Τρόφιμα και στέγη απορροφούν το μισό των μικρών προϋπολογισμών

Το μέσο ελληνικό νοικοκυριό ξόδεψε το 2025 1.820 ευρώ τον μήνα για αγορές. Τα μισά νοικοκυριά όμως έμειναν κάτω από τα 1.415 ευρώ περίπου, σύμφωνα με την Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών που δημοσίευσε σήμερα η ΕΛΣΤΑΤ (ΕΛΣΤΑΤ). Η απόσταση των περίπου 400 ευρώ δείχνει ότι ο «μέσος όρος» περιγράφει ένα νοικοκυριό πιο άνετο από το τυπικό. Στο πέμπτο των νοικοκυριών με τη μικρότερη δαπάνη, τρόφιμα και στέγη παίρνουν πάνω από τα μισά χρήματα (ΕΛΣΤΑΤ).

Η διάμεσος δείχνει το νοικοκυριό που στέκεται ακριβώς στη μέση: τα μισά σπίτια ξοδεύουν περισσότερα από αυτό και τα μισά λιγότερα. Ο μέσος όρος ανεβαίνει ψηλότερα επειδή λίγα σπίτια ξοδεύουν πολλά. Έτσι, ένα νοικοκυριό που ξοδεύει 1.500 ευρώ τον μήνα ξεπερνά τα μισά νοικοκυριά της χώρας, κι όμως βρίσκεται κάτω από τον «μέσο όρο». Η έρευνα βασίζεται σε δείγμα 5.540 ιδιωτικών νοικοκυριών (ΕΛΣΤΑΤ).

Πόσο αυξήθηκαν πραγματικά οι αγορές

Σε ευρώ, η μέση ετήσια δαπάνη ανέβηκε από 20.700 σε 21.840 ευρώ περίπου, δηλαδή κατά 5,5% (Capital.gr). Ένα μέρος αυτών των χρημάτων πήγε απλώς σε ακριβότερες τιμές. Αφού αφαιρέσει τον μέσο πληθωρισμό του 2025, που ήταν 2,6%, η ΕΛΣΤΑΤ υπολογίζει την αύξηση σε σταθερές τιμές στο 2,9%, περίπου 612 ευρώ τον χρόνο (ΕΛΣΤΑΤ). Με άλλα λόγια, σχεδόν τα μισά από τα επιπλέον ευρώ τα απορρόφησε ο πληθωρισμός. Και το 2,9% αφορά τον μέσο όρο: δεν σημαίνει ότι κάθε σπίτι γέμισε το καλάθι του 2,9% περισσότερο, αφού κάθε νοικοκυριό αγοράζει άλλα προϊόντα και συναντά άλλες ανατιμήσεις (Ναυτεμπορική).

Στο ράφι, τιμές και ποσότητες κινούνται διαφορετικά. Η μέση μηνιαία δαπάνη για τρόφιμα αυξήθηκε 4,1%, για τον καφέ, το τσάι και το κακάο 11,9% και για το κρέας 9,9% (Capital.gr). Αυτά τα ποσοστά μετρούν χρήματα που ξοδεύτηκαν, όχι ποσότητες. Οι ποσότητες κρέατος αυξήθηκαν μόλις 0,8%, ενώ για τα ψάρια τα νοικοκυριά πλήρωσαν 8% περισσότερα και αγόρασαν 2,6% λιγότερα (ΕΛΣΤΑΤ).

Η στέγαση κινήθηκε ακόμη γρηγορότερα: η μέση μηνιαία δαπάνη γι' αυτήν αυξήθηκε 8,3% (Πρώτο Θέμα). Όσοι νοικιάζουν δίνουν για την κατοικία κατά μέσο όρο το 23,4% του μηνιαίου προϋπολογισμού τους, και το ενοίκιο μόνο του απορροφά τις 17,3 από αυτές τις μονάδες (ΕΛΣΤΑΤ).

Ποιος σηκώνει το μεγαλύτερο βάρος

Η ΕΛΣΤΑΤ χωρίζει τα νοικοκυριά σε πέντε ίσες ομάδες με κριτήριο το πόσα ξοδεύουν συνολικά, όχι το πόσα κερδίζουν. Στην ομάδα με τη μικρότερη δαπάνη, τρόφιμα και στέγαση φτάνουν περίπου το 54% του προϋπολογισμού (ΕΛΣΤΑΤ). Η εξήγηση είναι απλή. Το φαγητό και το ενοίκιο δεν μικραίνουν όσο μικραίνει το πορτοφόλι, οπότε όσο πιο στενός είναι ο προϋπολογισμός, τόσο μεγαλύτερο κομμάτι του δεσμεύουν.

Για την ομάδα που ξοδεύει τα περισσότερα, το ίδιο δελτίο δίνει δύο διαφορετικά νούμερα: 34,5% στη σύνοψη και 25,0% στον αναλυτικό πίνακα (ΕΛΣΤΑΤ). Τα σημερινά δημοσιεύματα αναπαράγουν το 34,5% χωρίς να εξηγούν τη διαφορά (Πρώτο Θέμα), και η ΕΛΣΤΑΤ δεν έχει δώσει δημόσια διευκρίνιση. Μέχρι να τη δώσει, δεν ξέρουμε ποιο από τα δύο περιγράφει σωστά την ομάδα που ξοδεύει περισσότερα. Όποιο κι αν ισχύει, οι μεγάλοι προϋπολογισμοί δίνουν σε τρόφιμα και στέγη πολύ μικρότερο μερίδιο από τους μικρούς.

Η έρευνα δείχνει πού πάνε τα χρήματα, όχι από πού έρχονται. Χθες γράψαμε για την αρνητική αποταμίευση των νοικοκυριών (To Brief): σύμφωνα με τα εθνικά στοιχεία του 2024, τα νοικοκυριά ως σύνολο ξόδευαν περίπου 102,5 ευρώ για κάθε 100 ευρώ διαθέσιμου εισοδήματος (Eurostat). Είναι άλλη μέτρηση και άλλη χρονιά, άρα οι δύο αριθμοί συμπληρώνουν ο ένας τον άλλον χωρίς να μπαίνουν στην ίδια εξίσωση.

Στο πέμπτο των νοικοκυριών με τους μικρότερους προϋπολογισμούς, από κάθε 100 ευρώ τα 54 πηγαίνουν σε φαγητό και κατοικία, και για όλα τα υπόλοιπα μένουν 46 (ΕΛΣΤΑΤ).