότι το σύστημα είναι εγκατεστημένο και «σύντομα θα πιστοποιηθεί» (ΕΡΤnews). Μια δέσμευση για αυτόματη πέδηση κρίνεται όμως από το αν το τρένο φρενάρει μόνο του, όχι από εξοπλισμό που περιμένει άδεια. Αυτό δεν το ισχυρίστηκε επίσημα κανείς μετά τις 6 Σεπτεμβρίου.

Για τον επιβάτη, το πρακτικό κενό βρίσκεται μέσα στο ίδιο το τρένο. Τον Απρίλιο η ΡΑΣ ζήτησε από τη Hellenic Train τρία πράγματα. Το πρώτο ήταν αποδείξεις ότι το σύστημα λειτουργεί σωστά σε 100 οχήματα. Το δεύτερο ήταν σχέδιο για οκτώ οχήματα «εκτός εικόνας», δηλαδή χωρίς τεκμηριωμένη κατάσταση. Το τρίτο ήταν ενημερωμένο μητρώο στόλου (OT). Η απάντηση της εταιρείας δεν έχει δημοσιοποιηθεί, ούτε κατάλογος των συρμών με ενεργό ETCS. Το 75% μετρά, στην καλύτερη περίπτωση, τη γραμμή. Το τρένο που θα πάρει ο επιβάτης αύριο δεν το έχει μετρήσει δημόσια κανείς.