Ο Τσίπρας στήνει «σκιώδη κυβέρνηση» 50 προσώπων χωρίς βουλευτές

Δεκαπέντε και μισό τοις εκατό για ένα σχήμα που δεν έχει ούτε έναν βουλευτή στη Βουλή. Ενάμισι τοις εκατό για τον ΣΥΡΙΖΑ, που έχει Κοινοβουλευτική Ομάδα, χρηματοδότηση και σφραγίδα. Αυτή η ψαλίδα είναι το πραγματικό νόημα της κίνησης που έκανε ο Αλέξης Τσίπρας στις 23 Ιουνίου, όταν παρουσίασε τους τομεάρχες της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης ως «σκιώδη κυβέρνηση»: 50 πρόσωπα, περίπου 24 με 25 χαρτοφυλάκια, οργανωμένα σε έξι πυλώνες πολιτικής (News247, LiFO).

Η κάλυψη έμεινε στα ονόματα, στις «μεταγραφές». Όμως το ζητούμενο δεν είναι ποιος μπήκε σε ποιο πόστο. Είναι γιατί ο Τσίπρας επέλεξε να στήσει μια ολόκληρη βιτρίνα διακυβέρνησης πριν καν συγκροτήσει κανονικό κόμμα με συνέδριο και καταστατικά όργανα.

Γιατί κυβέρνηση πριν το κόμμα

Στην Ελλάδα η «σκιώδης κυβέρνηση» δεν είναι θεσμικό όργανο όπως στο βρετανικό σύστημα. Είναι κομματικό εργαλείο: τομεάρχες που παρακολουθούν υπουργεία και δείχνουν ποιος θα μπορούσε να χειριστεί χαρτοφυλάκια αύριο (Newsbeast). Ο Τσίπρας το διάλεξε ακριβώς επειδή του δίνει τρία πράγματα αμέσως: ταχύτητα, διεύρυνση και ηγεμονία. Αντί να περιμένει την κλασική κομματική συγκρότηση, στήνει από τώρα «πρώτη γραμμή», βάζοντας στο ίδιο οργανόγραμμα παλιά στελέχη ΣΥΡΙΖΑ, πρόσωπα με πασοκικές καταβολές, πανεπιστημιακούς, πρώην δικαστικούς και αυτοδιοικητικούς.

Έτσι εξηγείται η σύνθεση που η μιντιακή κάλυψη διάβασε ως «μεταγραφές». Ο Μαρίνος Σκανδάμης πήρε το χαρτοφυλάκιο Προστασίας του Πολίτη λίγα 24ωρα μετά την αποχώρησή του από τη Χαριλάου Τρικούπη (Iefimerida). Ο εργατολόγος Διονύσης Τεμπονέρας ανέλαβε την Εργασία, πεδίο όπου ο ΣΥΡΙΖΑ διεκδικεί ιδεολογική ιδιοκτησία, και η πρώην αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου Μαρία Λεπενιώτη τη Δικαιοσύνη. Το μήνυμα είναι σκόπιμο: η ΕΛΑΣ δεν στοχεύει μόνο ψηφοφόρους, στοχεύει στελέχη ολόκληρου του προοδευτικού χώρου (Ethnos).

Με μία ανακοίνωση, ο Τσίπρας μετακινεί τη συζήτηση από το «ποιος φεύγει από ποιο κόμμα» στο «ποιος έχει έτοιμη ομάδα διακυβέρνησης». Και αυτό απαντά ευθέως στο κενό ηγεσίας της Κεντροαριστεράς: ακυρώνει τη μονοπωλιακή αξίωση του ΠΑΣΟΚ να εκπροσωπεί την εναλλακτική λύση.

Ο τίτλος που δεν υπάρχει θεσμικά

Όμως ο τίτλος της αξιωματικής αντιπολίτευσης δεν είναι συμβολικός ούτε δημοσκοπικός. Είναι κοινοβουλευτική θέση. Χωρίς Κοινοβουλευτική Ομάδα, η ΕΛΑΣ δεν καταθέτει μόνη της ερωτήσεις ή επερωτήσεις, δεν έχει εγγυημένο χρόνο στη Βουλή, δεν μετέχει στη Διάσκεψη των Προέδρων (Parliament Library). Η αποτελεσματική κοινοβουλευτική λογοδοσία ασκείται όταν η αντιπολίτευση έχει πρόσβαση στα εργαλεία ελέγχου, κάτι που το σχήμα Τσίπρα σήμερα δεν διαθέτει (IPU).

Τα θεσμικά εργαλεία του χώρου τα κρατά ακόμη ο ΣΥΡΙΖΑ: 24 βουλευτές, χρηματοδότηση, χρόνο στη Βουλή. Γι' αυτό και η ανακοίνωση των τομεαρχών πυροδότησε άμεσα την Πολιτική Γραμματεία της 25ης Ιουνίου, που συγκαλείται για να «υλοποιήσει» την απόφαση συμπόρευσης που η Κεντρική Επιτροπή είχε εγκρίνει στις 6 Ιουνίου με περίπου 75% (Newsit). Όσο μένει αόριστο τι σημαίνει «υλοποίηση», ο Παύλος Πολάκης και ο Νίκος Παππάς μιλούν για κίνδυνο «αυτοδιάλυσης».

Η αξίωση πατάει σε πραγματικά νούμερα. Η Opinion Poll έδωσε στην ΕΛΑΣ 15,5% έναντι 10,5% του ΠΑΣΟΚ, με τη ΝΔ στο 30,5% (ThePresident). Όμως η ΕΛΑΣ αντλεί κυρίως από τον διαλυμένο χώρο του ΣΥΡΙΖΑ, όχι από το ΠΑΣΟΚ: η Metron απέδωσε περίπου 50,5% της δύναμής της σε ψηφοφόρους ΣΥΡΙΖΑ του 2023 και μόλις 3,7% στο ΠΑΣΟΚ (Athens Voice). Επανασυσπείρωση του κατακερματισμένου αριστερού χώρου, δηλαδή, περισσότερο παρά κατάκτηση της πασοκικής βάσης.

Δημοσιοποιήθηκε μια βιτρίνα: 300+1 ονόματα κατατέθηκαν στον Άρειο Πάγο, μια πλατφόρμα εγγραφών, 50 τομεάρχες (CNN Greece). Όχι όμως το καταστατικό, οι κανόνες με τους οποίους επιλέχθηκαν οι τομεάρχες, το μητρώο μελών ή ο προϋπολογισμός. Το ΠΑΣΟΚ έθεσε το ερώτημα της χρηματοδότησης, χωρίς να πάρει δημόσια απάντηση (Athens Voice).

Εκεί συγκλίνει το διακύβευμα, αν αυτή η σκιώδης κυβέρνηση είναι ανοιχτή συμπαράταξη ή προσωπικό όχημα. Ποιοι είναι οι κανόνες λειτουργίας της και ποιος τη χρηματοδοτεί;