Η Υεμένη ενέκρινε γενική κινητοποίηση χωρίς ακόμη διάταγμα

Η Βουλή της Υεμένης ανακοίνωσε στις 28 Σεπτεμβρίου ότι εγκρίνει το αίτημα του προέδρου Ρασάντ αλ Αλίμι να κηρύξει γενική κινητοποίηση κατά των Χούθι (26 September). Η ψήφος δίνει άδεια, όχι εντολή: ως σήμερα δεν έχει δημοσιοποιηθεί διάταγμα, κλήση εφέδρων ή κανόνας που να ορίζει ποιος υποχρεούται να καταταγεί.

Ο αλ Αλίμι είναι επικεφαλής του Προεδρικού Συμβουλίου Ηγεσίας, της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης που στηρίζει η Σαουδική Αραβία· απέναντί του στέκονται οι Χούθι, κίνημα με ιρανική υποστήριξη που ελέγχει την πρωτεύουσα Σαναά. Η κίνησή του απαντά στην απώλεια της Μόχα και της νήσου Περίμ (BBC), δύο θέσεων πάνω στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ, τη νότια είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας στη διαδρομή προς το Σουέζ (Britannica).

Τι ψηφίστηκε και τι λείπει

Η διαδικασία κράτησε τρεις ημέρες. Στις 25 Σεπτεμβρίου ο αλ Αλίμι κάλεσε τους πολίτες να ενταχθούν στις ένοπλες δυνάμεις «μέσω επίσημων διαύλων» και να συνεισφέρει ο καθένας «από τη θέση του» (Προεδρία). Το επίσημο αίτημα έφτασε στη Βουλή ως κατεπείγον στις 27 Σεπτεμβρίου, και το Yemen Monitor τοποθετεί την τηλεσυνεδρίαση την ίδια Κυριακή, με την ανακοίνωση τη Δευτέρα.

Το κείμενο που δημοσιεύθηκε είναι λιτό. Το άρθρο 1 εγκρίνει το αίτημα του προέδρου να κηρύξει κινητοποίηση, άρα η απόφαση μένει στα δικά του χέρια. Το άρθρο 2 παραπέμπει στους νόμους για την εφεδρεία, το Εθνικό Συμβούλιο Άμυνας και την πολιτική άμυνα, και το άρθρο 3 ορίζει ισχύ μέχρι να εκλείψουν τα αίτια (26 September). Το πλαίσιο δεν περιορίζεται λοιπόν σε μαχητές: αγγίζει εφέδρους, πολιτική προστασία και υλικούς πόρους.

Δεν ορίζει όμως ηλικίες, ομάδες ή χρονοδιάγραμμα. Η Europa Press έγραψε για πληθυσμό στρατεύσιμης ηλικίας, αλλά αυτή η εξειδίκευση δεν προκύπτει από το κείμενο. Για να γίνει η ψήφος πραγματική επιστράτευση χρειάζονται τρία πράγματα που δεν έχουν δημοσιοποιηθεί: προεδρική πράξη κήρυξης, εφαρμοστικές διαταγές του υπουργείου Άμυνας και μηχανισμός κλήσης. Ακόμη και η αμνηστία για όσους εγκαταλείψουν τους Χούθι έχει εξαγγελθεί για μεταγενέστερη νομική πράξη (Προεδρία).

Γιατί μετράει το στενό

Η βιασύνη εξηγείται από τον χάρτη. Μετά την πτώση της Μόχα, οι κυβερνητικές δυνάμεις αποχώρησαν από την Περίμ και οι Χούθι μπήκαν στο νησί, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές και μάρτυρες (BBC). Η Περίμ βρίσκεται μέσα στην ίδια τη δίοδο. Το στενό έχει πάντως και απέναντι ακτή, οπότε θέσεις εκεί σημαίνουν δυνατότητα παρενόχλησης, όχι κυριαρχία σε όλο το πέρασμα.

Οι Χούθι υποστηρίζουν ότι η διεθνής ναυσιπλοΐα συνεχίζεται, εξαιρώντας όμως ρητά τα σαουδαραβικά πλοία (BBC). Ισχυρίστηκαν 408 διελεύσεις εμπορικών πλοίων από τις 11 έως τις 21 Σεπτεμβρίου, αριθμός που το Xinhua σημείωσε ότι δεν επαληθεύτηκε ανεξάρτητα. Η επιλεκτική εγγύηση είναι από μόνη της μοχλός: όποιος αποφασίζει ποιος περνά, μπορεί αύριο να αλλάξει τη λίστα.

Για την Ελλάδα η σύνδεση είναι άμεση αλλά όχι νέα. Από τη δίοδο περνά σημαντικό μέρος της ελληνόκτητης ναυτιλίας, και η ευρωπαϊκή επιχείρηση Ασπίδες, που προστατεύει τα εμπορικά πλοία, έχει στρατηγείο στη Λάρισα υπό τον υποναύαρχο Βασίλειο Γρυπάρη (Business Daily). Δεν έχει καταγραφεί νέο περιστατικό με ελληνικό πλοίο που να συνδέεται με την ψήφο.

Οι άνθρωποι στη μέση

Στις 11 Σεπτεμβρίου οι εκτοπισμένοι ξεπερνούσαν τους 46.000 στη δυτική ακτή και την Ταΐζ· ως τις 21 Σεπτεμβρίου η Διεθνής Οργάνωση Μετανάστευσης μετρούσε 129.438 νέες εκτοπίσεις σε ευρύτερη περιοχή (UN News). Οι δύο μετρήσεις δεν καλύπτουν την ίδια γεωγραφία, όμως και οι δύο δείχνουν πληθυσμό σε κίνηση. Ο δρόμος ανάμεσα στη Μόχα και την Ταΐζ έχει προβλήματα, το λιμάνι της Μόχα έχει ζημιές και οι επικοινωνίες διακόπτονται, κάτι που εμποδίζει τόσο τη βοήθεια όσο και την καταγραφή αναγκών (UN News). Η κυβέρνηση θεωρεί ότι περισσότεροι άνδρες θα σταματήσουν την προέλαση· μια νέα αντεπίθεση όμως θα περάσει ακριβώς από αυτούς τους πληθυσμούς.

Το ερώτημα που θα κρίνει την κινητοποίηση δεν είναι πόσοι θα απαντήσουν, αλλά ποιος θα τους οδηγήσει. Αναλυτές αποδίδουν τις ήττες του Σεπτεμβρίου σε κατακερματισμένη διοίκηση και ελλιπή συντονισμό ανάμεσα στις αντι-Χούθι δυνάμεις (Guardian). Η Χάις ανακτήθηκε και χάθηκε ξανά μέσα σε λίγο (Al Jazeera), παράδειγμα της απόστασης ανάμεσα στην κατάληψη και στη διατήρηση εδάφους. Η Βουλή μπορούσε να δώσει στον αλ Αλίμι το δικαίωμα να καλέσει ανθρώπους· δεν μπορούσε να του δώσει τον στρατό που θα τους συντονίσει.