Τζίρος-ρεκόρ στα σούπερ μάρκετ, νοικοκυριά χωρίς διακοπές

Δύο εικόνες, βγαλμένες την ίδια εβδομάδα, δεν κολλάνε μεταξύ τους. Η πρώτη: το 83% των Ελλήνων βάζει την ακρίβεια στα τρία κορυφαία προβλήματα της χώρας, πολύ πάνω από τη διαφθορά και τους μισθούς, ενώ πολλοί δηλώνουν ότι φέτος δεν θα κάνουν διακοπές λόγω κόστους (Οδηγός του Πολίτη, Xronos Kozanis). Η δεύτερη: οι πωλήσεις στα σούπερ μάρκετ έσπασαν ρεκόρ, φτάνοντας τα 5,753 δισ. ευρώ στο πρώτο πεντάμηνο του 2026, αύξηση 6,4% σε έναν χρόνο (Insider, Athens24). Πώς μπορεί μια κοινωνία που κόβει τις διακοπές να ξοδεύει περισσότερα στο ταμείο του σούπερ μάρκετ;

Η απάντηση εξηγεί τι έχει γίνει η ακρίβεια στην Ελλάδα: μια σταθερή μετατόπιση του οικογενειακού προϋπολογισμού προς τα αναγκαία. Η έρευνα της Prorata για τον «Σφυγμό Ιουλίου», σε δείγμα 1.200 ατόμων μεταξύ 29 Ιουνίου και 3 Ιουλίου, καταγράφει την ακρίβεια ως συντριπτικά κυρίαρχη ανησυχία (Prorata). Αυτό είναι μέτρηση αίσθησης, όχι εισοδήματος. Δείχνει πώς βιώνουν οι πολίτες την καθημερινότητα, όχι πόσο ακριβώς έπεσε το πορτοφόλι τους.

Γιατί ο τζίρος ανεβαίνει ενώ οι διακοπές κόβονται

Εδώ μπαίνει η οικονομική λογική που λύνει τη φαινομενική αντίφαση. Τα τρόφιμα και τα βασικά είδη είναι ανελαστική κατανάλωση: δεν κόβονται εύκολα. Ένα νοικοκυριό μπορεί να ακυρώσει το αεροπορικό εισιτήριο, όχι όμως το ψωμί, το γάλα και το απορρυπαντικό. Όταν αυτά ακριβαίνουν, ο λογαριασμός του καλαθιού ανεβαίνει ούτως ή άλλως. Τα στοιχεία της Circana το δείχνουν καθαρά: η μέση τιμή ανά μονάδα αυξήθηκε 1,7%, ο όγκος 3,9%, και τα τρόφιμα κρατούν το 83,3% του τζίρου με άνοδο αξίας 6,9% (GRland, Athens24).

Πρακτικά, μεγαλύτερο μερίδιο του εισοδήματος απορροφάται από τα απολύτως αναγκαία, αφήνοντας λιγότερο χώρο για όλα τα άλλα, από τις διακοπές μέχρι το απόθεμα ασφαλείας. Αυτή είναι η πιο συμπαγής ερμηνεία που στέκει στα στοιχεία: η αναδιανομή συμβαίνει μέσα στο ίδιο το πορτοφόλι του νοικοκυριού, προς τα βασικά και σε βάρος όλων των υπόλοιπων δαπανών.

Και εδώ χρειάζεται μια ειλικρινής επιφύλαξη. Ο αυξημένος τζίρος δεν αποδεικνύει αυξημένα κέρδη. Τζίρος είναι τα έσοδα στο ταμείο, κέρδος είναι ό,τι μένει αφού πληρωθούν προμήθειες, ενέργεια, μισθοί, ενοίκια και μεταφορικά. Χωρίς δημοσιευμένα περιθώρια ανά αλυσίδα, η εικόνα ότι «οι όμιλοι θησαυρίζουν από την ακρίβεια» παραμένει πιθανή υπόθεση, όχι τεκμηριωμένο εύρημα. Τα νούμερα δείχνουν πού πηγαίνουν τα λεφτά των νοικοκυριών, όχι πού καταλήγουν.

Από τον κανόνα στην υπόσχεση

Το εργαλείο της πολιτικής, στο μεταξύ, άλλαξε χαρακτήρα. Μέχρι τις 30 Ιουνίου ίσχυε δεσμευτικό πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδους για 63 κατηγορίες προϊόντων, δηλαδή όριο στο πόσο μπορούσε να φορτώσει η επιχείρηση πάνω στο κόστος της, με έλεγχο και κύρωση αν το ξεπερνούσε (News247). Από την 1η Ιουλίου ο κανόνας έληξε και τη θέση του πήρε εθελοντική δέσμευση της αγοράς για πάγωμα τιμών το καλοκαίρι (Euronews). Είναι το επόμενο επεισόδιο μιας ιστορίας που παρακολουθούμε: η κυβέρνηση έχει ήδη προαναγγείλει μειώσεις τουλάχιστον 5% σε βασικά προϊόντα από τις 31 Αυγούστου (To Brief).

Το κενό είναι απλό. Χωρίς δημόσια λίστα προϊόντων, τιμή αναφοράς πριν και μετά, και ανεξάρτητο έλεγχο, κανείς δεν μπορεί να πει αν το όφελος έφτασε στο ράφι ή έμεινε στην ανακοίνωση (ERTNews).

Όσο τα βασικά παραμένουν ακριβά, τα νοικοκυριά θα συνεχίσουν να τα πληρώνουν, κόβοντας πρώτα τις διακοπές και μετά ό,τι απομείνει. Η ακρίβεια έπαψε να είναι είδηση της ημέρας. Έγινε ο τρόπος με τον οποίο ξοδεύει πλέον ο μισός πληθυσμός.