Το υπουργείο Εργασίας ρωτά: πότε ο διανομέας θεωρείται μισθωτός

Το υπουργείο Εργασίας, υπό την υπουργό Νίκη Κεραμέως, έθεσε από τις 5 Νοεμβρίου σε δημόσια διαβούλευση το σχέδιο νόμου για την εργασία σε ψηφιακές πλατφόρμες, δίνοντας περιθώριο σχολίων έως τις 19 Νοεμβρίου (Υπουργείο Εργασίας). Στην καρδιά του βρίσκεται μία αντιστροφή: όταν μια πλατφόρμα διευθύνει στην πράξη τη δουλειά ενός διανομέα, δεν θα χρειάζεται εκείνος να αποδείξει ότι είναι μισθωτός. Θα πρέπει η πλατφόρμα να αποδείξει ότι δεν πρόκειται για μισθωτή σχέση.

Σκεφτείτε έναν διανομέα που αρνείται δύο δρομολόγια στην αιχμή της βροχής και βλέπει από την επόμενη εβδομάδα τις αναθέσεις του να λιγοστεύουν. Το έγγραφο που υπέγραψε δεν λέει «σύμβαση εργασίας»· λέει «συνεργάτης». Στην πράξη όμως δεν μπορεί να στείλει αντικαταστάτη, δεν μπορεί να δουλέψει για άλλη πλατφόρμα, και ξέρει ότι η επόμενη άρνηση μπορεί να σημάνει αποκλεισμό. Σήμερα εκείνος πρέπει να αποδείξει ότι η σχέση είναι στην πραγματικότητα μισθωτή. Το σχέδιο αντιστρέφει αυτό το βάρος (Powergame, KontraNews).

Ο μηχανισμός στηρίζεται σε ένα τεκμήριο, δηλαδή η σχέση με την πλατφόρμα θεωρείται εξαρτημένη εργασία όταν συντρέχουν πραγματικά περιστατικά που δείχνουν διεύθυνση και έλεγχο. Κατά τη δημοσιευμένη απόδοση του άρθρου 6, τέτοιες ενδείξεις είναι η υποχρεωτική αποδοχή αναθέσεων χωρίς δικαίωμα άρνησης, καθώς και η απαγόρευση αντικαταστάτη ή εργασίας για ανταγωνιστές. Στην ίδια κατεύθυνση δείχνουν οι πειθαρχικές κυρώσεις και ο καθορισμός από την πλατφόρμα ανώτατου αριθμού έργων ή της αμοιβής (Powergame). Το πλήρες κείμενο δεν ήταν ακόμη αναγνώσιμο στο OpenGov, οπότε η ανάλυση των διατάξεων βασίζεται σε αυτές τις δημοσιευμένες περιγραφές.

Το τεκμήριο είναι «μαχητό», δηλαδή ανατρέψιμο: κανείς δεν βαφτίζεται μισθωτός αυτομάτως. Δεν υπάρχει ούτε αριθμητικό κατώφλι ενδείξεων· τα περιστατικά αξιολογούνται στη συνολική τους εικόνα. Μια συνεργασία όπου η πλατφόρμα απλώς φέρνει πελάτες και ο διανομέας επιλέγει πότε και πόσο δουλεύει παραμένει ανεξάρτητη. Όταν όμως τα περιστατικά ενεργοποιούν το τεκμήριο, η πλατφόρμα καλείται να αποδείξει ότι η σχέση δεν είναι εξαρτημένη. Η βάση είναι η ευρωπαϊκή οδηγία για την εργασία σε πλατφόρμες, που κοιτάζει την πραγματική εκτέλεση της δουλειάς και όχι τον τίτλο της σύμβασης (EUR-Lex).

Είναι στροφή από το σημερινό σημείο εκκίνησης, που είχε εξηγηθεί εδώ σε προηγούμενο άρθρο (To Brief): εκεί τεκμαίρεται ανεξάρτητη εργασία όταν συντρέχουν όροι ευελιξίας, όπως η επιλογή του χρόνου ή η δυνατότητα αντικαταστάτη. Ό,τι είναι γνήσια ελεύθερο παραμένει ελεύθερο· αλλάζει όμως η αφετηρία για τις σχέσεις που στα χαρτιά φαίνονται ανεξάρτητες ενώ στην πράξη κατευθύνονται από την πλατφόρμα.

Το δεύτερο εργαλείο του σχεδίου αφορά τις αποφάσεις του αλγορίθμου. Το κλείσιμο λογαριασμού ή η άρνηση πληρωμής για δουλειά που εκτελέστηκε δεν θα αφήνονται αποκλειστικά σε αυτοματοποιημένο σύστημα: θα απαιτείται ανθρώπινη επανεξέταση και γραπτή, αιτιολογημένη απάντηση εντός δύο εβδομάδων (EUR-Lex). Το δικαίωμα αυτό ισχύει και για όσους υπογράφουν ως ανεξάρτητοι συνεργάτες (Newsit).

Το σχέδιο πιάνει και τη διαδρομή μέσω εργολάβου: όποιος δουλεύει μέσω ενδιάμεσου δικαιούται την ίδια προστασία με την απευθείας συνεργασία, ενώ πλατφόρμα και ενδιάμεσος ευθύνονται από κοινού για τις υποχρεώσεις (KontraNews).

Αν το τεκμήριο δεν ανατραπεί σε μια διαφορά, ο διανομέας περνά στο καθεστώς του μισθωτού: κατώτατη αμοιβή για τον αναγνωρισμένο χρόνο, άδεια με αποδοχές, εργοδοτικές εισφορές. Ο κατώτατος μισθός πλήρους απασχόλησης είναι 920 ευρώ μικτά τον μήνα από την 1η Απριλίου 2026 (Υπουργείο Εργασίας). Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε διανομέας θα δει 920 ευρώ: μετρούν ο χρόνος που αναγνωρίζεται και οι αποδοχές που ήδη καταβάλλονται.

Η διαβούλευση λήγει στις 19 Νοεμβρίου (Υπουργείο Εργασίας), και η Ελλάδα έχει περιθώριο να ενσωματώσει την οδηγία έως τις 2 Δεκεμβρίου 2026 (EUR-Lex). Η Ισπανία, με αντίστοιχο νόμο για τους διανομείς από το 2021, είδε την Glovo να προσλαμβάνει περίπου 14.000 διανομείς ως μισθωτούς το 2025, όπως κατέγραψε το EFE τον Αύγουστο. Η εφαρμογή του νόμου, δηλαδή, θέλει χρόνο. Το σημείο εκκίνησης όμως αλλάζει. Όπως έδειξε η Ισπανία, η απόσταση από την ψήφιση ώς τις προσλήψεις δεν μετρήθηκε σε μήνες αλλά σε χρόνια.