Ξέσπασμα Χανταϊού σε κρουαζιερόπλοιο: Γιατί οι τρεις νεκροί σημαίνουν συναγερμό στον Πειραιά

Τρεις νεκροί από έναν ιό με θνητότητα κοντά στο 38%, σε ένα πολικό κρουαζιερόπλοιο που πλέει ανοιχτά του Πράσινου Ακρωτηρίου. Το Hondius, ολλανδικής σημαίας, είχε αναχωρήσει από την Ουσουάια της Αργεντινής όταν ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επιβεβαίωσε ξέσπασμα Χανταϊού: ένα εργαστηριακά επιβεβαιωμένο κρούσμα, πέντε ύποπτα, ένας 69χρονος Βρετανός σε εντατική στη Νότια Αφρική (Mercopress).

Ο ιός μεταφέρεται από τρωκτικά, όχι από άνθρωπο σε άνθρωπο. Με μία εξαίρεση: το στέλεχος Andes της Αργεντινής, ακριβώς της περιοχής αναχώρησης. Τα ποντίκια βρίσκονταν, με κάθε πιθανότητα, στις αποθήκες τροφίμων του πλοίου ή στο φορτίο που φορτώθηκε στη Νότια Αμερική.

Ο ΠΟΥ μπορεί μόνο να παρακαλάει

Την τελική απόφαση την έχουν οι τοπικές λιμενικές αρχές. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας μπορεί να συντονίσει, όχι να επιβάλει (WHO). Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ένα μικρό νησιωτικό κράτος όπως το Πράσινο Ακρωτήρι μπορεί να κρατήσει ένα πλοίο εν πλω για περισσότερες από είκοσι τέσσερις ώρες, καθυστερώντας τις ιατρικές εκκενώσεις των βαριά ασθενών παρά τις πιέσεις του χειριστή (Fox News). Η λογική είναι απλή. Καμία τοπική αρχή δεν θέλει να σηκώσει το ρίσκο μιας ζωονόσου στο δικό της έδαφος.

Τα πολικά εκδρομικά πλοία λειτουργούν σε ρυθμιστικό κενό. Δεν προσεγγίζουν αμερικανικά λιμάνια, άρα δεν υπόκεινται στους ελέγχους του CDC. Διαθέτουν συνήθως έναν γιατρό και κανένα εργαστήριο PCR. Το επιβεβαιωμένο κρούσμα ταυτοποιήθηκε μόνο όταν ο ασθενής έφτασε στη Νότια Αφρική.

Το αμερικανικό σύστημα έχει αποψιλωθεί. Τον Απρίλιο 2025 καταργήθηκε η Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Επιστήμης του CDC που στέγαζε το Vessel Sanitation Program, με το προσωπικό να πέφτει από εικοσιτέσσερις σε δώδεκα αξιωματικούς για όλα τα αμερικανικά λιμάνια (CruiseWestCoast). Η αναφορά κρουσμάτων είναι υποχρεωτική μόνο όταν ξεπεραστεί το 3% του προσωπικού. Όλα τα μικρότερα μένουν αόρατα (Cruise Lobster).

Γιατί αφορά τον Πειραιά

Η Ελλάδα είχε πάνω από έξι χιλιάδες αφίξεις κρουαζιερόπλοιων το 2025, με τον Πειραιά στη δέκατη τρίτη θέση παγκοσμίως για home porting (NewMoney). Ο ΕΟΔΥ ανακοίνωσε τον Απρίλιο ότι αναδιοργανώνει το σύστημα ετοιμότητας, παραδεχόμενος ουσιαστικά ότι τα κενά υπήρχαν (ΕΟΔΥ).

Το ίδιο θεσμικό κενό που άφησε τους επιβάτες του Hondius στη μέση του Ατλαντικού επέτρεψε και τη λεπτοσπείρωση στη Ζάκυνθο πριν λίγες μέρες, πέντε χρόνια μετά τις υποσχέσεις του ΕΟΔΥ για μυοκτονία στο νησί. Ίδια ζωονόσος, ίδιο μοτίβο αδιαφορίας απέναντι στα τρωκτικά, ίδιο τέλος.

Ένα πλοίο με ύποπτα κρούσματα Χανταϊού έξω από τον Πειραιά θα βρει το Λιμενικό, τον ΕΟΔΥ και την υγειονομική επιτροπή να ψάχνουν ποιος έχει την υπογραφή. Η απάντηση δεν υπάρχει γραμμένη πουθενά.