Ξανά μάχες στο Τιγκράι της Αιθιοπίας, η ειρήνη τρίζει

Στη δυτική Τιγκράι ακούστηκε ξανά βαρύ πυροβολικό. Στις 1 Αυγούστου 2026 αναφέρθηκαν άμεσες συγκρούσεις ανάμεσα στον αιθιοπικό στρατό και τακτικές δυνάμεις των Τιγκραϊνών, στην πιο σοβαρή ένοπλη αντιπαράθεση από τότε που η Συμφωνία της Πρετόρια σταμάτησε, τον Νοέμβριο του 2022, έναν πόλεμο που στοίχισε εκατοντάδες χιλιάδες ζωές (Ahram/AFP, France 24). Δεν πρόκειται για μεμονωμένο επεισόδιο. Είναι η φυσική κατάληξη μιας ειρήνης που σταμάτησε τις μάχες, αλλά άφησε άθικτο τον πυρήνα του πολέμου.

Ο καθαρότερος δείκτης βρίσκεται στους αριθμούς του αφοπλισμού. Ως το 2026, περίπου 274.000 μαχητές είχαν καταγραφεί για την επίσημη διαδικασία αποστράτευσης στο Τιγκράι. Μόνο περίπου 63.000 την είχαν ολοκληρώσει, και η όλη διαδικασία είχε ουσιαστικά παγώσει από το 2025 (SWP). Πάνω από 200.000 άνθρωποι δηλαδή παραμένουν οπλισμένοι ή σε καταυλισμούς αναμονής, με την προσωρινή διοίκηση να ξοδεύει πάνω από το μισό του προϋπολογισμού της για να τους συντηρεί (SWP). Ο λόγος που δεν παραδίδουν τα όπλα είναι απλός. Το να αφοπλιστείς όσο ο αντίπαλος κρατά τη γη σου είναι στρατηγική αυτοκτονία.

Ό,τι δεν έλυσε η Πρετόρια

Τη συμφωνία υπέγραψαν, υπό αφρικανική διαμεσολάβηση, ο σύμβουλος του Αμπίι Άχμεντ Ρεντουάν Χουσέιν και ο εκπρόσωπος του TPLF (του κόμματος που κυβερνούσε το Τιγκράι) Γκετατσέου Ρέντα. Κατοχύρωσε την παύση πυρός και όρισε την ENDF, τον ομοσπονδιακό στρατό, ως τη μόνη νόμιμη ένοπλη δύναμη της χώρας (UN Peacemaker, ISS Africa). Παρέπεμψε όμως τα αμφισβητούμενα εδάφη (το Δυτικό Τιγκράι/Wolkait, την Τσελεμτί, τμήματα της Ράγια) σε μια αόριστη «συνταγματική διαδικασία» χωρίς χρονοδιάγραμμα.

Αυτά τα εδάφη τα κρατούν στην πράξη δυνάμεις της γειτονικής Αμχάρα, που τα διεκδικούν ως ιστορικά δικά τους. Εκεί βρίσκεται και ο λόγος που 750.000 έως 900.000 εκτοπισμένοι παραμένουν εκτός σπιτιών, οι περισσότεροι από περιοχές υπό αμχαρικό έλεγχο (Africa Center). Χωρίς λύση στο ποιος ελέγχει τη γη, δεν υπάρχει ασφαλής επιστροφή. Χωρίς επιστροφή, δεν υπάρχει πολιτική ομαλότητα. Και χωρίς ομαλότητα, ο αφοπλισμός μοιάζει, για την πλευρά του Τιγκράι, με παράδοση.

Πάνω σε αυτό το κενό στήθηκε μια τριγωνική διαμάχη εξουσίας. Η κυβέρνηση του Αμπίι στην Αντίς Αμπέμπα παρέτεινε τον Απρίλιο του 2026 τη θητεία της μεταβατικής διοίκησης του στρατηγού Ταντέσε Ουερέντε. Το TPLF δεν την αναγνώρισε. Επανέφερε το προπολεμικό κοινοβούλιο και εξέλεξε τον σκληροπυρηνικό Ντεμπρετσιόν Γκεμπρεμιχαέλ πρόεδρο μιας περιφερειακής κυβέρνησης που η πρωτεύουσα θεωρεί παράνομη (SWP). Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι ο τίτλος, αλλά ο έλεγχος των Tigray Defense Forces, των ένοπλων δυνάμεων του Τιγκράι. Ο Ντεμπρετσιόν καλεί ήδη τους Τιγκραϊνούς να «αποκαταστήσουν την τιμή τους» και να ετοιμαστούν να υπερασπιστούν την περιοχή (RFI).

Κλιμάκωση, όχι ακόμη γενικευμένος πόλεμος

Τα προειδοποιητικά σημάδια είναι σοβαρά και χρονολογημένα. Στις 31 Ιανουαρίου 2026, πλήγμα από drone, μη επανδρωμένο αεροσκάφος, κοντά στο Enticho σκότωσε έναν άνθρωπο. Από τις 29 Ιανουαρίου είχαν ανασταλεί οι πολιτικές πτήσεις προς την περιοχή (Al Jazeera, RFI). Το βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών κατέγραψε «ανανεωμένες συγκρούσεις, με αναφορές για πλήγματα drones» και συμβουλεύει κατά κάθε ταξιδιού (FCDO). Η Ουάσιγκτον πέρασε από την ανησυχία στην πράξη: στις 18 Ιουνίου επέβαλε ταξιδιωτικές απαγορεύσεις σε στελέχη του TPLF (Arab News).

Και όμως, δεν υπάρχει ακόμη δημόσια τεκμηρίωση σταθερού μετώπου σε όλη την Τιγκράι, ούτε νέων μαζικών κυμάτων εκτοπισμού. Το ακριβέστερο πλαίσιο είναι «γκρίζα ζώνη ανάμεσα σε πόλεμο και ειρήνη» (CFR).

Το κόστος όμως πέφτει ήδη στους αμάχους. Σε 78 καταυλισμούς εκτοπισμένων, το 95% ανέφερε ανεπαρκή επισιτιστική βοήθεια (Eastleigh Voice). Και η Human Rights Watch τεκμηριώνει ότι, από τον Απρίλιο του 2026, αρχές στο Τιγκράι απάγουν και στρατολογούν αμάχους, ακόμη και παιδιά 15 ετών, από σπίτια, δρόμους και χρυσωρυχεία (HRW).

Όταν μια πλευρά στρατολογεί παιδιά για να γεμίσει τις τάξεις της, δεν προετοιμάζεται για διάλογο. Προετοιμάζεται για τον πόλεμο που η Πρετόρια ανέβαλε, αντί να τερματίσει.