Τσερνόμπιλ: Ρωσικό drone τρύπησε τον θόλο ασφαλείας, απειλούνται 190 τόνοι ουρανίου

Ο Σεργκέι Ταρακάνοφ, διευθυντής του σταθμού του Τσερνόμπιλ, προειδοποίησε αυτή την εβδομάδα ότι δεν χρειάζεται καν ευθύ χτύπημα. Ένας πύραυλος σε απόσταση 200 μέτρων θα αρκούσε ως σεισμικό σοκ για να καταρρεύσει η εσωτερική δομή του κατεστραμμένου Αντιδραστήρα Νο.4 (Japan Times). Μέσα του βρίσκονται ακόμα 190 τόνοι ουρανίου και 4 τόνοι εξαιρετικά ραδιενεργούς σκόνης, υλικά που θα παραμείνουν επικίνδυνα για χιλιάδες χρόνια (World Nuclear Association). Και κάθε μέρα, drones και πύραυλοι διασχίζουν τη ζώνη αποκλεισμού.

Για να τα συγκρατήσει όλα αυτά, η Ευρώπη είχε χτίσει ένα τεχνολογικό θαύμα αξίας 1,5 δισεκατομμυρίου ευρώ: έναν τεράστιο χαλύβδινο θόλο σχεδιασμένο να διαρκέσει 100 χρόνια. Κράτησε έξι. Τον Φεβρουάριο του 2025, ένα ρωσικό drone Shahed χτύπησε τη δομή, ανοίγοντας ρήγμα στο κέλυφος και προκαλώντας πυρκαγιά που έκαιγε επί 17 ημέρες στα μονωτικά υλικά. Οι πυροσβέστες άνοιξαν πάνω από 300 τρύπες για να σβήσουν τις φωτιές (Irish Times). Τον Δεκέμβριο, η IAEA επιβεβαίωσε το χειρότερο: ο θόλος δεν μπορεί πλέον να συγκρατήσει τη ραδιενέργεια (Euronews). Το σύστημα αρνητικής πίεσης που αναγκάζει τον αέρα να ρέει προς τα μέσα, και όχι προς τα έξω, είναι εκτός λειτουργίας.

Κάτω από τον θόλο

Κάτω από τον χαλύβδινο θόλο υπάρχει μια δεύτερη, πολύ παλιότερη κατασκευή: η αρχική σαρκοφάγος του 1986, χτισμένη βιαστικά σε λιγότερο από τέσσερις μήνες, σχεδιασμένη να αντέξει 20 με 30 χρόνια (National Geographic). Σήμερα μετράει 40. Η «εγγύηση» έληξε πριν από μιάμιση δεκαετία. Μέσα της βρίσκεται το corium, ένα τεχνητό υλικό που δημιουργήθηκε όταν το λιωμένο πυρηνικό καύσιμο συγχωνεύτηκε με σκυρόδεμα, χάλυβα και γραφίτη σε θερμοκρασίες χιλιάδων βαθμών. Ακόμα αυτοθερμαίνεται.

Ο κίνδυνος δεν είναι μια νέα έκρηξη σαν του 1986. Είναι ραδιενεργής σκόνη που δραπετεύει αργά μέσα από ένα ρήγμα που κανείς δεν μπορεί να κλείσει. Η λύση υπάρχει στα χαρτιά: η EBRD ενέκρινε 30 εκατομμύρια ευρώ για προκαταρκτικές μελέτες, από τα 500 εκατομμύρια που απαιτούνται για πλήρη αποκατάσταση, με στόχο το 2030 (EBRD). Τα χρήματα, όμως, δεν φτάνουν όσο ο πόλεμος δεν επιτρέπει σε κανέναν να πλησιάσει.

Σαράντα χρόνια μετά την καταστροφή, το Τσερνόμπιλ είναι μια σιωπηλή βόμβα που έληξε πριν από 15 χρόνια. Και ένας πόλεμος που δεν αφήνει κανέναν να την αποσυναρμολογήσει.