Η Βραζιλία στην κάλπη με τους δασμούς Τραμπ

Οι Βραζιλιάνοι ψηφίζουν αύριο για πρόεδρο, ουσιαστικά ανάμεσα στον Λουίζ Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα και τον Φλάβιο Μπολσονάρου. Οι δύο δεν αναμετρήθηκαν στην τελική ευθεία, γιατί η τελευταία τηλεμαχία της Globo ματαιώθηκε την 1η Οκτωβρίου (BBC Brasil). Στους ψηφοφόρους μένουν δύο προγράμματα, που ο ένας υπόσχεται εβδομάδα εργασίας 40 ωρών και ο άλλος μισό εκατομμύριο νέες θέσεις κράτησης (UOL, DW). Πάνω από την κάλπη βαραίνουν και οι δασμοί του Ντόναλντ Τραμπ.

Μια τηλεμαχία χωρίς μονομάχους

Ο Λούλα είχε προαναγγείλει ότι δεν θα πάει και την ίδια ώρα μιλούσε στο Flow Podcast, διαδικτυακή εκπομπή συνεντεύξεων (AP). Ο Φλάβιο, που αρχικά δεχόταν, αποσύρθηκε λίγο πριν από την έναρξη και η Globo ακύρωσε την εκπομπή, επικαλούμενη νομική αβεβαιότητα (BBC Brasil). Ο ίδιος απέδωσε την αποχώρησή του σε δικαστικές αποφάσεις που αφορούσαν την άδεια θέση του Λούλα στο πλατό και τη συμμετοχή άλλου υποψηφίου, και τις χαρακτήρισε «λογοκρισία».

Ο Λούλα υπόσχεται ότι η εβδομάδα των 40 ωρών θα έρθει χωρίς μείωση μισθού, μαζί με νέες αυξήσεις στον κατώτατο μισθό και προστασία για όσους δουλεύουν σε ψηφιακές πλατφόρμες (UOL). Τα περισσότερα από αυτά χρειάζονται ψήφο του Κογκρέσου.

Ο Φλάβιο έβαλε στο κέντρο το έγκλημα. Υπόσχεται πέντε νέες ομοσπονδιακές φυλακές υψίστης ασφαλείας, αυστηρότερους όρους αποφυλάκισης και τον χαρακτηρισμό των μεγάλων εγκληματικών οργανώσεων ως «ναρκοτρομοκρατικών» (CBN). Η συνέχεια με τον πατέρα του είναι ρητή: έχει υποσχεθεί χάρη στον Ζαΐρ Μπολσονάρου, ενώ δηλώνει ταυτόχρονα ότι θέλει να προστατεύσει το Ανώτατο Δικαστήριο (Folha).

Η Datafolha δίνει στον Λούλα 45% έναντι 40% των έγκυρων ψήφων στον πρώτο γύρο και 48% έναντι 45% σε δεύτερο (Folha/Datafolha). Η RealTime Big Data τον βάζει μπροστά με 46% έναντι 41% στον πρώτο γύρο, αλλά πίσω με 49% έναντι 51% στον δεύτερο (R7/RealTime). Και στις δύο μετρήσεις, η διαφορά του δεύτερου γύρου χωρά στο περιθώριο σφάλματος. Οι νεότερες δημοσκοπήσεις, προγραμματισμένες για σήμερα, δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.

Πού μπαίνει η Ουάσιγκτον

Την 1η Οκτωβρίου η αμερικανική πρεσβεία στην Μπραζίλια και τέσσερα προξενεία ανέστειλαν τις διά ζώσης υπηρεσίες για τις 2 και τις 5 Οκτωβρίου, επικαλούμενα λόγους ασφαλείας. Σχέση της αναστολής με τις εκλογές δεν έχει τεκμηριωθεί (Reuters). Η Ουάσιγκτον μπαίνει στην κάλπη αλλιώς. Στις 15 Ιουλίου ο Τραμπ υπέγραψε υπόμνημα για δασμό 25% στα βραζιλιάνικα προϊόντα, με εξαιρέσεις, επικαλούμενος μεταξύ άλλων τις ψηφιακές πληρωμές και την πρόσβαση στην αγορά αιθανόλης (Federal Register).

Στις 23 Ιουλίου ακολούθησε δεύτερο μέτρο για την καταναγκαστική εργασία, που αφορά 60 οικονομίες (Λευκός Οίκος). Όπου τα δύο μέτρα συναντώνται, η επιβάρυνση φτάνει έως 37,5% (The Conversation). Η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει ότι πρόκειται για θεσμοθετημένες εμπορικές διαδικασίες και ότι το δεύτερο μέτρο δεν στοχεύει μόνο τη Βραζιλία.

Ο Λούλα έχει στήσει την εκστρατεία του πάνω στην «εθνική κυριαρχία» από τον Αύγουστο (To Brief). Στον ΟΗΕ, στις 22 Σεπτεμβρίου, έδεσε την έννοια με τους δασμούς, με το Pix (το βραζιλιάνικο σύστημα ψηφιακών πληρωμών) και με τον έλεγχο των κρίσιμων ορυκτών (g1).

Στην άλλη πλευρά, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο χαρακτήρισε τον Μάιο τρομοκρατικές δύο βραζιλιάνικες εγκληματικές οργανώσεις, την Comando Vermelho (Κόκκινη Διοίκηση) και το Primeiro Comando da Capital (Πρώτη Διοίκηση της Πρωτεύουσας) (State Department). Η «ναρκοτρομοκρατία» του Φλάβιο μιλά την ίδια γλώσσα. Αυτό δείχνει πολιτική εγγύτητα, όχι συντονισμό.

Η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Βραζιλίας, με διμερές εμπόριο περίπου 171 δισ. δολαρίων το 2025, σύμφωνα με το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών (ΥΠΕΞ Κίνας). Αναλυτές βλέπουν τον Φλάβιο πιο κοντά στην Ουάσιγκτον και τον Λούλα πιο προσηλωμένο στην αυτονομία. Θυμίζουν όμως ότι ούτε η κυβέρνηση του Ζαΐρ Μπολσονάρου έκοψε το εμπόριο με το Πεκίνο (Americas Quarterly, Foreign Policy).

Για να εκλεγεί κάποιος αύριο χρειάζεται περισσότερες από τις μισές έγκυρες ψήφους, ενώ τα λευκά και τα άκυρα δεν μετρούν (Σύνταγμα, άρθρο 77). Καμία δημοσκόπηση δεν δίνει τόσο σε κανέναν, γι' αυτό το πιθανότερο είναι νέα αναμέτρηση στις 25 Οκτωβρίου, με απέναντι τα ζεύγη Λούλα–Ζεράλντο Αλκμίν και Φλάβιο Μπολσονάρου–Αλφρέντο Γκασπάρ (CNN Brasil). Όποιος κι αν κερδίσει, οι Βραζιλιάνοι διαλέγουν τον τόνο απέναντι στην Ουάσιγκτον, όχι το αν η χώρα τους θα συνεχίσει να πουλά στο Πεκίνο.