137 δημόσια κτίρια «στο κόκκινο» μετά τον προσεισμικό έλεγχο

Ένα σημερινό δημοσίευμα (Ελεύθερος Τύπος) βάζει δίπλα δύο αριθμούς: 22.703 δημόσια κτίρια που πέρασαν τον πρώτο, ταχύ προσεισμικό έλεγχο, και 137 από αυτά που χαρακτηρίζονται «κόκκινα» (CNN). Η λέξη «κόκκινα» είναι που τρομάζει, και είναι ακριβώς αυτή που δεν σημαίνει ό,τι ακούγεται: δεν είναι απόφαση ακαταλληλότητας ούτε εντολή εκκένωσης, αλλά ένδειξη ότι το κτίριο μπαίνει πρώτο στη σειρά για πιο λεπτομερή εξέταση.

Στην επίσημη μεθοδολογία δεν υπάρχει καν «κόκκινο». Ο Οργανισμός Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ) ταξινομεί σε κατηγορίες προτεραιότητας Α, Β και Γ, και το «κόκκινο» είναι δημοσιογραφική μεταφορά για την υψηλή προτεραιότητα. Ούτε είναι πρωτοφανές νούμερο: σε προηγούμενο στιγμιότυπο της ίδιας διαδικασίας, με ημερομηνία αναφοράς την 31η Μαρτίου 2026, ήταν 133 κτίρια «υψηλής διακινδύνευσης» σε 22.500 ελεγμένα (Enikos). Η αναλογία δεν μετακινείται: τότε γύρω στο 0,6%, σήμερα το ίδιο. Αν πρόκειται για την ίδια κοόρτη και τον ίδιο ορισμό, κάτι που δεν έχει επιβεβαιωθεί δημόσια, τα «137 κόκκινα» είναι λιγότερο ξαφνική είδηση και περισσότερο η επόμενη φωτογραφία μιας σταθερής διαδικασίας.

Το πρόβλημα είναι ότι δεν έχει δοθεί δημόσια ο πρωτογενής πίνακας που θα επέτρεπε να επαληθευτεί το σημερινό νούμερο ή να κατανεμηθεί ανά περιοχή και χρήση, σχολεία, νοσοκομεία, υπηρεσίες. Είναι το ίδιο κενό τεκμηρίωσης που εμφανίστηκε και στις καθιζήσεις της Κυψέλης, όπου το ζητούμενο δεν ήταν αν υπάρχει ζημιά αλλά ποιος κρατά τα raw δεδομένα (To Brief).

Τι μετράει, λοιπόν, αυτός ο πρώτος έλεγχος; Είναι ταχύς, οπτικός και μακροσκοπικός: καταγράφει ηλικία, φέρον σύστημα, εμφανείς δομικές βλάβες, ελλιπή συντήρηση και κακοτεχνίες, ώστε να μπει σειρά προτεραιότητας. Η Κοινή Υπουργική Απόφαση 688/2026 βάζει μπροστά τα δελτία με τη χειρότερη βαθμολογία στα κρίσιμα πεδία βλαβών και κακοτεχνιών, καθώς και όσα είναι αντικειμενικά δύσκολο να αξιολογηθούν (e-nomothesia). Και εδώ είναι το σημείο που η ίδια η μεθοδολογία δηλώνει ρητά: ούτε ο πρωτοβάθμιος ούτε ο δευτεροβάθμιος έλεγχος πιστοποιούν στατική ή αντισεισμική επάρκεια. Είναι διαλογή, όχι ετυμηγορία.

Η αλυσίδα ευθύνης που δεν φαίνεται

Από τη διαλογή ξεκινά μια αλυσίδα που ο πολίτης δεν βλέπει ολόκληρη. Τον πρωτοβάθμιο έλεγχο τον υλοποιεί το Τεχνικό Επιμελητήριο (ΤΕΕ), με κληρώσεις δύο μηχανικών ανά κτίριο από τον Μάρτιο του 2026, την πλατφόρμα και την εποπτεία κρατά ο ΟΑΣΠ, ενώ τη δράση τη χρηματοδοτεί το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης (ΤΕΕ). Μετά την παραπομπή για δευτεροβάθμιο έλεγχο, όμως, το κόστος αλλάζει χέρια: πληρώνει ο φορέας που διαχειρίζεται το κτίριο (ο δήμος για ένα σχολείο, η υγειονομική περιφέρεια για ένα νοσοκομείο), εκτός αν ενεργοποιηθεί ειδική χρηματοδότηση. Και ούτε το ΤΕΕ ούτε ο ΟΑΣΠ μπορούν μόνοι τους να κλείσουν σχολείο ή νοσοκομείο. Ο χαρακτηρισμός ενός κτιρίου ως επικίνδυνου ή ετοιμόρροπου περνά από ξεχωριστή διοικητική διαδικασία, με αυτοψία και έκθεση της πολεοδομικής υπηρεσίας, μια πράξη που τα δικαστήρια έχουν ακυρώσει όταν συντάχθηκε πλημμελώς (ΣτΕ 2335/2025).

Εκεί ακριβώς σπάει η ευθύνη σε κομμάτια. Στη Βουλή, ο υπουργός Χρίστος Δήμας δήλωσε ότι το Υπουργείο Υποδομών δεν είναι αρμόδιο για τους ελέγχους στα σχολεία, ενώ ο Γιάννης Κεφαλογιάννης παρέπεμψε δήμους και περιφέρειες να προχωρήσουν στους δευτεροβάθμιους (Alfavita). Το ΚΚΕ μετέφερε το ερώτημα από το «πόσα δελτία συμπληρώθηκαν» στο «ποιος πληρώνει και πότε γίνονται οι παρεμβάσεις», επικαλούμενο 5.770 κτίρια Α΄ προτεραιότητας και μόλις 149 άμεσες παρεμβάσεις (902.gr).

Η κυβέρνηση πιστώνεται τον όγκο. Ο Κεφαλογιάννης παρουσίασε ως επίτευγμα τη χρηματοδότηση 53 έργων ύψους 5,64 εκατ. ευρώ μέσω του χρηματοδοτικού προγράμματος των δήμων «Αντώνης Τρίτσης» (Business Daily). Ο ένας αριθμός που θα έδειχνε αν η διάγνωση μετατρέπεται σε προστασία, πόσοι δευτεροβάθμιοι έλεγχοι και πόσες ενισχύσεις ολοκληρώθηκαν, δεν δημοσιεύεται δίπλα στους υπόλοιπους.

Γι' αυτό τα «137 κόκκινα» λένε λιγότερα απ' όσα δείχνουν. Το κράτος δημοσίευσε τη διάγνωση, πόσα κτίρια μπήκαν πρώτα στη σειρά, αλλά όχι τις πέντε γραμμές που έχουν σημασία για καθένα από αυτά: τι βρέθηκε, ποιο είναι το επόμενο βήμα, ποιος φορέας το αναλαμβάνει, ποιο κονδύλι το πληρώνει και μέχρι πότε. Όσο αυτός ο πίνακας ανά κτίριο δεν βγαίνει, ο αριθμός μετράει πόσα κτίρια εντοπίσαμε, όχι πόσα κάναμε ασφαλέστερα.