Κυψέλη: καθιζήσεις του Μετρό σχεδόν τετραπλάσιες του ορίου

Σε μια από τις 14 πολυκατοικίες της Κυψέλης, η ρωγμή σε υποστύλωμα είναι ορατή με γυμνό μάτι. Τα έργα διάνοιξης της Γραμμής 4 του Μετρό, που περνούν κάτω από τη γειτονιά, έχουν προκαλέσει καθιζήσεις και ζημιές σε κτίρια όπου ζουν οικογένειες, και το αν οι κάτοικοι κινδυνεύουν παραμένει το ανοιχτό ερώτημα. Μια προσωρινή τεχνική έκθεση βάζει τώρα για πρώτη φορά ακριβείς αριθμούς πάνω στη ζημιά, και οι σύμβουλοι των κατοίκων ζητούν μελέτες στατικής επάρκειας ανά κτίριο πριν ξαναξεκινήσει ο σταματημένος μετροπόντικας.

Την έκθεση παρέδωσαν στις 9 Σεπτεμβρίου στον Δήμο Αθηναίων ο δομοστατικός μηχανικός Νικόλαος Κρασάκης και ο καθηγητής του ΕΜΠ Δημήτρης Καλιαμπάκος, σύμβουλοι των κατοίκων με δημοτική στήριξη (Το Βήμα). Η καθίζηση φτάνει τα 55 χιλιοστά εκεί όπου η μελέτη του ίδιου του έργου όριζε «όριο ασφαλείας» τα 15, σχεδόν τετραπλάσια τιμή (Έθνος). Η γωνιακή παραμόρφωση, δηλαδή πόσο έχει «γείρει» το κτίριο, φτάνει το 1/350 έναντι ορίου 1/700, διπλάσια (Documento).

Πιο βαρύ από τους αριθμούς είναι αυτό που περιγράφει η έκθεση στα ίδια τα κτίρια: ρητές βλάβες σε φέροντα στοιχεία δύο πολυκατοικιών και ρωγμές σε υποστυλώματα άλλων οκτώ που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση (Reporter). Ήδη νωρίτερα τον Σεπτέμβριο, ο υφυπουργός Υποδομών είχε παραδεχθεί στη Βουλή ότι εξετάζονται βλάβες ακόμη και στον φέροντα οργανισμό κτιρίων (To Brief).

Ο αριθμός από μόνος του δεν σημαίνει επικίνδυνο κτίριο. Τα 15 χιλιοστά και το 1/700 είναι τιμές της τεχνικής αξιολόγησης του συγκεκριμένου έργου, όχι νομικά κατώφλια που καθιστούν αυτόματα ακατοίκητη μια πολυκατοικία· η υπέρβασή τους ενεργοποιεί υποχρέωση για περαιτέρω ελέγχους και μέτρα, δεν ποσοτικοποιεί από μόνη της πόση αντοχή έχει απομείνει.

Δύο ερωτήματα που δεν είναι το ίδιο

Το πρώτο: μπορούν οι κάτοικοι να μείνουν σήμερα; Η Ελληνικό Μετρό απαντά ναι, με το επιχείρημα ότι κανένα κτίριο δεν έχει χαρακτηριστεί «κόκκινο» στο τρίτο, πιο απαιτητικό επίπεδο της μεθοδολογίας της, και ότι δεν προκύπτει κίνδυνος για την παραμονή (Το Βήμα, 4/9). Το δεύτερο, που φέρνει στο προσκήνιο η έκθεση: αντέχουν τα κτίρια, και ιδίως τα δύο με βλάβες σε φέροντα στοιχεία, έναν σεισμό μετά τη ζημιά; Ο Κρασάκης το θέτει ωμά, ότι χωρίς μελέτη στατικής επάρκειας ανά κτίριο παραμένει ανοιχτό αν είναι ασφαλή σε σεισμό, και ζητά να προηγηθούν αυτές οι μελέτες της επανεκκίνησης (Documento, συνέντευξη, euro2day).

Οι σύμβουλοι δεν μένουν στους αριθμούς· λένε ότι και τα δεδομένα πάνω στα οποία στήθηκε η αξιολόγηση έχουν λάθη. Στους φακέλους που παρέδωσε η Ελληνικό Μετρό, και που αφορούν μόνο 14 από τα τουλάχιστον 25 κτίρια με αναφορές βλαβών, εντόπισαν μελέτη γειτονικού κτιρίου αντί του σωστού, οικοδομή δηλωμένη ως κατασκευής του 1960 ενώ οι ιδιοκτήτες τη χρονολογούν στο 1935-1945, άλλη ως του 1950 αντί του 1930-1940, και κτίριο καταχωρισμένο ως οπλισμένο σκυρόδεμα ενώ, κατά τους ίδιους, έχει μικτό σύστημα με φέρουσα τοιχοποιία (Έθνος). Ένα παλιότερο ή «ελαφρύτερο» κτίριο κρίνεται πιο ανθεκτικό απ' ό,τι είναι, γι' αυτό μιλούν για υποεκτίμηση της τρωτότητας. Οι εναλλακτικές χρονολογήσεις, πάντως, αποδίδονται στους ιδιοκτήτες και δεν έχουν επιβεβαιωθεί από οικοδομικές άδειες.

Χωριστά από τα σφάλματα, η αξιολόγηση του πρώτου επιπέδου με τις πραγματικές μετακινήσεις έδωσε τρία «πράσινα», τρία «κίτρινα», πέντε «κόκκινα» και τρία κτίρια με ανεπαρκή στοιχεία (Reporter). Τα χρώματα δεν είναι χαρακτηρισμοί ακαταλληλότητας· είναι βαθμίδες του πόσο επείγει ο επόμενος έλεγχος. Πέντε «κόκκινα» στο πρώτο επίπεδο μπορούν να συνυπάρχουν με κανένα «κόκκινο» στο τρίτο, γιατί κάθε επίπεδο μετρά διαφορετικό στάδιο του ελέγχου.

Το στοίχημα της επανεκκίνησης

Ο μετροπόντικας «ΝΙΚΗ» στέκεται ακίνητος από τις 8 Μαΐου, και κάποιος πρέπει να δώσει την εντολή να ξαναξεκινήσει. Ο υφυπουργός Υποδομών Νίκος Ταχιάος έχει αναλάβει δημόσια την πολιτική ευθύνη αυτής της απόφασης, με τις πραγματογνωμοσύνες και τους αναλυτικούς στατικούς υπολογισμούς να βρίσκονται σε εξέλιξη (euro2day), ενώ έχει δεσμευτεί ότι την αποκατάσταση θα την πληρώσει ο ανάδοχος και όχι οι κάτοικοι (in.gr).

Ανάμεσα στο «μπορείτε να μείνετε» της Ελληνικό Μετρό και στο «δεν ξέρουμε αν αντέχουν σε σεισμό» των συμβούλων δεν υπάρχει αντίφαση· υπάρχει ένα κενό. Και αυτό το κενό δεν το κλείνουν διαβεβαιώσεις, αλλά οι μελέτες στατικής επάρκειας ανά κτίριο που ζητούν οι σύμβουλοι και που, έως τώρα, δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.