Ο βαρύς λογαριασμός: Βλάβες COVID, καρκίνος σε νέους και ισόβια φάρμακα παχυσαρκίας

Η πανδημία τελείωσε, αλλά οι λογαριασμοί της μόλις αρχίζουν να φτάνουν. Τον τελευταίο μήνα, τρεις ανεξάρτητες έρευνες σκιαγραφούν ένα κοινό πρόβλημα: νοσήματα που δεν φεύγουν, δεν μειώνονται και δεν θεραπεύονται φθηνά. Και πίσω απ' όλα, ένα δημόσιο σύστημα υγείας που πρέπει να πληρώσει.

Ο COVID αφήνει σημάδια στον εγκέφαλο — η γρίπη όχι

Πέντε χρόνια μετά την πανδημία, μια ερευνητική ομάδα στο Πανεπιστήμιο Tulane έκανε κάτι απλό αλλά αποκαλυπτικό: μόλυνε πειραματόζωα με COVID-19 και γρίπη υπό ίδιες συνθήκες, και περίμενε να δει τι θα μείνει πίσω (Tulane University). Η γρίπη πέρασε χωρίς ίχνη. Ο SARS-CoV-2 άφησε μικροαιμορραγίες στα αγγεία του εγκεφάλου — μικροσκοπικές αιμορραγίες που διαταράσσουν τη σεροτονίνη και τη ντοπαμίνη, τις ουσίες που ελέγχουν διάθεση, συγκέντρωση και ενέργεια (Neuroscience News).

Αυτό δίνει βιολογική εξήγηση στη «νοητική θόλωση» που αναφέρουν εκατομμύρια: δεν είναι στο κεφάλι τους — είναι στα αγγεία του κεφαλιού τους. Η πλειοψηφία βελτιώνεται με τον καιρό, αλλά κανείς δεν ξέρει ακόμα αν η ζημιά αναστρέφεται πλήρως. Για τα συστήματα υγείας, αυτό σημαίνει έναν αόρατο στρατό ασθενών με χρόνια νευρολογικά συμπτώματα — και κανένα πρωτόκολλο θεραπείας.

Ο καρκίνος μαστού χτυπά νεότερες γυναίκες

Πάνω σ' αυτό, μελέτη στο Lancet Oncology με δεδομένα 204 χωρών προβλέπει 3,56 εκατομμύρια νέα κρούσματα καρκίνου μαστού ετησίως ως το 2050 — αύξηση 33% σε σχέση με σήμερα. Οι θάνατοι αναμένεται να αυξηθούν κατά 44% (Euronews). Γήρανση, παχυσαρκία, καθυστερημένη τεκνοποίηση — οι αιτίες είναι γνωστές. Αυτό που ανησυχεί τους ερευνητές είναι ότι τα κρούσματα σε γυναίκες κάτω των 54 αυξήθηκαν κατά 29% από το 1990 — μοτίβο που βλέπουμε και στον καρκίνο εντέρου.

Το 28% της συνολικής επιβάρυνσης συνδέεται με παράγοντες που μπορούμε να αλλάξουμε: κάπνισμα, αλκοόλ, παχυσαρκία, αδράνεια, ζάχαρη, κόκκινο κρέας (EurekAlert). Δηλαδή: ο προσυμπτωματικός έλεγχος και η πρόληψη σώζουν ζωές — αλλά κοστίζουν, σε εξοπλισμό, προσωπικό και πολιτική δέσμευση.

Τα φάρμακα παχυσαρκίας δουλεύουν — μόνο όσο τα παίρνεις

Τα GLP-1 φάρμακα — που είχαμε εξετάσει πρόσφατα — μιμούνται ορμόνες κορεσμού και πετυχαίνουν 15-21% απώλεια βάρους (AJMC). Αλλά όταν σταματάς, τα δύο τρίτα του βάρους γυρίζουν πίσω μέσα σε ένα χρόνο (PMC). Η παχυσαρκία, εν ολίγοις, δεν «θεραπεύεται» — διαχειρίζεται. Σαν τη χοληστερίνη: κόβεις το χάπι, ανεβαίνουν οι τιμές.

Γι' αυτό ο υπουργός Υγείας ανακοίνωσε ότι οι 6.500+ ασθενείς του προγράμματος «Προλαμβάνω» θα συνεχίσουν δωρεάν θεραπεία πέραν των αρχικών 8 μηνών (Zougla). Στην πράξη, αυτό σημαίνει μόνιμη επιδότηση — με κόστος €800-1.000 τον μήνα ανά ασθενή στις διεθνείς τιμές. Πόσο καιρό μπορεί να αντέξει αυτό μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, δεν το ξέρει κανείς ακόμα.

Το κοινό νήμα δεν είναι θεωρητικό. Νευρολογικά ίχνη COVID, αυξανόμενος καρκίνος σε νεότερους ανθρώπους, φάρμακα που δουλεύουν μόνο εφ' όρου ζωής: κάθε νέα απάντηση της ιατρικής φέρνει και έναν νέο λογαριασμό. Κάποιος πρέπει να τον πληρώσει.