Η Volkswagen συμφώνησε: εργοστάσιο όπλων το Όσναμπρουκ

Ένα εργοστάσιο αυτοκινήτων καταδικασμένο να κλείσει μπορεί να ξαναζήσει φτιάχνοντας όπλα. Αυτό είναι, σε μία γραμμή, το σχέδιο για τη μονάδα της Volkswagen στο Όσναμπρουκ της βόρειας Γερμανίας, όπου περίπου 1.800 εργαζόμενοι σταματούν να συναρμολογούν αυτοκίνητα (σήμερα το ανοιχτό T-Roc) το καλοκαίρι του 2027. Στις 7 Σεπτεμβρίου η VW ανακοίνωσε ότι συμφώνησε τους βασικούς όρους με το κρατίδιο της Κάτω Σαξονίας και το επενδυτικό σχήμα Aurelius Capital για πιθανή πώληση του εργοστασίου, με στόχο τη σταδιακή μετατροπή του σε κέντρο αμυντικής παραγωγής (Volkswagen, CNN μέσω KEYT).

Το γιατί μας αφορά ξεπερνά το ίδιο το εργοστάσιο. Είναι το πρώτο συγκεκριμένο τεστ ενός ερωτήματος που κρέμεται πάνω από όλη την ευρωπαϊκή βιομηχανία: μπορεί το κύμα αμυντικών δαπανών να απορροφήσει τα εργοστάσια και τους ανθρώπους που περισσεύουν από τη συρρίκνωση της αυτοκινητοβιομηχανίας; Η υπόθεση έρχεται σε συνέχεια της αναδιάρθρωσης που ανέβασε τις περικοπές της VW στις 100.000 θέσεις έως το 2030 (To Brief).

Τι έχει συμφωνηθεί, τι παραμένει προσδοκία

Οι τίτλοι που λένε «πουλήθηκε» ή «περνά στη Rafael» τρέχουν μπροστά από τα γεγονότα. Η ίδια η VW μιλά προσεκτικά για «πιθανή πώληση» και «σχεδιαζόμενη» δομή: η Aurelius προβλέπεται να γίνει πλειοψηφικός ιδιοκτήτης και η Κάτω Σαξονία να συμμετάσχει μαζί της, όμως τίμημα, ακριβή ποσοστά και ύψος επενδύσεων δεν έχουν ανακοινωθεί (Handelsblatt). Απομένουν οι οριστικές συμβάσεις, οι αποφάσεις των εταιρικών οργάνων και ο ρυθμιστικός έλεγχος.

Το ίδιο προκαταρκτική είναι και η συνεργασία με τη Rafael. Το πρώτο μεγάλο έργο της νέας μονάδας σχεδιάζεται να είναι μια συμφωνία με την ισραηλινή Rafael Advanced Defense Systems για πιθανή παραγωγή συστημάτων και εξαρτημάτων αεράμυνας στη Γερμανία, προς το παρόν μια δήλωση προθέσεων με τις διαπραγματεύσεις και τις εγκρίσεις να ακολουθούν (Calcalist). Η Rafael είναι γνωστή για το Iron Dome, όμως η Γερμανία δεν έχει αγοράσει το σύστημα: ό,τι κι αν παραχθεί εκεί, δεν θα είναι «εργοστάσιο Iron Dome» (Globes).

Ο αριθμός που κρίνει τη «διάσωση»

Η VW δεσμεύεται επίσημα ότι «περισσότεροι από 1.200» εργαζόμενοι αποκτούν προοπτική στη νέα μονάδα (Volkswagen). Ο πιο καθαρός υπολογισμός έρχεται από το σωματείο και το ανεξάρτητο ρεπορτάζ: περίπου 1.400 εργαζόμενοι παίρνουν αρχική προοπτική μετάβασης (Ingenieur.de). Λόγω φυσικών αποχωρήσεων και πρόωρων συνταξιοδοτήσεων, η νέα εταιρεία θα λειτουργήσει με γύρω στις 1.200 θέσεις, με εγγύηση απασχόλησης ως το τέλος του 2029 (Tagesschau). Με απλά λόγια: από τους 1.800 σημερινούς, η «διάσωση» καλύπτει κάπου ανάμεσα στα δύο τρίτα και τα τρία τέταρτα. Για τους υπόλοιπους, ιδίως σε τμήματα τεχνικής ανάπτυξης, δεν έχει ανακοινωθεί δημόσια λύση (Spiegel).

Ποιος κερδίζει, λοιπόν, αν το σχέδιο κλείσει; Η VW βγαίνει από μια μη βιώσιμη γραμμή αυτοκινήτων χωρίς το πολιτικό κόστος ενός σκέτου λουκέτου. Η Aurelius και η Rafael αποκτούν παραγωγική βάση σε μια αγορά με αυξανόμενη ζήτηση. Και η Κάτω Σαξονία κρατά ένα κομμάτι βιομηχανικής απασχόλησης· ο πρωθυπουργός του κρατιδίου Olaf Lies παρομοίασε τον ρόλο του κράτους με την κρατική εμπλοκή στη διάσωση των ναυπηγείων Meyer Werft (Reuters μέσω Euronext). Δεν γεννιούνται όμως νέες θέσεις: η απασχόληση αλλάζει τομέα, από τα αυτοκίνητα στην άμυνα, και εργοδότη, με τη VW να δίνει τη θέση της σε ένα σχήμα ιδιώτη επενδυτή, κρατιδίου και ισραηλινού τεχνολογικού εταίρου.

Και δεν φτάνει η υπογραφή για να γεμίσει μια γραμμή παραγωγής. Μια αμυντική δαπάνη είναι στην αρχή ένα κονδύλι ή μια πολιτική πρόθεση· για να γίνει δουλειά χρειάζονται παραγγελία, σύμβαση, πιστοποίηση, προμηθευτές, εργάτες με τις σωστές δεξιότητες και, κυρίως, χρόνος. Το Όσναμπρουκ είναι η πρώτη φορά που η πλεονάζουσα δυναμικότητα ενός μεγάλου εργοστασίου αυτοκινήτων ζευγαρώνει τόσο συγκεκριμένα με αμυντική ζήτηση (Reuters μέσω Euronext, CNN μέσω KEYT).

Το προσύμφωνο, αν προχωρήσει, πράγματι σώζει το εργοστάσιο. Στηρίζεται όμως σε εκατοντάδες λιγότερες δουλειές απ' όσες υπάρχουν σήμερα, και σε παραγγελίες που ακόμη δεν έχουν υπογραφεί. Το Όσναμπρουκ δεν αποδεικνύει ακόμη ότι ο επανεξοπλισμός σώζει τη βιομηχανία· είναι το πρώτο πείραμα για το αν μπορεί καν να την απορροφήσει.