Βαλκανικός διάδρομος αερίου: Το νέο γεωπολιτικό σχέδιο σκοντάφτει στις μηδενικές εμπορικές κρατήσεις

Η αγορά είπε το κρίσιμο πριν από την τετραμερή της Αθήνας: μηδενικές κρατήσεις για τον Μάιο του 2026 και σχεδόν μηδενικό ενδιαφέρον στις δημοπρασίες Δεκ. 2025-Φεβ. 2026 (To Brief, To Brief). Δηλαδή το πολιτικό σχέδιο μεγαλώνει, ενώ οι αγοραστές ακόμη δεν έχουν δείξει ότι θέλουν να πληρώσουν για να το χρησιμοποιήσουν.

Στην Αθήνα συμφωνήθηκε η διεύρυνση του Διαδρόμου ώστε να περιλάβει τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία, μαζί με θεσμοθετημένη συνεργασία Ελλάδας, Βουλγαρίας, Βόρειας Μακεδονίας και Σερβίας, με επόμενη υπουργική συνάντηση στο Βελιγράδι τον Σεπτέμβριο (Euronews, News247). Στο χαρτί, η Ελλάδα γίνεται πύλη φυσικού αερίου προς τα Βαλκάνια: LNG μπαίνει από ελληνικές εγκαταστάσεις, περνά βόρεια και μειώνει την εξάρτηση από τη Ρωσία.

Αυτό είναι το ισχυρότερο επιχείρημα υπέρ του project. Η Ευρώπη θέλει να βγει από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα ως το 2027, στο πλαίσιο του REPowerEU (European Commission). Οι ΗΠΑ βλέπουν τον Διάδρομο ως όχημα περαιτέρω εδραίωσης: το αμερικανικό LNG κάλυψε περίπου το 57% των ευρωπαϊκών εισαγωγών το 2025 και οδεύει προς τα 2/3 το 2026 (Euronews), εξού και η ρητή πίεση για νέα συμβόλαια (U.S. DOE). Το σχέδιο έχει γεωπολιτική λογική. Το ερώτημα είναι αν έχει και εμπορική.

Η εμπορική δυσκολία λέγεται κόστος παράδοσης. Το LNG δεν πληρώνεται μόνο ως φορτίο. Πληρώνεται η θαλάσσια μεταφορά, η επαναεριοποίηση, τα ελληνικά τέλη, τα βουλγαρικά τέλη, τα επόμενα δίκτυα. Εδώ μπαίνουν τα pancaking tariffs: διαδοχικά «διόδια» που φορτώνονται στο ίδιο μόριο αερίου κάθε φορά που περνά σύνορο ή δίκτυο. Αυτό εξηγεί γιατί ένα πολιτικά επιθυμητό καύσιμο μπορεί να φτάνει ακριβότερο από μια εναλλακτική διαδρομή.

Γι’ αυτό έχει σημασία ότι η βουλγαρική συζήτηση μιλά ήδη για integrated capacity products και competitive transit tariffs, δηλαδή για πακέτα χωρητικότητας και ανταγωνιστικά τέλη διέλευσης που θα κάνουν τη διαδρομή λιγότερο ακριβή (economic.bg). Από 1 Ιουλίου 2026 αναμένεται αύξηση της μεταφορικής ικανότητας από Ελλάδα προς Βουλγαρία, αλλά αυτό είναι υποδομή, όχι ζήτηση (24 Chasa). Άλλο «μπορώ να μεταφέρω αέριο» και άλλο «κάποιος πλήρωσε επειδή το θέλει». Η σερβική πλευρά ήδη ξεκαθαρίζει ότι η χρήση της χωρητικότητας στην Αλεξανδρούπολη θα εξαρτηθεί αποκλειστικά από το αν η τιμή του LNG είναι τελικά συμφέρουσα (Telegraf/Tanjug).

Η διεύρυνση του Διαδρόμου δεν θα φανεί αύριο στον λογαριασμό ρεύματος. Αν όμως κατασκευαστούν νέες υποδομές και δεν προσελκύσουν πελάτες, το κόστος κατασκευής τους θα περάσει στη ρυθμιζόμενη περιουσιακή βάση του ΔΕΣΦΑ, ώστε ο διαχειριστής να ανακτήσει κόστος μέσω τιμολογίων δικτύου, όπως προβλέπει το πλαίσιο τιμολόγησης (DESFA). Αυτό δεν σημαίνει αυτόματη αύξηση στον λογαριασμό. Σημαίνει ότι το ρίσκο χαμηλής χρήσης κάπου πρέπει να καθίσει.

Οι ωφελημένοι έχουν ονοματεπώνυμο: διαχειριστές όπως ο ΔΕΣΦΑ και η Gastrade που αναζητούν ρυθμιζόμενα έσοδα, και σχήματα όπως η κοινοπραξία AKTOR-ΔΕΠΑ (Atlantic SEE LNG Trade) που συνδέει άμεσα το trading με την κατασκευή υποδομών (AKTOR, ProtoThema). Η Σερβία μιλά για αγωγό προς τη Βόρεια Μακεδονία με δυναμικότητα 1,5 bcm/έτος και ολοκλήρωση έως το τέλος του 2027 (Telegraf Biznis). Η Βόρεια Μακεδονία μιλά για ελληνο-μακεδονικό διασυνδετήριο με αρχική ικανότητα 1,2 bcm και δυνατότητα επέκτασης στα 2,8 bcm (HotNews). Αυτά είναι πραγματικά έργα. Απλώς δεν απαντούν μόνα τους στο ποιος αγοράζει, σε ποια τιμή και με τι διάρκεια.

Η ειρωνεία είναι βαριά: η Σερβία κάθεται στο τραπέζι της τετραμερούς στην Αθήνα, αλλά παραμένει ενεργειακά δεμένη με τη Ρωσία, ενώ η NIS πιέζεται λόγω ρωσικής ιδιοκτησίας (Tanjug). Ο νέος Διάδρομος υπόσχεται απεξάρτηση. Η πρώτη του δοκιμή είναι αν μπορεί να πουλήσει κάτι πιο πειστικό από την ανάγκη να υπάρξει.