226 εκατ. για φοιτητικές εστίες, κλίνες από το 2032

Η Κομισιόν ενέκρινε 226,6 εκατ. ευρώ για την ανακαίνιση 15 δημόσιων φοιτητικών εστιών σε 10 πανεπιστήμια (European Commission). Το χρήμα εγκρίθηκε· οι κλίνες όχι. Το μέτρο είναι το φοιτητικό σκέλος του πακέτου 4,77 δισ. ευρώ του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα που πήρε την ευρωπαϊκή έγκριση στις 27 Αυγούστου (To Brief), και το δεσμευτικό του χρονοδιάγραμμα δεν παραδίδει καμία κλίνη φέτος: ξεκινά με προκηρύξεις το 2027 και ολοκληρώνεται το 2032.

Η κυβέρνηση παρουσίασε την εξέλιξη ως «άμεση ενεργοποίηση» πόρων 5,3 δισ. ευρώ (SKAI). Δύο λέξεις εδώ χρειάζονται μετάφραση. Το ποσό, πρώτα: η Κομισιόν ενέκρινε 4,77 δισ. ευρώ, 3,58 δισ. ευρωπαϊκά και 1,19 δισ. εθνική συμμετοχή· τα 5,3 δισ. βγαίνουν αν στα περίπου 4,8 δισ. προστεθεί ΦΠΑ, είναι δηλαδή μικτή κυβερνητική αποτίμηση και όχι δεύτερο κονδύλι (Euro2day). Και η «ενεργοποίηση» δεν ανοίγει ούτε μία αίτηση ούτε εκταμιεύει ούτε ένα ευρώ σήμερα.

Ο λόγος βρίσκεται στον τρόπο που δουλεύει το ταμείο. Το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, το ευρωπαϊκό ταμείο που αντισταθμίζει το κόστος της νέας τιμολόγησης άνθρακα σε καύσιμα και θέρμανση, πληρώνει μόνο όταν επιτυγχάνονται μετρήσιμα ορόσημα (EUR-Lex). Έτσι, η Ελλάδα θα μπορέσει να ζητήσει πρώτη πληρωμή στο α΄ τρίμηνο του 2027, και μόνο αφού ξεκινήσει η υλοποίηση και φανούν τα πρώτα αποτελέσματα (European Commission). Το 2027 είναι, δηλαδή, έτος γραφειοκρατίας, όχι κλειδιών.

Το παράρτημα της απόφασης το κάνει ρητό, σπάζοντας το έργο σε στάδια: προκήρυξη για τουλάχιστον πέντε κτίρια μέσα στο 2027, επτά ολοκληρωμένες εστίες έως το τέλος του 2031 και το σύνολο των 15 έως το δεύτερο τρίμηνο του 2032 (Commission implementing decision). Ο φοιτητής που θα ωφεληθεί περισσότερο απ' αυτά τα κτίρια πιθανότατα δεν έχει ακόμη γραφτεί στη σχολή.

Και για πόσους μιλάμε; Η Κομισιόν αναφέρει 5.930 φοιτητές (European Commission). Η ελληνική ανακοίνωση μιλά για «περίπου 5.600» και για αύξηση δυναμικότητας 36,5% στα συγκεκριμένα κτίρια (ERT). Όποιο νούμερο κι αν πάρει κανείς, το κόστος βγαίνει γύρω στα 38.000 με 40.000 ευρώ ανά θέση.

Το πιο κρίσιμο κρύβεται στη λέξη «ανακαίνιση». Αν πράγματι πρόκειται για αύξηση 36,5% πάνω σε όσους ήδη στεγάζονται εκεί, η καθαρή νέα χωρητικότητα δεν είναι 5.930 κλίνες αλλά μάλλον κοντά στις 1.500· το υπόλοιπο είναι απόθεμα που ξαναμπαίνει σε λειτουργία.

Πόσο ζυγίζει αυτό; Το δημόσιο φοιτητικό απόθεμα εκτιμάται σε περίπου 9.200 λειτουργικές κλίνες για γύρω στους 200.000 φοιτητές που σπουδάζουν μακριά από το σπίτι τους, κάλυψη κάτω από 5% (Ethnos). Οι υπόλοιποι στρέφονται στην ιδιωτική αγορά, όπου τα ζητούμενα ενοίκια στις φοιτητουπόλεις ανέβηκαν 5,3% μέσα στο β΄ τρίμηνο του 2026 και πάνω από 110% σε βάθος δεκαετίας (Capital). Απέναντι σε αυτό, 1.500 νέες θέσεις με ορίζοντα το 2032 είναι στοχευμένη αναβάθμιση, όχι απάντηση στο έλλειμμα.

Η αναβάθμιση, όμως, δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Η αλυσίδα υλοποίησης περνά από πολλά χέρια (Υπουργείο Παιδείας, ΙΝΕΔΙΒΙΜ, πανεπιστήμια, σε ορισμένες περιπτώσεις και το Υπερταμείο για τη δημοπράτηση), κλασικός πολλαπλασιαστής καθυστερήσεων (News247).

Το προηγούμενο δεν καθησυχάζει: το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, εξετάζοντας 43 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης για ενεργειακές ανακαινίσεις, βρήκε μέτρια εξοικονόμηση και ασαφή σχέση κόστους-οφέλους σε πολλά έργα (European Court of Auditors). Τον λογαριασμό τον μοιράζονται η ΕΕ (75%, από τα έσοδα του άνθρακα) και ο ελληνικός προϋπολογισμός (25%)· την πολιτική ευθύνη έχουν ο Κωστής Χατζηδάκης για το πακέτο και η Σοφία Ζαχαράκη για τις εστίες (ΥΠΑΙΘΑ).

Το πρώτο τεστ, λοιπόν, δεν είναι η έγκριση καθαυτή ούτε τα 5.930 του δελτίου Τύπου. Είναι μία προκήρυξη: πέντε εστίες σε διαγωνισμό μέσα στο 2027. Αν αυτό το ορόσημο περάσει στην ώρα του, το χρονοδιάγραμμα ως το 2032 γίνεται πιστευτό. Αν όχι, τα 226 εκατ. θα μείνουν εγκεκριμένα σε χαρτί, την ώρα που το ενοίκιο στη φοιτητούπολη θα εξακολουθεί να τρέχει.