Ο Βούτσιτς προκήρυξε εκλογές για τις 25 Οκτωβρίου

Η Σερβία θα εκλέξει νέα Βουλή στις 25 Οκτωβρίου. Η ημερομηνία είναι η πρώτη χειροπιαστή νίκη ενός φοιτητικού κινήματος που κρατά τους δρόμους σχεδόν 22 μήνες, από την κατάρρευση του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ που σκότωσε δεκαέξι ανθρώπους τον Νοέμβριο του 2024 (NIN, AP). Το βασικό τους αίτημα, πρόωρες εκλογές, μόλις έγινε επίσημη ημερομηνία. Η ίδια όμως κάλπη ανοίγει στον πρόεδρο Αλεξάνταρ Βούτσιτς τον δρόμο πίσω στην εξουσία.

Η κυβέρνηση είχε ήδη προτείνει τη διάλυση της Βουλής (To Brief). Στις 9 Σεπτεμβρίου ο Βούτσιτς υπέγραψε δύο πράξεις, τη διάλυση της Εθνοσυνέλευσης και την προκήρυξη εκλογών για τις 25 Οκτωβρίου (σερβική κυβέρνηση, NIN), που δημοσιεύθηκαν την ίδια μέρα (Euronews Serbia). Ο ίδιος μίλησε για προεκλογική εκστρατεία 45 ημερών (Nova).

Εδώ η κάλπη που ζήτησαν οι διαδηλωτές γίνεται όχημα για τον άνθρωπο που θέλησαν να φύγει. Πέντε ημέρες νωρίτερα, στις 5 Σεπτεμβρίου, το κυβερνών Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS) είχε ορίσει ομόφωνα τον Βούτσιτς επικεφαλής της λίστας του και υποψήφιο πρωθυπουργό (RTS, Nedeljnik). Το σύνταγμα τον εμποδίζει να διεκδικήσει τρίτη προεδρική θητεία, άρα η πρωθυπουργία είναι η μόνη διαδρομή να κρατήσει την εξουσία. Έως τις 10 Σεπτεμβρίου δεν έχει καταθέσει παραίτηση από την Προεδρία: παραμένει πρόεδρος και λέει ότι θα αποχωρήσει αφού ολοκληρώσει κρατικές υποχρεώσεις (AP).

Δύο μηχανισμοί, άνισα οπλισμένοι

Απέναντί του, το κίνημα ανακοίνωσε στις 9 Σεπτεμβρίου δική του ομάδα πολιτών, τη «Studenti pobeđuju» («Οι φοιτητές νικούν»), με τη λίστα υποψηφίων να αναμένεται τις επόμενες ημέρες (Danas). Γύρω της συσπειρώνεται η αντιπολίτευση: το φιλελεύθερο Κίνημα Ελεύθερων Πολιτών και το Πρασινοαριστερό Μέτωπο δήλωσαν ότι δεν κατεβαίνουν αυτόνομα, μαζί με το σοσιαλδημοκρατικό κόμμα του πρώην προέδρου Μπόρις Τάντιτς και άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης (Vreme, 021).

Η αντιστοιχία δυνάμεων είναι ανισοβαρής. Από τη μία, ένα κρατικοκομματικό μηχάνημα με τον έλεγχο των δημόσιων πόρων και μεγάλου μέρους των μέσων ενημέρωσης. Από την άλλη, ένα κίνημα των δρόμων που πρέπει τώρα να μεταφράσει την οργή σε οργανωμένο ψηφοδέλτιο, και μια αντιπολίτευση που ιστορικά αυτοακυρώνεται λόγω κατακερματισμού. Το αν θα κρατήσουν όλοι αυτοί μαζί μέχρι την κάλπη είναι το πραγματικό στοίχημα, γιατί η διάσπαση ήταν πάντα το μεγαλύτερο περιουσιακό στοιχείο του Βούτσιτς.

Ο ψυχρός αριθμός που ορίζει τη νίκη είναι 126 από τις 250 έδρες, η πλειοψηφία που χρειάζεται για να σχηματιστεί κυβέρνηση (To Brief). Υπάρχει όμως και δεύτερο κριτήριο. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι βελτίωσε τις εκλογικές συνθήκες και υιοθέτησε μέρος των συστάσεων του ΟΑΣΕ, του οργανισμού για την ασφάλεια και τη συνεργασία στην Ευρώπη, ενώ η αντιπολίτευση επιμένει ότι εκκρεμούν ζητήματα για τη χρήση δημόσιων πόρων, την πρόσβαση στα μέσα και το εκλογικό μητρώο (σερβική κυβέρνηση). Η ικανοποίηση του αιτήματος για κάλπη είναι γεγονός. Η ποιότητα της αναμέτρησης παραμένει χωριστό, ανοιχτό ζήτημα.

Στις 25 Οκτωβρίου δεν κρίνεται μόνο ποιος κυβερνά τη Σερβία. Μια κάλπη που επέβαλε ο δρόμος μπορεί να αποδυναμώσει τον Βούτσιτς ή να τον εγκαταστήσει ξανά στην εξουσία, αυτή τη φορά ως πρωθυπουργό. Οι Βρυξέλλες δένουν την ενταξιακή πορεία του Βελιγραδίου με τη λειτουργία των θεσμών. Θα σταθούν λιγότερο στο ποιος νίκησε και περισσότερο στο αν η διαδικασία άντεξε σε έλεγχο αξιοπιστίας.