Η Βουλή ψήφισε 33 αλλαγές Συντάγματος· δεν ισχύουν ακόμη

Η Βουλή ενέκρινε χθες και τις 33 αλλαγές του Συντάγματος που είχε προτείνει η ΝΔ. Κι όμως, ούτε λέξη δεν αλλάζει σήμερα: καμία διάταξη δεν συγκέντρωσε τον αριθμό που θα την κλείδωνε, τις 180 ψήφους. Η αναθεώρηση, η διαδικασία που ξαναγράφει τα θεμελιώδη άρθρα του πολιτεύματος, μετακομίζει έτσι ολόκληρη στην επόμενη Βουλή, στους συσχετισμούς μετά τις εκλογές.

Ήταν η δεύτερη και τελευταία ψηφοφορία της σημερινής Βουλής, εκείνης που αποφασίζει μόνο ποια άρθρα ανοίγουν προς αλλαγή. Ψήφισαν 293 βουλευτές, ονομαστικά και ηλεκτρονικά, και όλες οι διατάξεις πήραν από 158 έως 161 «ναι», χωρίς καμία να φτάσει τις 180 (Enikos, in.gr). Η εικόνα ήταν σχεδόν ίδια με την πρώτη ψηφοφορία στα τέλη Ιουλίου, όταν οι διατάξεις είχαν κινηθεί ξανά στο ίδιο εύρος (To Brief).

Γιατί καμία αλλαγή δεν ισχύει

Το άρθρο 110 χωρίζει υποχρεωτικά την αναθεώρηση σε δύο Βουλές: η πρώτη ορίζει ποια άρθρα ανοίγουν, η δεύτερη, μετά τις εκλογές, γράφει το τελικό περιεχόμενο. Τα κατώφλια, όμως, λειτουργούν αντίστροφα. Όταν μια διάταξη πάρει 180 ψήφους ή περισσότερες και στις δύο ψηφοφορίες της πρώτης Βουλής, στην επόμενη αρκούν 151. Όταν μείνει μεταξύ 151 και 179, όπως τώρα και με τις 33, η επόμενη Βουλή θα χρειαστεί 180 για την καθεμία (Βουλή των Ελλήνων, e-nomothesia).

Με τον τρόπο που τις ενέκρινε, η Βουλή μετέτρεψε καθεμία από τις 33 αλλαγές σε ξεχωριστή μετεκλογική διαπραγμάτευση. Ακόμη και μια αυτοδύναμη κυβέρνηση δεν θα φτάνει: σε σώμα 300 εδρών, το όριο των 180 σημαίνει ότι ένα πρώτο κόμμα με 160 βουλευτές χρειάζεται άλλους 20, κι ένα εξαιρετικά ισχυρό με 170 έδρες άλλους 10 (constitutionalism.gr).

Τα άρθρα που κρίνουν τη μάχη

Πού ακριβώς θα δοθεί αυτή η μάχη φαίνεται στα άρθρα με το μεγαλύτερο βάρος. Το άρθρο 16 ανοίγει τη δυνατότητα να λειτουργήσουν μη κρατικά, μη κερδοσκοπικά πανεπιστήμια υπό κρατική εποπτεία, χωρίς το ίδιο το Σύνταγμα να ιδρύει σχολή ή να ορίζει δίδακτρα, αφού αυτά θα τα καθορίσει ο εφαρμοστικός νόμος (Βουλή). Το άρθρο 86 μεταφέρει την ανάκριση για υπουργικά αδικήματα σε δικαστές, αλλά κρατά στη Βουλή την τελική απόφαση για δίωξη, μια μερική και όχι πλήρη αποπολιτικοποίηση (Reporter).

Το άρθρο 90 βγάζει την επιλογή των προέδρων των ανώτατων δικαστηρίων από το Υπουργικό Συμβούλιο και τη δίνει σε κοινοβουλευτική επιτροπή (CNN Greece). Και το άρθρο 103 επιτρέπει να συνδεθεί η μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων με την αξιολόγηση, κάτι που η ΕΝΑΠ, η ομοσπονδία των εργαζομένων στη δημόσια διοίκηση, διάβασε ως άνοιγμα προς την άρση της μονιμότητας (ΕΝΑΠ).

Το κλειδί για τις 180 είναι σήμερα το ΠΑΣΟΚ. Ψήφισε «παρών» σε 15 διατάξεις και καταψήφισε τις υπόλοιπες (Το Βήμα, Capital). Το «παρών» δεν είναι θετική ψήφος ούτε υπόσχεση στήριξης: αφήνει τη διάταξη να περάσει χάρη στις ψήφους της ΝΔ, αλλά την κρατά μακριά από τις 180. Ο Νίκος Ανδρουλάκης το εξήγησε ως άρνηση να δώσει «λευκή επιταγή». Διαφωνία υπήρξε και μέσα στη ΝΔ: η Ντόρα Μπακογιάννη ψήφισε «παρών» στο άρθρο 30, για τη μία εξαετή θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας (CNN Greece).

Πόσο μετράει το κατώφλι των 180 το έδειξε η προηγούμενη αναθεώρηση, του 2019. Τότε το άρθρο για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας είχε περάσει με 224 ψήφους στην πρώτη Βουλή, κι έτσι η επόμενη μπόρεσε να το αλλάξει με μόλις 158. Αντίθετα, όσα άρθρα είχαν μείνει στις 179 απαιτούσαν 180 και δεν διαμορφώθηκαν μονομερώς (Βουλή των Ελλήνων, ΦΕΚ 2019). Η σημερινή αποτυχία των 180 δεν ακυρώνει τίποτα, αλλά δίνει στο δεύτερο κόμμα, ή σε έναν συνασπισμό, πραγματικό δικαίωμα βέτο στο τελικό κείμενο.

Γι' αυτό η πραγματική μάχη δεν κρίθηκε σε αυτή την ψηφοφορία. Οι επόμενες εκλογές θα κρίνουν δύο πράγματα μαζί: ποιος θα κρατά την πένα που γράφει το νέο περιεχόμενο, και ποιος θα διαθέτει τις 180 ψήφους για να το επιβάλει. Μέχρι τότε, οι 33 αλλαγές παραμένουν ανοιχτές υποθέσεις, όχι νέο Σύνταγμα.