Υπερέσοδα 13,4 δισ. από τον πληθωρισμό: Αξιοπιστία στις αγορές, πίεση στα νοικοκυριά

Η αναθεώρηση των μακροοικονομικών προβλέψεων που αναλύσαμε χθες (ανάπτυξη ~2% αντί 2,4%, πληθωρισμός ~3%) αλλάζει τον σχεδιασμό για τη ΔΕΘ του Σεπτεμβρίου. Αλλά τα ενδιαφέροντα νούμερα δεν είναι αυτά. Είναι τα παλιότερα.

Ο πληθωρισμός ως φοροεισπράκτορας

Την τριετία 2023-2025 τα φορολογικά έσοδα υπερέβησαν τους στόχους κατά €13,4 δισ. (in.gr). Ο μηχανισμός είναι απλός: ο ΦΠΑ υπολογίζεται ως ποσοστό επί τιμών. Όταν οι τιμές ανεβαίνουν, τα έσοδα ακολουθούν αυτόματα χωρίς να αλλάξει κανένας νόμος.

Πόσο μεγάλη είναι αυτή η αφαίμαξη; Τα ελληνικά έσοδα ΦΠΑ έφτασαν το 11% του ΑΕΠ το 2024. Ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 7,5% (dnews.gr). Η διαφορά, 3,5 μονάδες, αντιστοιχεί σε €8-9 δισ. επιπλέον κάθε χρόνο. Τον λογαριασμό πληρώνουν κυρίως τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, γιατί οι έμμεσοι φόροι χτυπούν αναλογικά σκληρότερα όσους ξοδεύουν σχεδόν τα πάντα σε βασικά αγαθά.

Απέναντι σε αυτή την υπεραπόδοση, η κυβέρνηση ανακοίνωσε μέτρα €300 εκατ. για Απρίλιο-Μάιο (επιδότηση diesel, ψηφιακή κάρτα καυσίμων, λιπάσματα). Ο κατώτατος μισθός ανέβηκε σε €920, δηλαδή +€40 ονομαστικά. Με πληθωρισμό 3%, η πραγματική αύξηση μένει στο +1,45%: περίπου €13 σε αγοραστική δύναμη (Τράπεζα Ελλάδος).

Πού πάει ο δημοσιονομικός χώρος

Η κυβέρνηση σχεδίαζε παροχές έως €800 εκατ. για τη ΔΕΘ (κατάργηση τέλους επιτηδεύματος, μείωση εταιρικού φόρου σε 20%) (capital.gr). Μέρος αυτού του «μαξιλαριού» καταναλώθηκε ήδη, ενώ ο Πιερρακάκης αρνήθηκε στο Eurogroup της 27ης Μαρτίου να ζητήσει ενεργοποίηση της δημοσιονομικής ρήτρας διαφυγής, επιλέγοντας αξιοπιστία στις αγορές αντί για πρόσθετο χώρο (Agence Europe). Η επιλογή φαίνεται να λειτουργεί: τα ελληνικά spreads παρέμειναν στις ~90-95 μονάδες βάσης, ενώ η Ιταλία που πιέζει για χαλάρωση πληρώνει ακριβότερα.

Το πρωτογενές πλεόνασμα (έσοδα μείον δαπάνες, χωρίς τόκους χρέους) του 2025 έφτασε 4,4% του ΑΕΠ, υπερβαίνοντας τον στόχο κατά σχεδόν μία ποσοστιαία μονάδα (ΔΝΤ). Τα νοικοκυριά, δηλαδή, πλήρωσαν περισσότερο απ' ό,τι απαιτούσε ακόμα και ο πιο αυστηρός σχεδιασμός. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν δημιούργησε τη στενότητα. Έκανε πιο δύσκολο να την αγνοήσει κανείς.