20 συλλήψεις για απάτη 3 εκατ. στον ΟΠΕΚΕΠΕ

Είκοσι συλλήψεις σε Ρέθυμνο, Ηράκλειο και Λασίθι, δύο λογιστές, τρεις υπεύθυνοι Κέντρων Υποδοχής Δηλώσεων (ΚΥΔ) και ένας εν ενεργεία αντιδήμαρχος ανάμεσά τους, με φερόμενο παράνομο όφελος άνω των 3 εκατ. ευρώ (News247, Reuters via WinCountry). Η επιχείρηση στην Κρήτη έρχεται λίγες ώρες μετά τις πρώτες καταδίκες για αντίστοιχο κύκλωμα στις Σέρρες (To Brief), δείχνοντας ότι η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας περνάει σε νέα φάση. Η σημερινή δικογραφία αλλάζει το επίπεδο της έρευνας: στοχεύει απευθείας τους ενδιάμεσους που έστησαν το σύστημα εκ των έσω.

Πώς δουλεύει το «τρίγωνο»

Στο επίκεντρο του μηχανισμού βρίσκονται τα ΚΥΔ (Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων). Ως ιδιωτικά γραφεία διαπιστευμένα από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, έχουν πλήρη πρόσβαση σε χάρτες αγροτεμαχίων, ιδιοκτησιακό καθεστώς, μισθωτήρια και ζωικό κεφάλαιο. Από εκεί περνάει η Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης μέσω του Ολοκληρωμένου Συστήματος Διαχείρισης (ΟΣΔΕ) πριν φτάσει στα ευρωπαϊκά ταμεία.

Πάνω σε αυτή τη θέση εμπιστοσύνης χτίστηκε, σύμφωνα με τη δικογραφία, ένα συστηματικό σχήμα. Πρώτο βήμα: το ΚΥΔ εντοπίζει εκτάσεις που κανείς δεν έχει δηλώσει, αδιάθετα βοσκοτόπια, εγκαταλελειμμένα ελαιοχώραφα, «ορφανές» κοινόχρηστες γαίες. Δεύτερο βήμα: ο λογιστής στήνει τον «παραγωγό» (ΑΦΜ, εικονικό μισθωτήριο, τραπεζικός λογαριασμός, στοιχειώδης φορολογική παρουσία) ώστε η αίτηση να περνά τους διοικητικούς ελέγχους. Τρίτο βήμα: η ενίσχυση πιστώνεται και μοιράζεται. Τα δημοσιεύματα περιγράφουν ακριβώς αυτή την αλυσίδα σε ΚΥΔ Μυλοποτάμου, Ηρακλείου και Ιεράπετρας (LiFO, Ethnos).

Ο εν ενεργεία αντιδήμαρχος ερευνάται για την επαγγελματική του σύνδεση με τα εμπλεκόμενα ΚΥΔ, λειτουργώντας ως κρίκος εμπιστοσύνης ανάμεσα στους ντόπιους και τα γραφεία (Πρώτο Θέμα, Iefimerida).

Γιατί δεν τους έπιασαν οι έλεγχοι

Το ευρωπαϊκό σύστημα IACS διαθέτει χαρτογραφικό LPIS, δορυφορικό monitoring, αυτόματο εντοπισμό επικαλύψεων (το γνωστό σφάλμα 53101) και διοικητικές διασταυρώσεις (EUR-Lex 2022/1173, Forin). Στα χαρτιά, η απάτη δεν θα έπρεπε να περνά.

Στην πράξη, αυτά τα φίλτρα βλέπουν καλά τη γεωμετρία του χωραφιού (πού είναι, πόσα στρέμματα, αν επικαλύπτεται με δεύτερη δήλωση), αλλά πολύ χειρότερα το δικαίωμα χρήσης (ποιος πραγματικά νοικιάζει, ποιος καλλιεργεί). Σε προηγούμενη υπόθεση στα Κύθηρα, μάρτυρας του ίδιου του ΟΠΕΚΕΠΕ κατέθεσε ότι μισθωτήρια και ιδιοκτησιακά δεν ελέγχονταν συστηματικά, και ακολούθησαν καταδίκες στο Εφετείο για πλαστές δηλώσεις βοσκοτόπων (Agrotypos). Στα αιγοπρόβατα, οι έλεγχοι παρακάμπτονται με «δανεικά» ζώα ή χειραγώγηση ενωτίων πριν την προγραμματισμένη επίσκεψη (Newsbomb). Όλα όσα δεν φαίνονται από δορυφόρο μένουν εκτεθειμένα στην ανθρώπινη εμπιστοσύνη, και εκεί ακριβώς στήνεται το κύκλωμα.

Γιατί φεύγει στις Βρυξέλλες

Η μεταβίβαση της δικογραφίας στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) δεν είναι διαδικαστική. Οι αγροτικές ενισχύσεις αποτελούν σχεδόν το 25% του συνολικού προϋπολογισμού της ΕΕ. Επειδή η διαχείρισή τους γίνεται από τα κράτη-μέλη (shared management), η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία παρεμβαίνει άμεσα όταν διαπιστώνει ότι οι εθνικοί έλεγχοι απέτυχαν να προστατεύσουν τα ευρωπαϊκά ταμεία (European Commission, EPPO).

Παράλληλα, η μετάβαση του ΟΣΔΕ στην ΑΑΔΕ προχωρά: η νέα προθεσμία άρσης επικαλύψεων αγροτεμαχίων κλείνει στις 29 Μαΐου (ΑΑΔΕ). Το εργαλείο είναι ισχυρό για το paper fraud (ψεύτικα μισθωτήρια, ασύμβατα Ε9, ασυμφωνίες με Κτηματολόγιο). Έχει όμως ένα τυφλό σημείο: αν τα «μαγειρεμένα» δεδομένα φτάνουν ήδη στο σύστημα μέσω διαπιστευμένων ΚΥΔ, η ΑΑΔΕ απλώς βλέπει καθαρότερα ένα ψεύτικο τοπίο.

Το κόστος των διάτρητων ελέγχων μετακυλίεται στους νόμιμους παραγωγούς. Ήδη, η ΑΑΔΕ έχει ενημερώσει πάνω από 27.000 δικαιούχους για ελεγχόμενα προς ανάκτηση ποσά ύψους 16,3 εκατ. ευρώ για το 2023 (Flash · Forin). Όσο ιδιωτικά γραφεία διαχειρίζονται δισεκατομμύρια ευρωπαϊκών πόρων χωρίς συστηματικό audit trail των δικών τους ενεργειών, η ψηφιοποίηση της ΑΑΔΕ απλώς θα χαρτογραφεί με μεγαλύτερη ακρίβεια ένα ψεύτικο τοπίο.