Στο 2,8% μειώνει την παγκόσμια ανάπτυξη ο ΟΟΣΑ

Το πρώτο υπερδεξαμενόπλοιο που πλησίασε το ιρανικό λιμάνι του Χαργκ μετά από σχεδόν έναν μήνα αποκλεισμού δείχνει ότι το ρίσκο στον Περσικό Κόλπο παραμένει ζωντανό (To Brief). Αυτό ακριβώς το ρίσκο εξηγεί τον συναγερμό που σήμανε ο ΟΟΣΑ: κατέβασε την πρόβλεψη για την παγκόσμια ανάπτυξη του 2026 στο 2,8%, από 2,9% τον Μάρτιο, και ανέβασε τον πληθωρισμό των οικονομιών του G20 στο 4,0% (Adnkronos, Channel News Asia).

Η μετάδοση ξεκινά από την ενέργεια. Η ένταση στη Μέση Ανατολή ανεβάζει την τιμή του Brent (του διεθνούς δείκτη αναφοράς για το θαλάσσια μεταφερόμενο αργό), και αυτό περνά αμέσως σε καύσιμα, ναύλα και μεταφορές (ICE). Η Παγκόσμια Τράπεζα βλέπει για το 2026 ενέργεια +24% και το Brent στα 86 δολάρια από 69 το 2025 (World Bank). Αυτό το κομμάτι το νιώθουμε γρήγορα, σε ημέρες ή εβδομάδες.

Ο κρυμμένος κρίκος: τα λιπάσματα

Το 80%-90% του κόστους παραγωγής αμμωνίας, η οποία είναι η βάση για τα αζωτούχα λιπάσματα όπως η ουρία, εξαρτάται απευθείας από το φυσικό αέριο (World Bank). Γι' αυτό, όταν χτυπιέται η ενέργεια, εκτοξεύονται τα λιπάσματα. Η ουρία κατέγραψε άνοδο 46% μήνα-με-μήνα, και η πρόβλεψη για τις τιμές λιπασμάτων το 2026 είναι +31% (World Bank).

Ο αγρότης που πληρώνει ακριβότερο λίπασμα φέτος, βγάζει ακριβότερη παραγωγή του χρόνου. Γι' αυτό αυτός ο κρίκος είναι ύπουλος: τα καύσιμα περνούν στις τιμές σε εβδομάδες, αλλά τα λιπάσματα φτάνουν στα τρόφιμα συνήθως σε 6-12 μήνες, αφού μεσολαβήσει η καλλιεργητική περίοδος και η συγκομιδή (ECB). Το ακριβό λάδι του 2027 αποφασίζεται στα χωράφια του 2026.

Γιατί παγιδεύονται οι κεντρικές τράπεζες

Ένα ενεργειακό σοκ είναι αυτό που οι οικονομολόγοι λένε «αρνητικό σοκ προσφοράς»: ανεβάζει τις τιμές και ταυτόχρονα κόβει την ανάπτυξη. Η ΕΚΤ το περιγράφει σαν σοκ που φαίνεται πρώτα στον πληθωρισμό και μετά στην ανάπτυξη, επειδή ροκανίζει το πραγματικό εισόδημα (ECB).

Πριν το σοκ, ο σχεδιασμός ήταν άλλος. Ο Γιάννης Στουρνάρας είχε προσδιορίσει το βασικό επιτόκιο της ΕΚΤ στο 2,0%, περίπου στη ζώνη ισορροπίας, με τη Fed και την ΕΚΤ έτοιμες να προχωρήσουν σε μειώσεις (Bank of Greece).

Ο «δεύτερος γύρος» ακυρώνει αυτόν τον σχεδιασμό. Αν το αρχικό σοκ σε βενζίνη, ρεύμα και λιπάσματα περάσει σε μισθούς και τιμολόγια, ο πληθωρισμός γίνεται μόνιμος (ECB). Ο ΟΟΣΑ εκτιμά ότι στο βασικό σενάριο τα επιτόκια μένουν αμετάβλητα, αλλά σε παρατεταμένη κρίση μπορεί να χρειαστεί πρόσθετη σύσφιγξη 0,5-0,75 μονάδων (Reuters via LSE). Αδύναμη ανάπτυξη μαζί με επίμονο πληθωρισμό: αυτό ακριβώς είναι ο στασιμοπληθωρισμός.

Η Ελλάδα ως απόδειξη

Τα ελληνικά νούμερα δείχνουν το ντόμινο ήδη σε κίνηση. Ο ΟΟΣΑ βλέπει για τη χώρα ανάπτυξη 1,9% και πληθωρισμό 4,2% το 2026 (News247, ProtoThema). Όμως ο ετήσιος στόχος του 4,2% μοιάζει ήδη πιεσμένος: όπως σημειώσαμε χθες, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός σκαρφάλωσε στο 5,0% τον Μάιο (To Brief), από 4,6% τον Απρίλιο, με τον ενεργειακό πληθωρισμό της ευρωζώνης στο 10,9% (Eurostat). Δεν είναι τυχαίο που η κυβέρνηση τρέχει μέτρο που καλύπτει το 15% του κόστους λιπασμάτων για Απρίλιο-Αύγουστο (European Commission).

Ποιος σηκώνει το βάρος; Το ΔΝΤ σημειώνει ότι για χώρες εξαρτημένες από εισαγόμενη ενέργεια, το πλήγμα στο πραγματικό εισόδημα φτάνει το 2%-3% του ΑΕΠ σε σύντομο διάστημα (IMF). Πιο εκτεθειμένοι είναι οι αγρότες, οι μεταφορές και τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, που ξοδεύουν μεγαλύτερο μερίδιο σε βασικά αγαθά (European Commission).

Ο ΟΟΣΑ ελπίζει σε αποκλιμάκωση του πληθωρισμού το 2027, με υποχώρηση του δείκτη G20 στο 3,1% (RTE). Όμως οι κεντρικές τράπεζες ξέρουν ότι ο λογαριασμός των τροφίμων για την επόμενη χρονιά κλειδώνει σήμερα, στις τιμές που αγοράζουν λιπάσματα οι αγρότες.