Βουλευτές αμφισβητούν το «100% τηλεδιοίκηση» στη γραμμή Αθήνα-Θεσσαλονίκη

Τέσσερις ανεξάρτητες βουλευτές έφεραν στη Βουλή δύο εσωτερικές εγκυκλίους του ΟΣΕ που, για τμήματα γύρω από τον Δομοκό, περιγράφουν τρένα να κινούνται με κλειστά σήματα και χειρόγραφες εντολές, ενώ η κυβέρνηση ανακοινώνει ότι η κύρια σιδηροδρομική γραμμή της χώρας, το Αθήνα-Θεσσαλονίκη, λειτουργεί πλέον με «100% τηλεδιοίκηση» (Olympia). Τηλεδιοίκηση είναι ο κεντρικός ηλεκτρονικός έλεγχος της κυκλοφορίας από ένα κέντρο, αντί για τοπικούς σταθμάρχες σε κάθε σταθμό. Τρία χρόνια μετά τα Τέμπη, το ερώτημα είναι αν η δηλωμένη ασφάλεια λειτουργεί σε κάθε χιλιόμετρο ή μόνο στην ανακοίνωση.

Το περιεχόμενο των εγκυκλίων, όπως το μετέφεραν το Έθνος και η «Δημοκρατία», δείχνει το αντίθετο μιας αυτοματοποιημένης γραμμής (Έθνος, Δημοκρατία). Η εγκατάσταση ασφαλείας του Δομοκού, σημειώνει η πρώτη, «εξακολουθεί να βρίσκεται υπό αποκατάσταση». Τα σήματα εξόδου προς και από τον Παλαιοφάρσαλο είναι κλειστά. Η διέλευση γίνεται μόνο με τηλεγράφημα ή ειδική εντολή. Πριν περάσει το επόμενο τρένο, κάποιος πρέπει να επιβεβαιώσει ότι το προηγούμενο έφτασε ολόκληρο, ενώ στον σταθμό απαγορεύονται οι διασταυρώσεις. Δεν είναι ανεξέλεγκτη κυκλοφορία, είναι οργανωμένη χειροκίνητη εφεδρεία. Είναι όμως περισσότερες ανθρώπινες επιβεβαιώσεις ακριβώς εκεί όπου η επίσημη αφήγηση περιγράφει αυτοματοποίηση.

Η ίδια η κυβέρνηση, πάντως, δεν λέει ακριβώς αυτό που λέει το σύνθημα. Στις 6 Σεπτεμβρίου, στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ), ο Κυριάκος Μητσοτάκης μίλησε για «το πρώτο δρομολόγιο με πλήρη τηλεδιοίκηση και ηλεκτρονική σήμανση», και ξεχωριστά είπε ότι το ETCS, το ευρωπαϊκό σύστημα που φρενάρει μόνο του ένα τρένο όταν προσπεράσει κόκκινο σήμα, είναι «ήδη πλήρως εγκατεστημένο και σύντομα θα πιστοποιηθεί» (ΕΡΤ, HuffPost). Η διάκριση δεν είναι λεκτική: εγκατάσταση, έγκριση και συνεχής λειτουργία είναι τρία διαφορετικά στάδια, και ο πρωθυπουργός τοποθέτησε το αυτόματο φρένο στο πρώτο. Το απόλυτο «100%» το είχε πει πιο ευθέως στις 31 Αυγούστου ο τότε υπουργός Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης, δήλωση που είχαμε αναλύσει (CNN Greece, To Brief).

Το πιο συγκεκριμένο βήμα προόδου έχει ημερομηνία. Στις 2 Σεπτεμβρίου η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ), ο ανεξάρτητος επόπτης ασφάλειας, ενέκρινε τη θέση σε λειτουργία των εγκαταστάσεων ETCS πάνω στη γραμμή (τον λεγόμενο παρατρόχιο εξοπλισμό) στα τμήματα Οινόη-Τιθορέα και Λάρισα-Πλατύ, με τις αποφάσεις 67 και 68 του 2026 (in.gr, gov.gr). Είναι πραγματικό βήμα αδειοδότησης, που όμως δεν καλύπτει ονομαστικά τα επίμαχα υποτμήματα γύρω από τον Δομοκό, ούτε σημαίνει ότι κάθε συρμός στη διαδρομή χρησιμοποιεί ήδη το σύστημα. Την ίδια μέρα, το πρώτο απογευματινό υπεραστικό δρομολόγιο παρουσιάστηκε να τρέχει «με 100% σηματοδότηση και τηλεδιοίκηση» (CNN Greece).

Αυτό ζητούν να ξεκαθαρίσουν οι τέσσερις βουλευτές. Οι Γιώτα Πούλου, Μυρτώ Κοροβέση, Κυριακή Μάλαμα και Θεοδώρα Τζάκρη ζητούν από τον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών να επιβεβαιώσει ή να διαψεύσει το περιεχόμενο των εγκυκλίων, να εξηγήσει πώς συμβιβάζεται η διαβεβαίωση για «100% τηλεδιοίκηση» με τις εξαιρέσεις που αυτές περιγράφουν, και να δώσει δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα πλήρους λειτουργίας και των τριών συστημάτων (Olympia). Η γραπτή ερώτηση υποχρεώνει επίσημη υπουργική απάντηση, δεν πιστοποιεί όμως από μόνη της τις τεχνικές καταγγελίες.

Αυτό, όμως, θέλει προσοχή. Οι εγκύκλιοι δημοσιεύτηκαν στις 3 και 4 Σεπτεμβρίου, η δήλωση Μητσοτάκη έγινε στις 6. Οι δημοσιογραφικές περιγραφές δείχνουν ότι οι περιορισμοί ίσχυαν τις πρώτες μέρες του μήνα, δεν αποδεικνύουν όμως ότι παρέμεναν σε ισχύ την ημέρα που μίλησε ο πρωθυπουργός. Ούτε τα ίδια τα έγγραφα έχουν δημοσιοποιηθεί αυτούσια, με αριθμούς και ημερομηνίες ισχύος. Την Παρασκευή «ΤΑ ΝΕΑ» προανήγγειλαν και δεύτερο τεκμήριο, μια εσωτερική επιστολή για τα τμήματα Οινόη-Τιθορέα, Λειανοκλάδι-Δομοκός και Δομοκός-Λάρισα, δηλαδή για σημεία που οι αποφάσεις της ΡΑΣ δεν καλύπτουν, χωρίς ωστόσο να έχει ακόμη δημοσιευτεί (in.gr).

Η ευθύνη, εξάλλου, έχει αλλάξει χέρια: ο Κυρανάκης είναι πλέον πρώην υπουργός και γραμματέας της ΝΔ, και αρμόδιος αναπληρωτής υπουργός είναι ο Γιώργος Κώτσηρας (Το Βήμα). Το «100%» ανακοινώθηκε ως ορόσημο, και μπορεί κάλλιστα να είναι αληθινό. Αν όμως ισχύει σε κάθε τμήμα και κάθε μέρα, ή αν στον Δομοκό τα τρένα κινούνται ακόμη με τηλεγραφήματα, δεν το κρίνει μια φράση στη ΔΕΘ αλλά η τμήμα-τμήμα, ημέρα-ημέρα απάντηση που οφείλει ο Γιώργος Κώτσηρας στη Βουλή. Μέχρι εκείνη την επίσημη απάντηση, η ερώτηση των τεσσάρων βουλευτών παραμένει το πιο ακριβές μέτρο της δηλωμένης ασφάλειας: όχι τι εγκαταστάθηκε, αλλά τι λειτουργούσε πραγματικά την ημέρα που ειπώθηκε το «100%».