Βρετανική δίωξη σε Έλληνα για ιρανική κατασκοπεία

Μια φθηνή κρυφή κάμερα, χωμένη σε μια κάλτσα και κρεμασμένη σε ένα δέντρο του Λονδίνου. Αυτή η εικόνα δεν είναι παραξενιά της δικογραφίας κατά του 46χρονου Ιωάννη Αϊδινίδη, Έλληνα υπηκόου με κατοικία στο Μόναχο. Είναι η πεμπτουσία ενός μοντέλου που οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες προσπαθούν να αποκωδικοποιήσουν εδώ και τρία χρόνια: της «ενοικιαζόμενης» κατασκοπείας που ασκεί η Τεχεράνη σε ευρωπαϊκό έδαφος, στρατολογώντας αναλώσιμους για να στοχοποιήσει αντιφρονούντες και δημοσιογράφους.

Η Scotland Yard ανακοίνωσε στις 29 Μαΐου ότι ο Αϊδινίδης κατηγορείται βάσει του νέου βρετανικού Νόμου Εθνικής Ασφάλειας (National Security Act 2023), που αυστηροποιεί τις ποινές για συνδρομή σε ξένη κρατική απειλή. Η Μητροπολιτική Αστυνομία λέει ότι η ξένη υπηρεσία «εκτιμάται ότι συνδέεται με το Ιράν», και ο στόχος είναι δημοσιογράφος του Iran International, του βασικού περσόφωνου τηλεοπτικού δικτύου της αντιπολίτευσης στην εξορία, το οποίο η Τεχεράνη έχει χαρακτηρίσει «τρομοκρατική οργάνωση» από το 2022 (Met Police, Press TV). Οι εισαγγελείς περιγράφουν δύο ταξίδια, φωτογραφίες αυτοκινήτων και διευθύνσεων, την κρυφή κάμερα και μηνύματα που υποδηλώνουν πληρωμές από το εξωτερικό (Reuters/Internazionale). Όλα παραμένουν κατηγορίες, όχι αποδεδειγμένα γεγονότα. Η ακρόαση στο Old Bailey ορίστηκε για τις 19 Ιουνίου.

Το εγχειρίδιο της εύλογης άρνησης

Η κατασκοπεία δι' αντιπροσώπων, αυτό που οι αγγλόφωνες υπηρεσίες αποκαλούν proxy espionage, λειτουργεί σαν εργολαβία. Ο χειριστής (handler) δίνει μια εργασία στενή και εκτελέσιμη: φωτογράφισε αυτή τη διεύθυνση, κατέγραψε τη ρουτίνα ενός ονόματος, τοποθέτησε μια συσκευή σε ένα συγκεκριμένο σημείο. Ο ενδιάμεσος εκτελεί χωρίς να γνωρίζει την αλυσίδα από πάνω του, συχνά χωρίς καν να ξέρει για ποιον δουλεύει. Πληρώνεται σε δόσεις, μέσω κρυπτονομισμάτων ή τραπεζικών εμβασμάτων από τρίτες χώρες. Όταν συλληφθεί, δεν έχει να αποκαλύψει τίποτα κρίσιμο, γιατί δεν ξέρει τίποτα κρίσιμο.

Αυτό είναι το πραγματικό όφελος για την Τεχεράνη. Δεν χρειάζεται να στείλει επαγγελματίες πράκτορες με διπλωματικά διαβατήρια, τους οποίους οι ευρωπαϊκές αντικατασκοπείες θα εντόπιζαν σε εβδομάδες. Αντίθετα, ένας Έλληνας με κατοικία στη Γερμανία που ταξιδεύει στο ΗΒ είναι ένα ασήμαντο όνομα σε ένα αρχείο επιβατικών καταλόγων. Η δανική υπηρεσία ασφαλείας PET ήταν από τις πρώτες που μίλησαν δημόσια για ιρανική χρήση εγκληματικών δικτύων στην Ευρώπη (Iran International). Η ιρανική πρεσβεία απαίτησε «αποδείξεις», και αυτή η άρνηση είναι μέρος του συστήματος (Euronews Persian).

Από τους «επαγγελματίες» στους εργολάβους

Το πιο τεκμηριωμένο δημόσια παράδειγμα είναι αμερικανικό. Το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης κατηγόρησε τον Mohammad Baqer Al-Saadi, διπλό υπήκοο Ιράν και Ιράκ, ως επιχειρησιακό κρίκο των ιρανικών Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) και της φιλοϊρανικής ιρακινής πολιτοφυλακής Kata'ib Hezbollah. Ο ίδιος φέρεται να κατηύθυνε περίπου 18 επιθέσεις ή απόπειρες στην Ευρώπη μέσω μιας εταιρείας-πρόσοψης ονόματι HAYI (DOJ). Η ανάλυση του Center for Combating Terrorism της Στρατιωτικής Ακαδημίας West Point περιγράφει μια επιχειρησιακή μεθοδολογία που στηρίζεται σε τοπικούς εγκληματίες-εργολάβους, όχι σε ιρανικό προσωπικό (CTC West Point). Οι στόχοι δεν είναι μόνο ισραηλινά συμφέροντα, αλλά κυρίως οι ίδιοι οι Ιρανοί επικριτές στην εξορία (Arab News).

Το Iran International είναι το επίκεντρο αυτής της εκστρατείας. Η MI5 έχει αναφέρει περίπου 20 ιρανικά σχέδια με δυνητικά φονικές απειλές από το 2022, και η Μητροπολιτική Αστυνομία προσφέρει ενεργή προστασία σε περσόφωνους δημοσιογράφους (Evening Standard). Τον Απρίλιο, άγνωστοι έριξαν εμπρηστικό αντικείμενο εναντίον γραφείων του δικτύου στο Wembley (Asharq Al-Awsat). Το Λονδίνο σκλήρυνε το θεσμικό πλαίσιο πέρυσι: από τον Ιούλιο 2025 το Ιράν εντάχθηκε στην «ενισχυμένη βαθμίδα» του βρετανικού μητρώου ξένης επιρροής, με ποινές έως πέντε χρόνια για μη δηλωμένη δραστηριότητα (GOV.UK).

Η θεσμική σιωπή της Αθήνας

Για την ελληνική πλευρά, η σύλληψη Αϊδινίδη δεν είναι μακρινή είδηση. Είναι ο καθρέφτης ενός δομικού προβλήματος που η Αθήνα αρνείται να ονομάσει. Μέσα σε εννέα μήνες, οι ελληνικές αρχές εντόπισαν τέσσερις διαδοχικές υποθέσεις παρόμοιου μοτίβου γύρω από τη βάση της Σούδας: έναν Αζέρο τον Ιούνιο του 2025, έναν σμήναρχο της Πολεμικής Αεροπορίας τον Φεβρουάριο, έναν Γεωργιανό τον Μάρτιο, έναν Πολωνό τον Μάιο. Διαφορετικές εθνικότητες, ίδιο εγχειρίδιο: φωτογραφίες υποδομών, ταξίδια, εμβάσματα, μερικές φορές το ίδιο ξενοδοχείο. Η Ελλάδα δεν συνυπέγραψε την κοινή δήλωση 14 χωρών για ιρανική κατασκοπεία τον Ιούλιο 2025, και το ΚΥΣΕΑ της 28ης Φεβρουαρίου συζήτησε την ιρανική απειλή κατά της Σούδας, όχι όμως την ιρανική κατασκοπεία μέσα στη Σούδα.

Η αντίθεση με το Λονδίνο είναι ωμή. Οι Βρετανοί απαγγέλλουν κατηγορία για κατασκοπεία 13 ημέρες μετά τη σύλληψη και οδηγούν τον κατηγορούμενο στο Old Bailey σε έναν μήνα. Στην Ελλάδα, καμία από τις τέσσερις υποθέσεις της Σούδας δεν έχει ολοκληρωθεί νομικά ως κατασκοπεία. Οι κατηγορούμενοι κρατούνται για παράνομη διαμονή ή απελαύνονται. Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι αν η Τεχεράνη βρήκε έναν Έλληνα στο Μόναχο. Είναι αν το ελληνικό κράτος διαθέτει νομικά εργαλεία και πολιτική βούληση να δικάσει αυτό που οι ίδιες οι υπηρεσίες του εντοπίζουν.