Βόμβα σε καφέ δίπλα στα δικαστήρια της Δαμασκού

Εννέα άνθρωποι σκοτώθηκαν και περίπου 20 τραυματίστηκαν το μεσημέρι της 2ας Ιουλίου, όταν ένας αυτοσχέδιος εκρηκτικός μηχανισμός εξερράγη μέσα σε ένα καφέ στην οδό al-Nasr της Δαμασκού (Al Jazeera). Το σημείο δεν ήταν τυχαίο. Το καφέ βρίσκεται μόλις 100 μέτρα από την είσοδο του Μεγάρου Δικαιοσύνης και ήταν στέκι δικηγόρων και εργαζομένων στα δικαστήρια, ακριβώς εκεί όπου η νέα εξουσία υπόσχεται δικαιοσύνη και τάξη.

Ο μηχανισμός, τον οποίο οι αρχές αποδίδουν σε τοποθέτηση βόμβας και όχι σε ατύχημα, ζύγιζε περίπου ένα κιλό και ήταν γεμισμένος με μεταλλικά θραύσματα, σχεδιασμένος να σκορπίσει τραύματα σε κλειστό, πολυσύχναστο χώρο (The Straits Times). Ο απολογισμός των θυμάτων μετακινήθηκε μέσα στην ημέρα. Οι πρώτες αναφορές μιλούσαν για πέντε ή έξι νεκρούς, πριν η κυβέρνηση σταθεροποιήσει τον αριθμό στους εννέα (DW). Παραμένει, δηλαδή, ένας επίσημος και εξελισσόμενος αριθμός, όχι κάτι που έχει πιστοποιήσει ανεξάρτητος μηχανισμός. Πηγή ασφαλείας ανέφερε ότι ένας άνδρας μπήκε, άφησε τη βόμβα κάτω από τραπέζι και αποχώρησε, όμως αυτή η εκδοχή δεν έχει επιβεβαιωθεί (BBC).

Δίπλα στις δίκες του παλιού καθεστώτος

Η γεωγραφία της επίθεσης εξηγεί το βάρος της. Στο ίδιο δικαστικό συγκρότημα διεξάγονται αυτή τη στιγμή δίκες συμβόλων του καθεστώτος Άσαντ, ανάμεσά τους ο Atef Najib, ο Wassim al-Assad και ο πρώην μεγάλος μουφτής Ahmad Badreddin Hassoun (Al Jazeera). Λίγες ημέρες νωρίτερα, ο υπουργός Δικαιοσύνης διακήρυσσε ότι η νέα Συρία θα αποδώσει λογοδοσία «μέσω του νόμου και των κρατικών θεσμών», χωρίς «χάος ή εκδίκηση» (SANA). Μια βόμβα με θραύσματα λίγα μέτρα από αυτό ακριβώς το κτίριο πλήττει την πιο κρίσιμη υπόσχεση της ηγεσίας του Αχμάντ αλ-Σαράα, ότι η Δαμασκός ελέγχεται.

Καμία οργάνωση δεν έχει αναλάβει την ευθύνη, και αυτή η σιωπή αφήνει ανοιχτά περισσότερα από ένα σενάρια. Η πιο λογική υπόθεση παραμένει το ISIS, που κερδίζει όσο η νέα τάξη δείχνει ότι δεν κρατά ούτε την πρωτεύουσα. Το κίνητρό του συνδέεται με ένα άλυτο πρόβλημα: πάνω από 10.000 μαχητές του κρατούνται σε φυλακές που φύλαγαν μέχρι πρότινος οι κουρδικές δυνάμεις, και η μεταβίβαση αυτών των αρμοδιοτήτων στο νέο κράτος αφήνει κενά (The Guardian). Όμως ένας μικρός μηχανισμός δίπλα σε δικαστήριο δεν φέρει από μόνος του «υπογραφή» ISIS. Εξίσου σαφές κίνητρο έχουν υπολείμματα του παλιού καθεστώτος που θέλουν να μπλοκάρουν τις δίκες και να εκθέσουν τη νέα εξουσία (Critical Threats). Η απόδοση ευθύνης, με τα σημερινά δεδομένα, θα ήταν πρόωρη.

Το χτύπημα δεν ήρθε από το πουθενά. Στις 16 Ιουνίου βόμβα σε όχημα τραυμάτισε δικαστικό αξιωματούχο νότια της Δαμασκού, ενώ τον Μάιο σημειώθηκε σειρά επιθέσεων, από παγιδευμένο αυτοκίνητο κοντά σε στρατιωτική εγκατάσταση έως εκρηκτικό μηχανισμό σε λεωφορείο (Shafaq News). Το περιβάλλον ασφαλείας ήταν ήδη πορώδες.

Γιατί αφορά την Αθήνα

Η επίσημη αφήγηση κινήθηκε γρήγορα προς τη γλώσσα της «τρομοκρατίας». Έτσι το βάρος μετατοπίζεται από το ερώτημα «πώς απέτυχε η ασφάλεια τόσο κοντά στο δικαστήριο;» στο «το κράτος αντέχει» (BBC Arabic). Η Άγκυρα, που έχει διαμορφώσει σε μεγάλο βαθμό τη νέα τάξη, καταδίκασε το χτύπημα ως απόπειρα υπονόμευσης της σταθερότητας και δήλωσε ότι θα σταθεί δίπλα στη Δαμασκό, χωρίς να ανοίξει το κουρδικό μέτωπο (Haberler).

Για την Ελλάδα το διακύβευμα δεν είναι οικονομικό, είναι θεσμικό. Η Αθήνα διατηρεί πρεσβεία στη Δαμασκό (ΥΠΕΞ) και έχει επενδύσει διπλωματικά στη λογική ότι η μετάβαση μπορεί να παραγάγει κανονικό κράτος, τονίζοντας στον ΟΗΕ ότι μια σταθερή Συρία σταθεροποιεί όλη την Ανατολική Μεσόγειο (Greece for UNSC). Στη Δαμασκό εδρεύει επίσης το Πατριαρχείο Αντιοχείας. Είχε ήδη ζητήσει από το κράτος να πάψει να βαφτίζει τα επαναλαμβανόμενα επεισόδια «μεμονωμένες πράξεις» (Πατριαρχείο Αντιοχείας). Η βόμβα στο καφέ είναι ακριβώς το είδος του επεισοδίου που το Πατριαρχείο προειδοποιούσε να μη θεωρηθεί μεμονωμένο, καθώς οι επιθέσεις κατά μειονοτήτων και θεσμών πυκνώνουν (To Brief).

Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι απλό και σκληρό. Ήταν ένα μεμονωμένο χτύπημα ή η αρχή μιας καμπάνιας που θέλει να αποδείξει ότι η νέα Δαμασκός δεν μπορεί να προστατεύσει ούτε το ίδιο το σκηνικό της δικαιοσύνης της;