Βραζιλία: Πρώτος ο Μπολσονάρου, δεξιό το Κογκρέσο

Ο Φλάβιο Μπολσονάρου, γιος του φυλακισμένου πρώην προέδρου Ζαΐρ, βγήκε πρώτος στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών της Βραζιλίας. Πήρε σχεδόν 47% έναντι 45% του Λούλα, και οι δύο θα αναμετρηθούν ξανά στις 25 Οκτωβρίου (TSE). Στην ίδια κάλπη ανανεώθηκαν 54 από τις 81 έδρες της Γερουσίας, που εγκρίνει τους κρίσιμους διορισμούς του προέδρου, και η δεξιά βγήκε ενισχυμένη (Nexo). Όποιος κερδίσει την προεδρία θα κυβερνήσει με Κογκρέσο που δεν ελέγχει μόνος του.

Τα ποσοστά προέρχονται από τη ροή του εκλογοδικείου τα ξημερώματα της 5ης Οκτωβρίου. Τότε είχαν καταμετρηθεί όλα τα εκλογικά τμήματα και η διαφορά ήταν περίπου 2,2 εκατομμύρια ψήφοι (Veja, Exame). Για εκλογή από τον πρώτο γύρο, το άρθρο 77 του Συντάγματος ζητά περισσότερες από τις μισές έγκυρες ψήφους, και κανείς δεν έφτασε εκεί (Σύνταγμα).

Ο Λούλα μίλησε το βράδυ από ξενοδοχείο στο Σάο Πάολο. Χαρακτήρισε το αποτέλεσμα απρόσμενο και ζήτησε να κινητοποιηθούν όσοι απείχαν. Ο Φλάβιο, από το επιτελείο του στην Μπραζίλια, το παρουσίασε ως ψήφο υπέρ της «αλλαγής» (Agência Brasil).

Πόσο μεγάλη ήταν η έκπληξη

Πριν από δύο ημέρες γράφαμε για δημοσκόπηση Datafolha που έδινε στον Λούλα προβάδισμα 45% έναντι 40% (To Brief). Στην τελευταία της μέτρηση, στις 2 και 3 Οκτωβρίου, η ίδια εταιρεία είχε ήδη δει την ψαλίδα να κλείνει σε 45% έναντι 42% στις έγκυρες (Folha). Η πρωτιά του Φλάβιο ολοκληρώνει λοιπόν μια τάση που οι μετρήσεις έπιαναν. Δεν ξέρουμε αν την έκρινε η μετακίνηση της τελευταίας στιγμής, η διαφορετική προσέλευση ή σφάλμα των δημοσκοπήσεων.

Ο Φλάβιο κέρδισε τον Νότο, τα Νοτιοανατολικά και τα Κεντροδυτικά. Ο Λούλα πήρε και τις εννέα πολιτείες του Βορειοανατολικού, όμως μόνο στο Σάο Πάολο ο αντίπαλός του άνοιξε διαφορά περίπου 3,4 εκατομμυρίων ψήφων (G1). Η Folha εντόπισε 714 δήμους που το 2022 είχαν ψηφίσει Λούλα και τώρα προτίμησαν τον Φλάβιο (Folha).

Τα 9,3 εκατομμύρια που μένουν στο τραπέζι

Οι υπόλοιποι υποψήφιοι συγκέντρωσαν μαζί περίπου 9,3 εκατομμύρια ψήφους, σχεδόν 8% των εγκύρων. Είναι πάνω από τετραπλάσιες από τη διαφορά των δύο πρώτων (Exame). Η Quaest, πριν από την κάλπη, έβρισκε τους ψηφοφόρους των δεξιών Ρονάλντο Καϊάδο και Ρενάν Σάντος να γέρνουν προς τον Φλάβιο σε δεύτερο γύρο. Πολλοί από αυτούς δήλωναν όμως ότι θα ψηφίσουν λευκό ή άκυρο ή ότι θα απέχουν (G1/Quaest).

Ο Φλάβιο χρειάζεται να κρατήσει το προβάδισμα και να τραβήξει ένα μέρος αυτής της δεξαμενής. Ο Λούλα χρειάζεται τις ίδιες μετακινήσεις και, επιπλέον, να φέρει στην κάλπη όσους έμειναν σπίτι. Μέτρηση της μεταφοράς ψήφων μετά την κάλπη δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί.

Η Γερουσία που θα κρίνει τις επιλογές του νικητή

Δημοσιογραφική προβολή για τη νέα Γερουσία δίνει 28 έδρες στο Κόμμα Φιλελευθέρων (PL) των Μπολσονάρου, 9 στο Κόμμα των Εργαζομένων (PT) του Λούλα και 8 στο κεντρώο MDB (Nexo). Αυτή η Γερουσία θα εγκρίνει ή θα μπλοκάρει τις επιλογές του επόμενου προέδρου για το Ανώτατο Δικαστήριο, την κεντρική τράπεζα και τη γενική εισαγγελία. Για δικαστή του Ανώτατου χρειάζονται 41 ψήφοι από τις 81 (Σύνταγμα).

Ο Φλάβιο έχει ήδη δείξει τι θα ζητήσει από αυτήν. Μετά την κάλπη μίλησε για πιθανό διορισμό τεσσάρων δικαστών του Ανώτατου σε ενδεχόμενη θητεία του (Estado de Minas). Νωρίτερα είχε υποσχεθεί προεδρική χάρη στους καταδικασμένους για τις ταραχές της 8ης Ιανουαρίου 2023 και ζήτησε να ωφεληθεί και ο πατέρας του. Ο Λούλα αντιτίθεται σε κάθε άρση των ποινών (SBT News).

Οι υποσχέσεις αυτές έχουν θεσμικά όρια. Κάθε νέος δικαστής προϋποθέτει κενή θέση και έγκριση της Γερουσίας, και ο πρόεδρος δεν μπορεί να αποπέμψει κανέναν (Σύνταγμα). Η καθαίρεση δικαστή με διαδικασία ευθύνης θέλει 54 γερουσιαστές, σχεδόν διπλάσιους από όσους προβλέπονται για το PL. Η χάρη, τέλος, δεν σβήνει αυτομάτως την καταδίκη, και αμνηστία μπορεί να δώσει μόνο νόμος του Κογκρέσου (BBC Brasil).

Στη Βουλή των 513 εδρών, η πληρέστερη προβολή δίνει 121 έδρες στο PL, 88 στην ομοσπονδία του PT και 87 στη συμμαχία των κεντροδεξιών União Brasil και PP (Correio da Manhã). Η απόλυτη πλειοψηφία είναι 257 έδρες. Ακόμη και αν προστεθούν τα συντηρητικά Republicanos, το άθροισμα φτάνει περίπου τις 248, χωρίς δέσμευση ότι θα ψηφίζουν μαζί. Το κεντρώο PSD αφήνει τα στελέχη του ελεύθερα στον δεύτερο γύρο (Poder360).

Το PL μπορεί να είναι πρώτη δύναμη και στα δύο σώματα και να χρειάζεται παρ' όλα αυτά συμμάχους για κάθε σημαντική ψηφοφορία. Στις 25 Οκτωβρίου οι Βραζιλιάνοι θα διαλέξουν πρόεδρο, όμως την πλειοψηφία για να κυβερνήσει δεν την έδωσαν σε κανέναν από τους δύο.