46χρονη προφυλακίστηκε για τη Marfin, με αμφισβητούμενη ταυτοποίηση

Δεκαέξι χρόνια μετά τον εμπρησμό που σκότωσε τρεις εργαζόμενους στην τράπεζα Marfin, η ελληνική Δικαιοσύνη κρατά για πρώτη φορά τρεις ονομαστικά κατηγορούμενους. Η τελευταία, μια 46χρονη που εκδόθηκε πρόσφατα από τη Βρετανία (To Brief), απολογήθηκε την Τρίτη 11 Αυγούστου και κρίθηκε προσωρινά κρατούμενη. Το κρίσιμο δεν είναι μόνο ότι μπήκε φυλακή, αλλά τι ακριβώς σημαίνει αυτή η κράτηση και, κυρίως, τι δεν σημαίνει.

Η σειρά των γεγονότων είναι απλή. Η κατηγορούμενη οδηγήθηκε το πρωί, υπό αυξημένα μέτρα, στην πρώην Σχολή Ευελπίδων και απολογήθηκε ενώπιον της 3ης τακτικής ανακρίτριας, με την υπεράσπιση να καταθέτει πολυσέλιδο υπόμνημα (Dnews). Αρνήθηκε τις κατηγορίες, λέγοντας πως βρισκόταν μεν στη διαδήλωση της 5ης Μαΐου 2010 αλλά όχι κοντά στη Marfin την ώρα της επίθεσης (Thetoc). Μετά την απολογία, ανακρίτρια και εισαγγελέας αποφάσισαν την κράτηση, με το σκεπτικό που διέρρευσε να τη χαρακτηρίζει «ιδιαίτερα επικίνδυνη» και «προσηλωμένη στο σχέδιο δράσης της ομάδας» (Newsbeast, ProtoThema).

Τι κρίνει και τι δεν κρίνει η προφυλάκιση

Εδώ χρειάζεται μια διάκριση που συχνά χάνεται στους τίτλους. Η προσωρινή κράτηση (άρθρο 286 ΚΠΔ) είναι δικονομικό μέτρο πριν από τη δίκη, όχι κρίση ενοχής. Επιβάλλεται μόνο όταν δεν επαρκούν ηπιότερα μέτρα, ο κατηγορούμενος διώκεται για κακούργημα και υπάρχουν συγκεκριμένα δεδομένα για κίνδυνο φυγής ή τέλεσης νέων εγκλημάτων. Το ίδιο το άρθρο κλείνει ρητά ότι «μόνο η κατά νόμο βαρύτητα της πράξης δεν αρκεί» (Υπ. Δικαιοσύνης). Με άλλα λόγια, ο ανακριτής και ο εισαγγελέας δεν αποφάνθηκαν ότι η 46χρονη έβαλε φωτιά στη Marfin, αλλά ότι, με τα σημερινά στοιχεία, πρέπει να κρατηθεί ώσπου να κριθεί.

Ποια είναι όμως αυτά τα στοιχεία, ειδικά για εκείνη; Εδώ βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον εύρημα. Η δημόσια αποδεικτική γέφυρα προς το πρόσωπό της εμφανίζεται κυρίως οπτική και συγκριτική: πρόσωπο με καλυμμένα χαρακτηριστικά και ορατό μέρος ξανθιάς κοτσίδας, σε σύγκριση με παλαιότερες φωτογραφίες (Enikos). Η αστυνομία υποστηρίζει ότι συνδύασε παλιά ψηφιακά αρχεία, φωτογραφίες και νέο οπτικό υλικό για να φτάσει στις συλλήψεις (ERT). Ακόμη και στη δικογραφική εκδοχή, πάντως, η 46χρονη δεν κατηγορείται ότι έσπασε τη βιτρίνα ή έριξε εύφλεκτο υλικό, αλλά ότι είχε υποστηρικτικό, περιμετρικό ρόλο «πλησίον του εκτελεστικού πυρήνα». Δεν έχει δημοσιοποιηθεί DNA, αποτύπωμα, γεωεντοπισμός ή αυτοτελής μαρτυρική αναγνώριση ειδικά γι' αυτήν.

Οι ενστάσεις της υπεράσπισης

Ο συνήγορός της, Κώστας Παπαδάκης, χτίζει τρεις διακριτές γραμμές. Πρώτον, ότι δεν υπάρχει πραγματική ταυτοποίηση παρά μόνο «περιορισμένη προσομοίωση», και ότι «στις φωτογραφίες της Marfin δεν είναι» η εντολέας του (Efsyn). Δεύτερον, ότι η ίδια είχε ήδη εξεταστεί το 2022 με τα ίδια φωτογραφικά στοιχεία, χωρίς ενοχοποιητική κατάληξη (in.gr). Τρίτον, ότι το «νέο» στοιχείο που επανενεργοποίησε τη δικογραφία είναι ένα ανώνυμο email, το οποίο χαρακτηρίζει «αόριστο» και «παράνομο» (Ieidiseis). Αυτοί οι ισχυρισμοί, σημειωτέον, παραμένουν θέση υπεράσπισης, όχι αναρτημένο δικογραφικό έγγραφο.

Η προαναγγελθείσα προσφυγή κατά του εντάλματος (Lifo) δεν θα ξαναδικάσει τη Marfin. Ασκείται μέσα σε δέκα ημέρες, την κρίνει το Συμβούλιο Πλημμελειοδικών μετά από πρόταση εισαγγελέα (ΚΠΔ), και μπορεί μόνο να απορριφθεί, να άρει την κράτηση ή να την αντικαταστήσει με περιοριστικούς όρους. Αν οι φωτογραφικές ταυτοποιήσεις αντέχουν, αν το email αξιοποιείται νόμιμα, αν υπήρξε συγκεκριμένος ρόλος, όλα αυτά μένουν για την κύρια ανάκριση, το βούλευμα και, ενδεχομένως, το ακροατήριο. Το ανώτατο όριο της ίδιας της κράτησης είναι 12 μήνες, με παράταση έως 18 σε εξαιρετικές περιπτώσεις (e-nomothesia).

Το βάρος όλων αυτών δεν είναι τεχνικό. Η Marfin έκλεισε το 2016 με ομόφωνη αθώωση δύο κατηγορουμένων ως πιθανών φυσικών αυτουργών (News247), ενώ η οικογένεια της εγκύου Αγγελικής Παπαθανασοπούλου δήλωσε τώρα παράσταση προς υποστήριξη της κατηγορίας (Naftemporiki). Έτσι, το ερώτημα μετατοπίζεται από το αν θα βρεθούν ύποπτοι στο αν η νέα δικογραφία θα σταθεί δικαστικά.

Η μετατόπιση αυτή έχει και έναν κίνδυνο. Το ευρωπαϊκό δίκαιο (Οδηγία 2016/343 της ΕΕ) απαιτεί ρητά οι μη καταδικαστικές αποφάσεις να μην παρουσιάζουν τον κατηγορούμενο ως ένοχο πριν αποδειχθεί η ενοχή (eur-lex). Ο χαρακτηρισμός «ιδιαίτερα επικίνδυνη» κυκλοφορεί ήδη δημόσια, πολύ πριν δοκιμαστούν τα στοιχεία σε ανοιχτή αποδεικτική διαδικασία, και εκεί ακριβώς γεννιέται η προδικαστική ενοχοποίηση: μια κοινωνική ετυμηγορία που προηγείται της δικαστικής. Η νομική μοίρα της 46χρονης θα κριθεί από ένα και μόνο πράγμα, από το αν τα οπτικά και συγκριτικά στοιχεία που την αφορούν αντέξουν στην ανάκριση και στο ακροατήριο.